بررسی راهکارهای تاب‌آوری ساختمان / هم‌اندیشی دولت و بخش خصوصی برای رفع موانع ساخت‌وساز

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت،‌ نشست هم‌اندیشی وزیر راه و شهرسازی با تشکل‌های حرفه‌ای بخش ساختمان، با حضور وزیر راه و شهرسازی، معاونان و مدیران کل حوزه مسکن، مدیران بانک مسکن و نمایندگان بخش خصوصی در حوزه مسکن و ساختمان شامل انبوه‌سازان، انجمن‌های تخصصی حوزه مسکن و ساختمان، سرمایه‌گذاران و... برگزار شد و چالش‌ها، عملکردها و مسائل مرتبط با بخش مسکن و ساختمان در آن مورد بحث‌وبررسی قرار گرفت. در این نشست، مفهوم «تاب‌آوری صنعت ساختمان» به‌عنوان یکی از محورهای اصلی مورد تأکید قرار گرفت. تأکید شد که بحران‌ها، در صورت مدیریت هوشمندانه، می‌توانند به جهشی تاریخی در صنعت ساختمان کشور منجر شوند و ضرورت گذار از «مدیریت بحران سنتی» به «معماری پادشکننده» در این صنعت، از جمله مباحث کلیدی این نشست بود.

چشم‌انداز صنعت ساختمان در افق 1415

چشم‌انداز صنعت ساختمان در افق 1415 با رویکردی سریع، کارآمد و پادشکننده از محورهای اصلی مورد طرح و بررسی در این جلسه بود. همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای نوین مدیریت بحران تأکید شد.

الگوهای سنتی ساخت‌وساز در ایران به‌عنوان یکی از گلوگاه‌های اصلی صنعت ساختمان مورد نقد قرار گرفت و بی‌توجهی به اصول توسعه پایدار، نگاه جزئی‌نگر در فرایندها و لزوم بهره‌گیری از فناوری‌های روز از دیگر چالش‌های این حوزه عنوان شد.

مهم‌ترین چالش‌های ساختاری صنعت ساختمان

در بخش دیگری از این نشست، وضعیت موجود صنعت ساختمان مورد تحلیل قرار گرفت و نبود زنجیره تأمین منسجم، فقدان هماهنگی میان حلقه‌های تولید تا مصرف، فقدان پایگاه داده جامع برای مدیریت انرژی، چالش‌های حوزه مصالح و ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، کمبود نیروی انسانی متخصص، ضعف نظام آموزشی در حوزه مهارت‌های تخصصی ساختمان و عدم بهره‌مندی از فناوری‌های نوین و فاصله با استانداردهای جهانی صنعتی‌سازی به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌های ساختاری این صنعت برشمرده شد.

راهبردهای کلان برای ارتقای تاب‌آوری صنعت ساختمان

در ادامه، راهبردهای کلان این حوزه نیز موردبررسی قرار گرفت که از جمله آن‌ها به تشکیل «قرارگاه ملی تاب‌آوری» برای مدیریت یکپارچه بحران‌ها، فعال‌سازی ذخایر راهبردی مصالح برای جلوگیری از نوسانات قیمت، ایجاد بانک نخاله ساختمانی به منظور بازیافت و بهره‌وری مجدد، توسعه شبکه ملی لجستیک مصالح برای تسهیل توزیع، طراحی قراردادهای پیش‌خرید به منظور تأمین مالی پروژه‌ها، ایجاد شهرک‌های نمایشگاهی برای معرفی فناوری‌های نوین، بازنگری فوری در مقررات ملی ساختمان و توسعه قطب‌های صنعتی ساخت مسکن، اشاره شد. همچنین ضرورت بهره‌گیری از مدل‌های اجرایی نوین و تأمین مالی پروژه‌ها بدون تحمیل بار اضافی بر بودجه دولت مورد تأکید قرار گرفت.

توسعه زیست‌بوم نوآوری و تمرکز بر مسکن استطاعتی

در بخش دیگری از این نشست، «طرح پیشران؛ تحول فناورانه و صنعتی‌سازی در صنعت ساختمان و شهرسازی ایران» تشریح شد. در این طرح، طراحی و اجرای زیست‌بوم نوآوری و فناوری در صنعت ساختمان با تأکید بر مسکن استطاعتی در دستور کار قرار دارد.

چالش‌های موجود صنعت ساختمان، بررسی چارچوب‌های قانونی و الزامات اجرایی طرح پیشران و فرایندهای عملیاتی آن موردبحث قرار گرفت.

دستورالعمل ماده 8 بسته مدیریت اجاره

در ادامه، دستورالعمل ماده 8 بسته مدیریت اجاره موردبررسی قرار گرفت و بر محوریت بخش خصوصی در اجرای طرح مسکن استیجار و تأمین واحدهای موردنیاز در این طرح تأکید شد.

سهم 50 درصدی سازنده در طرح مسکن استیجاری

بر اساس توضیحات ارائه شده، اولویت تخصیص زمین برای احداث واحدهای اجاره‌ای، با سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برخوردار از پروانه صلاحیت ساخت مسکن از مراجع ذی‌صلاح (سازمان برنامه‌وبودجه یا وزارت راه و شهرسازی) است.

سازندگان و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی مشارکت کننده در طرح ساخت مسکن استیجاری از مشوق‌های شهرسازی و معافیت‌های مالیاتی برخوردار می‌شوند و مقرر شده است تا به منظور تشویق و حمایت از حضور و مشارکت بخش خصوصی در طرح آشیان، 50 درصد از واحدهای احداثی با اجاره‌بهای حمایتی به متقاضیان واجد شرایط واگذار شود و 50 درصد واحدها نیز به منظور عرضه به بازار اجاره با نرخ روز در اختیار سازنده قرار گیرد.

اجاره‌بهای واحدهای استیجاری واگذار شده به متقاضیان واجد شرایط، بر اساس دهک‌های درآمدی آن‌ها نیز در بازه‌ای بین 35 تا 65 درصد قیمت بازار تعیین خواهد شد.

شیوه‌های تأمین مالی پروژه‌های انبوه‌سازی

در بخش دیگری از این نشست، شیوه‌های تأمین مالی پروژه‌های انبوه‌سازی با استفاده از ابزارها و سازوکارهای بازار سرمایه، دریافت تسهیلات بانکی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، مدل‌های مشارکت عمومی و خصوصی PPP)، بهره‌گیری از ظرفیت بازار سرمایه (صندوق‌های سرمایه‌گذاری، انتشار اوراق بدهی، شرکت‌های سهامی عام پروژه) موردبررسی قرار گرفت.

همچنین تشکیل صندوق زمین و مسکن برای پروژه‌های بزرگ و متوسط، ایجاد صندوق‌های املاک و مستغلات، صندوق‌های کالایی مبتنی بر گواهی سپرده و استفاده از سکوهای تأمین مالی برای پروژه‌های کوچک و متوسط از دیگر راهکارهای مطرح‌شده در این نشست بود.

نظام ملی تأیید صلاحیت تولیدکنندگان

سپس، نظام ملی تأیید صلاحیت تولیدکنندگان، کارخانه‌ها، سیستم‌ها و محصولات صنعتی ساختمان که قابلیت ارزیابی، استعلام و ردیابی دارد، به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی برای ارتقای شفافیت و کیفیت در صنعت ساختمان تشریح شده و اهمیت آن مورد تأکید قرار گرفت.

روسای انجمن‌ها و تشکل‌ها نیز به بیان نقطه‌نظرات خود پرداختند که مورد توجه وزیر راه و شهرسازی قرار گرفت.

پیشنهاد بهره‌گیری از پروژه‌های نیمه‌تمام در طرح مسکن استیجاری

در ادامه جلسه، همچنین از طرف نمایندگان بخش خصوصی، پیشنهاد استفاده از ظرفیت پروژه‌های نیمه‌تمام برای اجرای طرح مسکن استیجاری و نیز تبدیل کاربری ساختمان‌های تجاری به مسکونی با حمایت شهرداری‌ها و وزارت نیرو از طریق تسهیل شرایط و اعمال برخی معافیت‌ها و مشوق‌ها، مطرح شد.

سپس از وزارت راه و شهرسازی درخواست شد تا نسبت به رفع برخی موارد میان پیمانکاران و سازندگان با وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی، مذاکراتی انجام شود.

کمبودی در حوزه تأمین فولاد داخلی وجود ندارد

در حوزه فولاد نیز مطرح شد که علی‌رغم موانع موجود مانند ناترازی برق و گاز در فصول گرما و سرما، بالغ بر 32 میلیون تن فولاد در کشور تولید و یک‌سوم آن صادر می‌شود. همچنین در دوران جنگ تحمیلی 40 روزه، به رغم آنکه بخشی از ظرفیت صادراتی فولاد کشور آسیب دید، اما برای مصارف صنعت ساختمان کشور، هیچ‌گونه کمبودی در تأمین مایحتاج داخلی در زمینه تولید میلگرد و محصولات فولادی، وجود ندارد.

در این نشست اعلام شد که بخشی از رشد قیمت‌ها در این حوزه مربوط به اثر روانی تهاجم به برخی واحدهای بزرگ تولیدکننده فولاد بوده است که پس از مدتی، قیمت‌ها متعادل شده و مشکلی از این بابت در تأمین محصولات فولادی برای ساخت‌وساز داخلی وجود ندارد.

موانع ساخت‌وساز و نقش شرکت‌های بزرگ‌مقیاس

استفاده از ظرفیت مبحث یازدهم مقررات ملی ساختمان، چالش‌های صنعت ساختمان، دلایل طولانی شدن زمان ساخت مسکن و افزایش هزینه‌ها، همچنین نقش شرکت‌های بزرگ‌مقیاس در صنعتی‌سازی تولید ساختمان از دیگر مواردی بود که توسط نمایندگان بخش خصوصی در این نشست مطرح شد.

قدردانی از وزیر و ابراز امیدواری برای همکاری

در پایان، روسا و نمایندگان تشکل‌های حرفه‌ای ساختمان و مسکن از وزیر راه و شهرسازی بابت حمایت از بخش خصوصی تشکر و قدردانی کردند.

وزیر راه و شهرسازی نیز نسبت به همکاری دولت و بخش خصوصی در پیشبرد اهداف وزارت راه و شهرسازی برای تکمیل و تأمین طرح‌های مسکن ابراز امیدواری کرد.