متن تفاهم اسلام‌آباد با امضای روسای جمهور نهایی شد/ اکنون نوبت آزمون اجرای توافق است

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه بامداد پنجشنبه ۲۹ خرداد با حضور در یک برنامه تلویزیونی از امضای متن یادداشت تفاهم اسلام آباد میان روسای جمهور ایران و ایالات متحده و به شکل دیجیتال و غیرحضوری خبر داد.

به گزارش ایرنا، سخنگوی وزارت خارجه در این خصوص گفت: من حدس می‌زنم که متن رسما به امضای روسای جمهوری دو کشور رسیده‌باشد. بامداد پنج‌شنبه ۲۸ خرداد، قرار بود که امضا شده‌باشد، من حدس می‌زنم که امضا شده‌باشد.

روند تصمیم‌گیری درباره زمان آغاز فاز بعدی مذاکرات ادامه دارد

بقائی با اشاره به اینکه برنامه این بود که نشستی در سوئیس انجام شود و متن به امضای رسمی دو طرف برسد، ادامه داد: طی ۲۴ ساعت گذشته، بررسی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که بهتر است متن توسط روسای جمهوری دو کشور و به صورت مجازی بدون اینکه نیاز به حضور در جای خاصی باشد، انجام شود. دلایل زیادی برای این کار داریم.

وی ادامه داد: یکی از دلایلش این است که وقتی متن به امضای بالاترین مقام‌های دو کشور برسد، قاعدتا نقض آن هزینه‌های بیشتری دارد و ما با توجه به تجربه‌هایی که داریم ترجیح دادیم که این اتفاق بیافتد. ضمن اینکه تشخیص دادیم برگزاری مراسم هم چندان جایی [در برنامه ما] ندارد.

بقائی در پاسخ به این پرسش که برنامه سفر روز جمعه به سوئیس در چه وضعیتی قرار دارد، توضیح داد: به هر حال باید فاز بعدی مذاکرات آغاز شود. این نشست در سوئیس هنوز در دستور کار است که برگزار شود. باید ببینیم که در ساعات آینده طرفین از طریق میانجی‌ها به نتیجه‌ای می‌رسند.

سخنگوی وزارت خارجه درباره چرایی فاصله‌ای که طی شد از زمان نهایی شدن تا زمان انتشار متن یادداشت تفاهم گفت: این یادداشت اکنون رسماً نهایی شده است، چرا که دو طرف امضا کرده‌اند. به هر حال، در هر روند دیپلماتیکی، رویه‌هایی وجود دارد که طرف‌های مربوطه تلاش می‌کنند به آن پایبند بمانند. همچنین نظر میانجی‌ها نیز مهم است تا بتوانند این روند را به نتیجه مورد نظر برسانند.

وی ادامه داد: برای طرف‌های مذاکراتی، این تفاهمی بود که دو طرف انجام داده بودند مبنی بر اینکه تا پیش از نهایی شدن، متن منتشر نشود. البته در مورد بخش‌های مختلف و محتوای متن، ما بارها توضیح داده بودیم و فکر می‌کنم اکنون اگر متن را مرور کنیم، خواهیم دید که مطلب ناگفته‌ای در این مدت باقی نگذاشته بودیم. ممکن است در مورد برخی جزئیات ورود دقیقی نکرده باشیم، اما در خصوص کلیت موضوعات، همه این موارد را کم‌وبیش بیان کرده بودیم.
 

توافق پایان جنگ به معنای فراموشی تجربه‌های تلخ گذشته نیست
 

سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران نشان داده است که دوستان خود را در هیچ شرایطی دوستانش را تنها نمی‌گذارد. برای ما، آتش‌بس در لبنان به اندازه آتش‌بس در ایران و در ادامه، خاتمه جنگ در لبنان به اندازه خاتمه جنگ در ایران اهمیت داشته و دارد. بارها نیز گفته بودیم. در این بند که بند اول یادداشت تفاهم است، سه بار از کلمه لبنان نام برده شده و بر خاتمه جنگ در لبنان و همچنین احترام به تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی لبنان تأکید شده است و این کاملاً گویا است.

بقائی در پاسخ به این پرسش که «جمله پایانی نیز ناظر بر این است که در متن توافق نهایی که قرار است ظرف ۶۰ روز تنظیم شود، حتماً این موضوع مجدداً مورد تأکید قرار خواهد گرفت. آیا با امضای این یادداشت تفاهم، خیال‌تان راحت شده است؟» گفت: اینکه در این مرحله ما یک توافق خاتمه جنگ را امضا کرده‌ایم به این معنا نیست که گذشته را فراموش کنیم یا درس‌هایی را که با قیمت گزاف و بهای سنگین آموخته‌ایم رها کنیم. تجربه‌های قبلی همواره باید پیش چشم ما باشد. الان به نظر می‌رسد کار ما اتفاقاً سخت‌تر از قبل است، چرا که همواره اجرای توافق‌های بین‌المللی از تدوین آن‌ها به‌مراتب دشوارتر است.

سابقه مداخله‌های آمریکا در ایران، اهمیت بند عدم مداخله را دوچندان می‌کند/ تعهدات یادداشت تفاهم متقابل است

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره بخشی از یادداشت تفاهم که درباره تعهد دو کشور به عدم دخالت در امور یکدیگر است، گفت: سندی به صورت متناظر و متقابل تنظیم می‌شود و تعهدات دوسویه و دوطرفه است. جمهوری اسلامی ایران کشوری مسئولیت‌پذیر است و بر اساس اصول حقوق بین‌الملل رفتار می‌کند. در عین حال، می‌دانیم که در بسیاری از موارد، ما را متهم می‌کردند که در امور داخلی آنها مداخله می‌کنیم، حتی در مباحث مربوط به انتخابات‌شان؛ همه بی‌اساس بوده است.

وی افزود: اما در مورد ایالات متحده آمریکا، تاریخچه مداخلات آمریکا در کشورهای مختلف از جمله ایران طولانی است. تاریخچه مداخله آمریکا در ایران به دهه ۱۹۵۰ میلادی، یعنی ۱۳۳۰ بازمی‌گردد. لذا از این لحاظ این تعهد مهم است. ممکن است شما بفرمایید که در مثلاً قرارداد الجزایر یا بیانیه الجزایر نیز بحث عدم مداخله وجود داشت، اما در نظر داشته باشیم که اکنون ۴۷ سال بعد از انقلاب، در شرایطی قرار داریم که همواره علیه جمهوری اسلامی ایران صحبت شده است؛ نه فقط در سطح گفتار، بلکه در عمل نیز گروه‌های مختلف تروریستی را تجهیز کرده‌اند، دشمنان ما را تجهیز و تحریک کرده‌اند.

بقائی ادامه داد: در مورد طرف‌هایی که نشان دادند به تعهداتشان پایبند نیستند در این مرحله دستگاه دیپلماسی به پشتوانه حمایت همه جانبه مردم و مدافعان وطن و با توکل بر خدا توانست به متنی دست پیدا کند که به نظر ما تامین کننده مصالح و منافع کشور است.

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: از این به بعد باید مراقب بود که در اجرا هم به نحوی عمل کنیم که طرف مقابل مجبور به پایبندی به تعهداتش باشد. این فرآیند بسیار مهم و حساس خواهد بود.

بقائی با اشاره به فرآیند ۶۰ روزه مذاکرات پس از امضای تفاهم‌نامه گفت: کار ما تازه شروع شده هم به دلیل اینکه باید نسبت به اجرای مفاد یادداشت تفاهم مراقبت کنیم و هم از این جهت که ما در یک بازه ۶۰ روزه که بلافاصله بعد از امضای این متن شروع می‌شود باید در مورد هم جزئیات مربوط به اجرای بخش های از این سند کار بکنیم و هم در مورد دو موضوع خیلی مهم موضوع رفع تحریم ها و موضوع هسته‌ای. این هم تاکید شده که ما منحصراً در مورد این دو موضوع صحبت میکنیم یعنی موضوع رفع تحریم ها و موضوع هسته‌ای.
 

هر روزی که تحریم‌ها زودتر برداشته شود، به نفع ایران است
 

سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: آرزوهای خامی در مورد فروپاشی ایران و اسقاط نظام داشتند. آن‌ها مجبور شدند با استقامت مردم ایران، همه این‌ها را به کنار بگذارند و اکنون در این متن تصریح کنند که به حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران احترام می‌گذارند. البته ما همیشه به خود متکی بوده‌ایم و می‌دانیم چگونه تمامیت ارضی و حاکمیت ملی خود را حفظ کنیم. اینکه در این متن قید شده است آمریکا احترام می‌گذارد، این صرفاً بیان تعهدی است که به صورت عادی، طبق حقوق بین‌الملل و طبق منشور سازمان ملل متحد، همه کشورها از جمله آمریکا نسبت به کشورهای دیگر دارند.

وی در مورد مذاکرات ۶۰ روزه و موضوع آن توضیح داد: ما از ابتدا تاکید کردیم که در مورد موضوع هسته‌ای در این مرحله صحبت نمی‌کنیم. تصمیم حکیمانه جمهوری اسلامی ایران این بود که ما راجع به موضوعی که دو بار درباره آن صحبت شد و منجر به انهدام میز مذاکره توسط طرف مقابل گردید و به کشور ما تعرض شد، اکنون صحبت نخواهیم کرد. قرار شد که تمرکز ما بر خاتمه جنگ باشد و این کار را انجام داد.

بقائی ادامه داد: از زمان امضای این معاهده که قاعدتاً از اکنون شروع می‌شود، ما به مدت ۶۰ روز قرار است راجع به دو موضوع صحبت کنیم. اینکه گفته شده ۶۰ روز، ما هرچه زودتر به نتیجه برسیم خوشحال‌تر می‌شویم. ما اگر بتوانیم ظرف ۳۰ روز به نتیجه برسیم حتماً برای ما بهتر خواهد بود؛ برای اینکه هر روزی که بتوانیم تحریم‌های ظالمانه را برداریم، به نفع ما خواهد بود. اما خب به صورت منطقی، با توجه به حساسیت این دو موضوع و پیچیدگی‌هایی که وجود دارد، به نظرم عدد ۶۰ عدد معقول و منطقی است. اگر لازم شود، با توافق طرفین تمدید خواهد شد، ولی از آنجا که ما همیشه مذاکراتمان نتیجه‌محور و معطوف به نتیجه بوده است، تلاشمان این است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن در مورد آن دو موضوع نیز به نتیجه برسیم. موضوع رفع تحریم‌ها و موضوعات هسته‌ای جمع‌بندی خواهد شد؛ بنای ما بر این است و تلاش ما این است که در این بازه زمانی این کار را انجام دهیم.

کشتی‌های ایرانی طی روزهای اخیر بدون مشکل وارد و خارج شده‌اند/ خروج نیروهای نظامی بیگانه از منطقه یک هدف راهبردی ایران است

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره دلایل رفع محاصره دریایی بلافاصله پس از اعلام تفاهم گفت: طبق این بند، به صورت متناظر قرار بر این بود که آمریکا طی ۳۰ روز آن چیزی را که تحت عنوان محاصره دریایی علیه ایران اعمال کرده بود، بردارد و متقابلاً ما هم در رابطه با تردد در تنگه هرمز چنین کاری را انجام دهیم. بعد از تحولات مربوط به حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه و برنامه جمهوری اسلامی ایران برای اقدام متقابل، که تهدیدی بسیار معتبر و جدی بود، مذاکراتی به‌صورت فوری انجام شد و قرار بر این شد که آمریکا تعهد خود را بلافاصله در رابطه با برداشتن محاصره دریایی انجام دهد و این اتفاق افتاد.

وی ادامه داد: ما صرفاً به حرف و قول طرف مقابل بسنده نمی‌کنیم. رصدی که انجام شد، نشان داد که ظرف دو سه روز گذشته کشتی‌های ما بدون مشکل وارد بنادر شده‌اند و آن‌هایی که محموله‌ای داشتند نیز از بنادر خارج شده‌اند. لذا این تعهد آغاز شده است. تعهد ما نیز بلافاصله پس از امضای این سند، در رابطه با تنگه هرمز آغاز می‌شود.

بقائی در پاسخ به این پرسش که «آیا در ۲۸ خرداد شاهد باز شدن تنگه هرمز و تردد کشتی‌ها با تأییدات جمهوری اسلامی ایران خواهیم بود؟» گفت: بله. به مدت ۳۰ روز این کار باید انجام شود تا به حجم ترافیک دریایی که قبل از ۹ اسفند برقرار بود، برسد. این زمان لازم است؛ هم برای اینکه ترتیبات لازم را تمهید کنید و هم برای اینکه اگر موانعی وجود دارد، موانع و مسائلی که در بند ۵ به آن خواهیم رسید، رفع شود.

وی افزود: نکته مهم دیگر، بحث خروج نیروهای نظامی از منطقه است. این یک هدف راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران است. ما اعتقاد داریم که حضور نیروهای نظامی بیگانه در منطقه ما، جز ناامنی، جنگ، فتنه و تفرقه، چیزی برای منطقه به ارمغان نیاورده است. کشورهای منطقه نیز شاهد این موضوع بوده‌اند. کشورهای منطقه دیده‌اند که وجود پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، صرفاً آنها را در برابر اقدامات دفاعی جمهوری اسلامی ایران آسیب‌پذیر می‌کند.

سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: اجازه بدهید از این فرصت استفاده کنم و بار دیگر نارضایتی شدید خود را از اتفاقاتی که در چند ماه گذشته، به‌ویژه از ۹ اسفند، در منطقه رخ داد، اعلام کنم. علی‌رغم همه هشدارهای ما به کشورهای منطقه و کشورهای همسایه مبنی بر اینکه اجازه سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از پایگاه‌ها، امکانات و خاک خود را برای حمله به یک کشور مسلمان ندهند، متأسفانه این اتفاق رخ داد و جمهوری اسلامی ایران نیز طبق اصل دفاع مشروع، پایگاه‌ها و امکانات مورد استفاده برای حمله به ایران را هدف قرار داد.

وی ادامه داد: این بخشی از حق ذاتی دفاع مشروع ایران است. اما ما به‌عنوان کشوری که همواره قائل به اصل حسن همجواری با کشورهای منطقه بوده‌ایم و خود را دوست کشورهای منطقه می‌دانیم، با کشورهایی مسلمان، هم‌کیش و هم‌فرهنگ روبه‌رو هستیم و این اتفاق، رخدادی بسیار ناخوشایند بود. امیدواریم کشورهای منطقه از این اتفاقات درس گرفته باشند و برای ایجاد یک سازوکار امنیتی دسته‌جمعی که مبتنی بر اعتماد متقابل میان کشورهای منطقه باشد، تلاش کنند.

امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز با مشارکت ایران و عمان تضمین می‌شود/ ارائه خدمات ایمنی در تنگه هرمز و دریافت هزینه در دستور کار است

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره بازگشت تردد به حالت عادی در تنگه هرمز گفت: این بند نشانگر رویکرد بسیار مسئولانه جمهوری اسلامی ایران نسبت به کشتیرانی و آزادی کشتیرانی بین‌المللی و تردد در تنگه هرمز است. ما و عمان دو کشور ساحلی تنگه هرمز هستیم. آب‌های تنگه هرمز بخشی از دریای سرزمینی ایران و عمان است و ما برای دهه‌ها پاسبان و نگهبان تنگه هرمز بوده‌ایم.

وی ادامه داد: اتفاقاتی که از اسفند شروع شد، سوءاستفاده از خاک کشورهای منطقه برای تعرض به ایران، سوءاستفاده از تنگه هرمز برای تهدید امنیت ملی و منافع ملی ایران، باعث شد که جمهوری اسلامی ایران طبق حقوق بین‌الملل تدابیری را اتخاذ کند. ما دوست نداریم که اتفاقات ناخوشایند چند ماه اخیر باز هم تکرار شود، دنیا هم دوست ندارد و بنابراین هم برای صیانت از امنیت ملی و منافع ملی خودمان و عمان به‌عنوان کشور دیگر ساحلی، و هم در راستای مصلحت جامعه بین‌المللی، تصمیم داریم تدابیری را اتخاذ کنیم برای اطمینان از تردد ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز. این کار قرار است با همکاری ایران و عمان انجام شود. ما با بقیه کشورهای منطقه هم در این مورد گفت‌وگو خواهیم کرد، به خاطر اینکه هدف غایی این است که تردد و کشتیرانی در تنگه هرمز به صورت امن و ایمن انجام شود. قاعدتاً برای انجام این کار ما خدماتی را ارائه خواهیم داد و در ازای خدمات هم قاعدتاً باید هزینه آن دریافت شود.

بقائی افزود: مهم این است که این سازوکار و این ترتیبات در حال تدوین است. ما رایزنی‌های نزدیکی را با عمان از خیلی وقت قبل شروع کردیم و با کشورهای مختلف هم صحبت کرده‌ایم و این رایزنی‌ها را ادامه خواهیم داد. با عمان تا حدود زیادی این سازوکارها تدوین شده، چون به هر حال زمان زیادی از این موضوع نگذشته است و با بقیه کشورها هم قرار است صحبت کنیم. ان‌شاءالله شاهد تردد ایمن با حفظ حاکمیت و سیادت جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشور ساحلی تنگه خواهیم بود.

بقائی در پاسخ به این پرسش که گفت‌وگو با دیگر کشورها به این معنی است که آن‌ها هم دخیل و سهیم خواهند بود یا نه؟ گفت: ما با همه کشورها داریم صحبت می‌کنیم، چون کل جامعه بین‌المللی از ایمنی و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز منتفع می‌شوند. موضوع از حیث حقوقی بر عهده ایران و عمان به‌عنوان دو دولت ساحلی است اما گفت‌وگو با بقیه کشورها نیز نشانه رویکرد مسئولانه ایران است برای اینکه مطمئن شویم در بهترین وجه، خیر کل منطقه در هر سازوکاری دیده می‌شود. با این حال، این موضوع بین ایران و عمان به‌عنوان دو دولت ساحلی در حال تدوین است و در این کار هرجا لازم باشد با سایر جهات ذی‌ربط مشورت خواهد شد.

وی در پاسخ به این پرسش که «اگر فوراً محاصره برداشته شده، چرا در متن نیامده است؟ و اگر زودتر این اتفاق افتاده، چرا این‌گونه به نظر می‌رسد؟» گفت:اگر بخواهیم صرفاً متن را مبنا قرار دهیم، باید از امروز یعنی از زمانی که متن امضا شده، این روند شروع می‌شد. تعهد آمریکا به دلیل، که عرض کردم، بلافاصله بعد از نهایی شدن متن، در روز ۲۵ خرداد، یعنی بامداد ۲۵ خرداد، وقتی این متن نهایی شد، رئیس‌جمهور آمریکا رسماً اعلام کرد که بلافاصله این کار را انجام می‌دهد، لذا رفع محاصره دریایی از همان زمان شروع شد. طبیعی بود که چند ساعت طول بکشد تا در عمل شاهد این اتفاق باشیم. رصدهایی که انجام دادیم نشان داد که این کار انجام شده است.

ایران تا احقاق حق در پرونده خسارات جنگی مطالبه‌گر خواهد ماند/ آمریکا موظف به صدور مجوزهای لازم برای بازسازی خسارات ایران است

بقائی ادامه داد: «بازسازی خسارات ناشی از جنگ برای ما فوق‌العاده مهم است. ما می‌دانیم که این جنگ توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران تحمیل شد و جنگی غیرقانونی بود و جنایات بسیار زیادی طی مدت ۴۰ روز در آن رخ داد. لذا مردم ایران از متجاوزین مطالبه‌گر هستند. واقعیت این است که برخی از آسیب‌هایی که به ما وارد کردند، به عدد و رقم درنمی‌آید و ما برای همیشه نسبت به این جنایات مطالبه‌گر خواهیم بود.»

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: «این نکته را هم عرض کنم که قرار نیست همه آن چیزی که می‌خواهیم، فقط در قالب این یادداشت تفاهم یا موافقت‌نامه بعدی قاب‌بندی شود. یک‌سری مطالبات هست که در بندهای مختلف باید نسبت به آن‌ها اهتمام بورزیم و مسیر را ادامه دهیم؛ از جمله مباحث مربوط به اجرای عدالت. ما به عنوان وزارت امور خارجه از هیچ فرصتی هم برای مستندسازی و تبیین جنایاتی که علیه ملت ایران اتفاق افتاد و هم جهت استفاده از هر سازمان بین‌المللی، هر نهاد بین‌المللی و هر فرصت بین‌المللی برای احقاق حق نخواهیم گذشت. این بحثی است که خارج از چارچوب این یادداشت قرار دارد.»

وی در مورد بند صندوق بازسازی توضیح داد: «اما بحث مادی مربوط به بازسازی خسارات، در اینجا به نوعی دیده شده است. سازوکار اجرایی‌سازی این تعهد باید ظرف ۶۰ روز هم‌زمان با مذاکرات مربوط به این یادداشت تفاهم نهایی شود. گفت‌وگوهای بسیار مفصلی بین طرف‌های مختلف انجام شد تا ببینیم به چه نحو می‌توانیم موضوع تأمین مالی این سازوکار را برای بازسازی تمهید کنیم.»

بقائی در مورد جزئیات ساز و کار این صندوق توضیح داد: «قاعدتاً از هر سازوکاری استفاده خواهیم کرد. برای ما مهم این است که این کار صورت بگیرد؛ منبع آن خیلی مهم نیست، بلکه مهم این است که این تعهد به عنوان بخشی از تعهد طرف مقابل در این متن دیده شده و آمریکا موظف است که همه لوازم کار را نیز فراهم کند. به خاطر اینکه ما با تحریم‌های آمریکا مواجه هستیم و تحریم‌ها خود مانعی برای سرمایه‌گذاری در ایران و تأمین مالی پروژه‌هاست، به همین دلیل، جمله پایانی این بند (بند ششم) تصریح دارد که آمریکا موظف است برای اجرایی شدن بخش اول این تعهد، یعنی بازسازی خسارات و توسعه اقتصادی، همه تأییدیه‌ها و مجوزهای مورد نیاز را نیز صادر کند.»

ایران اجرای تعهدات را منوط به پایبندی کامل طرف مقابل می‌داند/ همه تحریم‌های آمریکا و قطعنامه‌های شورای امنیت باید لغو شود

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره جزییات لغو تحریم‌ها علیه ایران هم گفت: این متن تصریح کرده است که همه تحریم‌های آمریکا، همه تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، یعنی تحریم‌هایی که آمریکا مانع از همکاری‌های اقتصادی سایر کشورها با ایران می‌شود و تحت عنوان تحریم ثانویه معروف است، به علاوه تحریم‌های اولیه آمریکا، به همراه همه تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و قطعنامه‌های شورای حکام، همه اینها باید برداشته شود طبق این تعهدی که داده‌اند.

وی ادامه داد: بخش دوم بند صرفاً برای تأکید بر این است که جمهوری اسلامی ایران برای موضوع قائل است. بازه زمانی مذاکره برای این موضوع همان ۶۰ روز است؛ یعنی ظرف ۶۰ روز ما باید جزئیات مربوط به نحوه ایفای تعهدات آمریکا را در متن نهایی توافق داشته باشیم. همه تحریم‌های آمریکا علیه ایران باید شامل شود، فارغ از عناوینی که یا بهانه‌هایی که برای انواع و اقسام تحریم‌های خود علیه ایران تعریف کرده‌اند.

بقائی در پاسخ به این پرسش که اگر آمریکا یک بند را اجرا کند و بند دیگری را اجرا نکند، اجرای یادداشت تفاهم به چه طریقی پیش خواهد رفت؟ گفت: تعهد متقابل است؛ تعهد در برابر تعهد. قرار نیست که ما تعهدی را انجام دهیم و طرف مقابل از اجرای تعهد خود طفره برود. نمونه آن را خدمتتان عرض کردم؛ اگر طرف مقابل محاصره دریایی خود را برنمی‌داشت، قطعاً ما نیز در مورد تعهدمان راجع به بازگشایی تنگه هرمز تعهدمان را انجام نمی‌دادیم. بدون هرگونه مماشات، ما ایفای تعهدات طرف مقابل را رصد خواهیم کرد. در صورتی ما تعهدات خود را انجام می‌دهیم که طرف مقابل نیز تعهداتش را انجام بدهد. این یک اصل است.

لغو کامل تحریم نفتی ایران از محورهای اصلی یادداشت تفاهم اسلام‌آباد است/ تحریم نفتی ایران باید عملاً و نه صرفاً روی کاغذ برداشته شود

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره بند مربوط به فروش نفت ایران در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد گفت: یکی از تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه ایران، تحریم فروش نفت ایران بوده  و این تحریم‌ها هزینه‌هایی را برای ما ایجاد کرده است. ضمن اینکه برای فروش نفت خام و محصولات پتروشیمی و مشتقات آن، نیازمند لوازمی هستید؛ از جمله حمل‌ونقل، بیمه و خدمات بانکی که همگی در این چارچوب قرار می‌گیرند.

وی گفت:  طرف مقابل متعهد شده است که این محدودیت‌ها را لغو کند. ایران باید بتواند تحریم نفتی ایران را پشت سر بگذارد. تحریم نفتی ایران باید برداشته شود، نه صرفاً روی کاغذ، بلکه با همه ملزومات آن؛ یعنی ایران باید بتواند نفت خود را بدون هیچ مشکلی بفروشد، بتواند بیمه کشتی‌ها را انجام دهد، حمل‌ونقل بدون مشکل صورت گیرد و بتواند عواید حاصل از فروش نفت را نیز بدون مشکل دریافت کند.

بقاپی ادامه داد: این تعهدی است که بلافاصله از امروز آغاز می‌شود و در حین مذاکرات نیز باید این وضعیت ادامه پیدا کند تا زمانی که به توافق نهایی برسیم که در آن زمان، قاعدتاً کل تحریم‌ها باید رفع شود. مدت‌زمان هر یک از مراحل، فعلاً ۶۰ روز در نظر گرفته شده و فرض بر این است که ما در این بازه زمانی ۶۰ روزه یا کمتر یا بیشتر، تمام تلاش و اهتمام ما این است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن بتوانیم این روند مذاکراتی را به نتیجه برسانیم. با این حال، آنچه روی کاغذ و در برنامه‌ریزی‌ها برای این موضوع در نظر گرفته شده، از جمله برداشتن تحریم نفتی ایران از سوی آمریکا و تسهیل‌گری‌های مرتبط با آن، مورد بحث و توافق قرار گرفته است.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: زیرا ما صرفاً به قول طرف مقابل روی کاغذ اکتفا نمی‌کنیم. اسنادی که صادر شده مورد بررسی قرار گرفته، موارد مورد نگرانی ما مطرح شده و درباره آن‌ها گفت‌وگو شده است. همه این موارد در موضوعات مربوط به آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران، همچنین بحث مربوط به بازسازی خسارات و نیز رفع تحریم‌های نفتی به‌صورت مجزا مورد مذاکره قرار گرفته است.

ایران مواد غنی‌شده خود را به خارج از کشور منتقل نخواهد کرد/ برنامه هسته‌ای ایران بر اساس نیازهای کشور ادامه می‌یابد

بقائی در مورد اینکه آیا در مورد پرونده هسته‌ای در شرایط فعلی توافقی انجام شده‌است، توضیح داد: در تنها بندی که در مورد موضوعات هسته‌ای صحبت کردیم، همین بود که در بازه زمانی ۶۰ روزه در مورد موضوع هسته‌ای در کنار بحث رفع تحریم‌ها صحبت بکنیم.

وی گفت: در جزئیات مرتبط با موضوع هسته‌ای اعم از غنی‌سازی یا موضوع مواد غنی‌شده ایران، تاکنون [در این تفاهم‌نامه] در موردش صحبت نشد؛ به همین مقداری که اینجا می‌خوانید کاملاً شفاف است و می‌بینید که فراز دوم مندرج در بند هشت و هفت عیناً تکرار شده است؛ یعنی همان اهمیتی که طرف مقابل در رابطه با موضوع هسته‌ای قائل است، ما برای بحث تحریم‌ها قائل هستیم. این به این معنا نیست که البته [ما برای موضوع] هسته‌ای اهمیت قائل نیستیم، عرضم این است که تعهدات باید متناظر باشد.

او  همچنین در مورد بند مربوط به سرنوشت مواد غنی‌شده ایران توضیح داد: اینجا آمده است حداقل به شیوه رقیق‌سازی در محل. ما در این یک سال و نیم، مطالبات حداکثری و زیاده‌خواهانه‌ای از طرف مقابل شنیدیم. بارها بحث انتقال مواد غنی‌شده ایران به آمریکا و نهایتاً یکی دو مورد بحث شد که اگر هم به آمریکا منتقل نمی‌شود، به خارج از ایران منتقل شود و این را بارها تکرار کردند. ما هم از ابتدا گفتیم که مواد غنی‌شده ایران به خارج از ایران منتقل نخواهد شد. اینجا بحثی که مطرح شده این است که یک گزینه، گزینه رقیق‌سازی مواد غنی‌شده در داخل ایران است. این گزینه، گزینه جدیدی نیست؛ از بدو شروع مذاکرات هسته‌ای در یک سال و نیم گذشته این بحث مطرح بود و اکنون هم به عنوان یک گزینه مطرح شده است. به این دلیل این گزینه مطرح شده که راه را بر گزینه‌هایی که به هیچ عنوان برای ما قابل قبول نیست، ببندیم. گزینه غیرقابل قبول برای ما، انتقال مواد غنی‌شده به خارج از ایران است.

بقائی ادامه داد: همان‌طور که می‌بینید موضوع هسته‌ای، بحث نیازهای هسته‌ای، بحث نیازهایی راجع به بحث غنی‌سازی است. ما عضو معاهده منع اشاعه هستیم؛ اصلاً نیازی نیست که ما بگوییم ما به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم، چرا؟ چون جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۹۷۰ عضو معاهده منع اشاعه است. جمهوری اسلامی ایران اولین کشوری بود که ایده عاری‌سازی خاورمیانه از سلاح هسته‌ای را مطرح کرد و ما مادامی که عضو ان‌پی‌تی (NPT) هستیم، موظف هستیم به منع اشاعه هسته‌ای. بند، جمله اول ناظر به این است؛ یعنی به عنوان کشوری که عضو معاهده منع اشاعه است، قاعدتاً ما دنبال تسلیحات هسته‌ای نبوده‌ایم و نیستیم؛ نه تولید، نه خریدش.

سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: ما هم تاکید کردیم که ما بر اساس نیازهایمان باید بتوانیم برنامه هسته‌ای‌مان را داشته باشیم. این مفهوم نیازهای ایران ناظر به این موضوع هست که غنی‌سازی ما باید بر اساس این موضوع مد نظر باشد. متن تفاهم به دو زبان امضا شده است.

سازوکار آزادسازی دارایی‌های ایران با مشورت بانک مرکزی نهایی شده است/ تجربه تلخ بدعهدی آمریکا در آزادسازی اموال ایران تکرار نخواهد شد

اسماعیل بقائی در مورد وضعیت دارایی‌های مسدود شده ایران توضیح داد: مهم این است که ما باید بتوانیم هرگاه اراده کنیم، از اموال مسدودشده‌مان استفاده کنیم، دستور پرداخت بدهیم و برای هر خریدی که داریم بتوانیم از این دارایی‌ها استفاده کنیم. سازوکارهایش هم دیده شده است؛ مذاکرات بسیار مفصل و جزئی طی دو سه هفته گذشته انجام شده و آمریکا متعهد است که همه موانع را برطرف کند. ما تجربه‌های تلخی از بدعهدی آمریکا در سنوات گذشته در زمینه آزادسازی اموال متعلق به ملت ایران داریم. همه آن تجارب در مذاکرات مدنظر بود تا اطمینان حاصل کنیم این بار آمریکا به تعهد خود عمل می‌کند.

وی  با این توضیح که رقم این دارائی‌ها باید توسط بانک مرکزی اعلام شود، ادامه داد: اجازه بفرمایید من عدد و رقم خاصی نگویم. حتماً دوستان بانک مرکزی هر وقت لازم بدانند در این مورد توضیحات بیشتری خواهند داد. این یک بحث تخصصی بانکی است؛ بانک مرکزی کاملاً در جریان مذاکرات قرار داشته و سازوکارهایش نیز با مشورت کامل دوستان بانک مرکزی دیده شده است.

بقائی در پاسخ به این سوال که «آیا کشورهای دیگری کمک کرده‌اند برای اینکه به شیوه‌ای مبتکرانه راه‌حل‌هایی را پیدا کنند تا از اینکه ایران دسترسی آزادانه به این اموال داشته باشد؟» جواب مثبت داد.

سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: بحث نظارت بر اجرای یادداشت تفاهم مطرح است؛ ما احتمالاً یک کارگروه تخصصی را صرفاً برای همین موضوع خاص پیشنهاد خواهیم داد، چرا که رصد ایفای تعهدات از سوی طرف مقابل، فوق‌العاده حائز اهمیت است. تمامی این زحماتی که کشیده شده، برای این است که توافقات در عمل به مرحله اجرا درآیند؛ بنابراین نباید اهمیت بند ۱۲ را دست‌کم گرفت. این توافق حاصل شده است که مکانیزمی برای اجرای تعهدات در نظر گرفته شود. قاعدتاً ما نیز در طراحی این سازوکار، هم ابعاد حقوقی، سیاسی و فنی موضوع و هم تجارب گذشته را مدنظر قرار خواهیم داد.

موضوعات موشکی در دستور گفت‌وگوهای ۶۰ روزه نیست/ آمریکا باید رژیم صهیونیستی را به اجرای تعهداتش وادار کند

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره موضوعاتی که در بازه ۶۰ روزه مورد گفت‌وگو قرار می‌گیرد؛ گفت: موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها مورد بحث قرار می‌گیرد و ما در مورد موضوع دیگری بحث نخواهیم داشت. راجع به بحث موشک، تکلیف آن روشن است. ما فقط در این بازه ۶۰ روزه، راجع به بحث هسته‌ای و رفع تحریم‌ها صحبت خواهیم کرد و البته در مورد ساز و کار اجرای سایر بندها هم قاعدتاً باید صحبت شود.  بند ۱۳ مشخص کرده است که شروع مذاکرات مربوط به توافق نهایی زمانی اتفاق خواهد افتاد که ما مطمئن شویم بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ اجرا شده، شروع شده و تداوم پیدا کرده است.

وی ادامه داد: بند یک در مورد توقف جنگ و عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران و لبنان است. در رابطه با جمهوری اسلامی ایران این موضوع محقق شده است. در مورد لبنان، با وضعیتی مواجه هستیم که رژیم صهیونیستی کماکان تعرضات خود را علیه لبنان ادامه می‌دهد و اگر ادامه پیدا کند، نقض تعهد محسوب می‌شود.  این را در نظر داشته باشیم که صراحتاً رژیم صهیونیستی خود را در جایگاه مخالف و معارض این تفاهم تعریف کرده است. این اصلاً به این معنا نیست که ما آمریکا و رژیم صهیونیستی را از یکدیگر جدا می‌دانیم، اما باید بدانیم که به هر حال در شیوه‌ها و روش‌ها اختلاف‌نظرهایی کاملاً مشهود دیده می‌شود.

بقائی گفت: ما قائل به این هستیم که رژیم صهیونیستی حتماً نمی‌خواهد در منطقه ما کوچک‌ترین فرصتی به هر روند دیپلماتیک برای آرام شدن اوضاع بدهد. و البته این مسئولیت آمریکاست که به چه نحوی بتواند رژیم صهیونیستی را وادار کند به احترام گذاشتن به تعهداتی که آمریکا در این سند به جمهوری اسلامی ایران داده است.  بند ۴ مربوط به محاصره دریایی است که شروع شده است. بند ۵ مربوط به تنگه هرمز است که ما مطمئنیم تعهدات خود را انجام می‌دهیم. بند ۱۰ مربوط به صدور اسقاطی‌های لازم برای لغو تحریم‌های نفتی ایران است که بسیار مهم است و باید آن را رصد کنیم و مطمئن شویم که این اتفاق می‌افتد.  نهایتاً بند ۱۱ که مربوط به در دسترس قرار دادن وجوه و دارایی‌های مسدود یا محدودشده ایران است. مذاکرات مربوط به آن همزمان با مذاکرات این سند انجام شده و همین الان هم ادامه دارد. ما باید اطمینان حاصل کنیم که جمهوری اسلامی ایران دسترسی کامل و بدون مانع به وجوه و دارایی‌های بلوکه‌شده خود دارد.

ضمانت اجرای این توافق، قدرت ما، توانایی ما برای اقدام متقابل و اهرم‌هایی است که ملت ایران در این مدت تولید کرده است

بقائی در ادامه توضیح داد: ما نیاز داریم که یک چارچوب حقوقی ایجاد کنیم تا در سطح بین‌المللی به جامعه جهانی نشان دهیم این سند مورد اجماع جامعه بین‌المللی است. از این حیث، ما به این قالب و چارچوب حقوقی نیاز داریم و قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز همین کارکرد را خواهد داشت.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: «در عین حال، ما حتماً تجارب قبلی را داریم و می‌دانیم که متأسفانه آمریکا نسبت به تعهدات بین‌المللی خود پایبند نیست؛ حتی نسبت به قطعنامه شورای امنیت، در حالی که خود یکی از پنج عضو دائم این شورا است. آن‌ها همیشه در ظاهر برای مصوبات شورای امنیت سازمان ملل متحد اهمیت خاصی قائل بوده‌اند و با استفاده از همین سازوکار، خیلی وقت‌ها بسیاری از کشورها را مجازات کرده یا مورد تحریم قرار داده‌اند. بنابراین، این انتظار همیشه وجود داشته است که کشورهای عضو شورای امنیت، خودشان تعهدات ناشی از قطعنامه‌ها را اجرا کنند، اما در عمل این اتفاق نیفتاده است.»

وی تاکید کرد: «ضمانت اجرای این توافق، قدرت ما، توانایی ما برای اقدام متقابل و اهرم‌هایی است که ملت ایران در این مدت تولید کرده است، و همچنین رعایت اصل تناظر در تعهدات.»

بازه ۶۰ روزه از نظر متن امروز آغاز می‌شود اما می‌توان توافق کرد از روز جمعه آغاز شود

بقائی در زمینه زمان قطعی شروع بازه ۶۰ روزه مذاکرات گفت: اگر بخواهیم اصل متن را در نظر بگیریم، خب از اکنون و به محض امضا شروع می‌شود؛ یعنی از امروز آغاز می‌شود. البته طرفین می‌توانند توافق کنند و بگویند که مثلاً از روز جمعه آغاز شود. اگر قرار باشد جلسه‌ای تشکیل شود که عرض کردم روی آن بحث جریانات دارد؛ تا یکی دو ساعت قبل برگزاری جلسه در روز جمعه قطعی بود، اما بعد که تصمیم بر این شد رؤسای جمهور دو کشور این سند را امضا کنند، قاعدتاً در مورد آن تصمیم نیز باید مجدداً تأمل و بررسی شود. ولی از لحاظ متن، به محض امضا، فاز بعدی شروع می‌شود.

بقائی گفت: آن‌ها می‌توانند توافق کنند که این فاز بعدی حالا از روز جمعه باشد، ولی طبق متن فکر می‌کنم همه چیز روشن است. فاز بعدی یعنی تعیین دستور کارها، سازوکارها و فعالیت کمیته‌های تخصصی در مورد هر کدام از این موضوعاتی که راجع به آن‌ها صحبت کردیم. فاز بعدی یعنی شروع بازه زمانی ۶۰ روزه برای گفتگو در مورد دو موضوع رفع تحریم‌ها و موضوع هسته‌ای، و هم‌زمان ادامه مذاکرات در مورد همان چند موضوعی که برای اجرایش نیازمند سازوکارهایی هستیم؛ مثل بحث آزاد شدن دارایی‌های مسدودشده ایران یا موضوع مربوط به بازسازی خسارات.

دیپلمات‌ها در خط مقدم دفاع از منافع ملی قرار دارند/ دیپلماسی ادامه همان دفاع از وطن در سنگرهای دیگر است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان این گفت‌وگو، با اشاره به اینکه تازه ابتدای کار هستیم، گفت: مدافعان وطن در عرصه دیپلماسی، کسانی که مبارزه دیپلماتیک را انجام می‌دهند، به اندازه مدافعان وطن در عرصه نظامی نیازمند حمایت و انگیزه‌بخشی از سوی مردم هستند. بدون انسجام ملی و بدون حمایت مردمی، کار دفاع از وطن انجام نخواهد شد.  کار ما به‌عنوان دیپلمات‌ها قطعاً از کار مدافعان وطن در پشت لانچرها و  سنگرها ساده‌تر نیست؛ بلکه دشوارتر است. به این دلیل که شما باید چشم در چشم دشمنانی که می‌دانید مرتکب چه جنایاتی شده‌اند، برای تثبیت دستاوردها و برای احقاق حق مردم تلاش کنید. از این جهت، همه امید ما این است که مردم ما، همان‌طور که در این ۱۱۰ روز نشان دادند، با تمام توان در میدان حضور داشته باشند و از مسئولان و مدیران کشور اعتماد کنند تا ان‌شاءالله در ادامه مسیر نیز به بهترین وجه امنیت ملی و منافع ملی کشور تأمین شود.

بقائی در پاسخ به این پرسش که ایران امروز را دارای چه تفاوت‌هایی با ایران گذشته و پیش از جنگ می‌دانید؛ گفت:  با یک آیه قرآنی که بسیار انگیزه‌بخش است پاسخ را بدهم. می‌فرمایند: «لَن یَضُرُّوکُم إِلَّا أَذًی وَإِن یُقَاتِلُوکُم یُوَلُّوکُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا یُنصَرُونَ». یعنی دشمنان جز آزارهایی اندک نمی‌توانند به شما برسانند و اگر با شما پیکار کنند، با عقب‌گرد از شما روی برمی‌تابند و سپس یاری نخواهند شد. این وعده خداوند است. به ما آزار رساندند، جان‌های شریفی را از ما گرفتند، ایران را زخمی کردند، اما شیر زخمی همچنان شیر است. من با قوت می‌توانم بگویم که ایرانیان، تک‌تکشان، امروز احساس اقتداری دارند که بی‌سابقه است. جنگی که بر ما تحمیل کردند، نه‌تنها ما را به زانو درنیاورد، بلکه ما را مقتدرتر کرد.

وی ادامه داد: این اقتدار را شما می‌توانید هم در عرصه دفاع از کشور ببینید، هم در عرصه نظامی و هم در عرصه دیپلماسی. دیپلمات‌ها به پشتوانه همین اقتدار و همین بعثت معجزه‌وار مردم پای میز مذاکره رفتند و قطعاً این مسیر را با همان قوت و قدرت ادامه خواهیم داد. ما شعار نمی‌دهیم. شما با دشمنانی جنگیدید که دو قدرت اتمی به همراه بسیاری از کشورهای دیگر هدفشان فروپاشی ایران بود. بدون تعارف، وقتی گفته می‌شود هدف، اسقاط جمهوری اسلامی ایران است، در واقع جمهوری اسلامی، پوست ایران است و این‌ها می‌خواستند پوست ایران را بِکنند و هر انسان وطن‌دوستی به‌خوبی دریافت که این تفکیک، تفکیکی موهوم است.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: امروز جمهوری اسلامی ایران، مدافع ایران، عزت ایران و استقلال ایران است. و این‌که شما نشان دادید در طی ۴۰ روز، بعد از ۴۷ سال تحریم و بعد از مواجهه با جنگ، با عزت توانستید از کیان ایران دفاع کنید، یک وجب از خاک خود را واگذار نکردید و اجازه ورود دشمن را ندادید، و علی‌رغم ترور بزرگ‌ترین انسان‌های ایرانی از کودک دوماهه تا رهبر شهیدمان، خم به ابرو نیاوردید، بلکه آن را به خشم حماسی برای دفاع از کشور تبدیل کردید، به نظرم بزرگ‌ترین نعمت است و همین بزرگی می‌تواند به شما وصف ابرقدرتی دهد.