وزیر علوم : بدون توجه به علوم پایه، فناوری شکل نمی‌گیرد / داوطلبان ریاضی در کنکور ۱۴۰۴ تنها ۸ درصد بود

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، حسین سیمایی در ابتدای سخنان خود با اشاره به شخصیت رهبر شهید انقلاب، ایشان را «رهبری دانشمند، ممتاز، کتاب‌خوان و اهل علم» توصیف کرد و گفت: «رابطه‌ای که ایشان با استادان، دانشجویان و محیط دانشگاهی داشتند، از ویژگی‌های برجسته و افتخارآمیز جمهوری اسلامی ایران بود.» وی همچنین یاد شهدای دانشگاه، به‌ویژه شهید سید جابر غفاری، دانشجوی دکترای این دانشگاه را گرامی داشت. 
 
وزیر علوم با اشاره به فضای کالبدی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان اظهار داشت: «یکی از نخستین نکاتی که در بدو ورود توجه مرا جلب کرد، معماری ممتاز و هویت‌مند این دانشگاه بود. متأسفانه بسیاری از ساختمان‌های جدید ما نه هویت معماری ایرانی دارند و نه حتی از انسجام در معماری مدرن برخوردارند؛ اما در این دانشگاه مجموعه بناها با مطالعه، هماهنگی و طراحی منسجم ساخته شده و در کنار استحکام، از جذابیت و هویت نیز برخوردار است.» 
 
وی حضور و نقش خیرین در توسعه دانشگاه را از دیگر ویژگی‌های این مجموعه دانست و افزود: «حضور پررنگ خیرین در اداره و توسعه دانشگاه از افتخارات این دانشگاه است.» 
 
سیمایی همچنین با اشاره به ساختار آموزشی و پژوهشی دانشگاه گفت: «چابکی مدیریتی، تقویم آموزشی متفاوت، دکترای مستقیم و دکترای پیوسته از ویژگی‌های مهم این دانشگاه است و می‌تواند الگوی مناسبی برای برخی اصلاحات در نظام آموزش عالی کشور باشد.» 
 
وزیر علوم با بیان اینکه مدت‌هاست درباره ضرورت برخی تغییرات ساختاری برای ارتقای کیفیت دانشگاه‌ها فکر می‌کند، افزود: «وقتی درباره تجربه این دانشگاه شنیدم، پیگیری کردم که این مدل در عمل چگونه پیش رفته است. امروز نیز از نزدیک دیدم که سرانه استاد به دانشجو، آزمایشگاه‌ها، استانداردهای علمی و نظم آموزشی این دانشگاه در سطح قابل توجهی قرار دارد.» 
 
وی با اشاره به توسعه کمی آموزش عالی در سال‌های گذشته تصریح کرد: «به لطف و تلاش جمهوری اسلامی، آموزش عالی به دورترین نقاط کشور رسید، اما این توسعه در برخی موارد شتاب‌زده و فاقد تناسب لازم بود. در مقابل، وقتی وارد چنین دانشگاهی می‌شویم، احساس کیفیت، تناسب و هارمونی در همه بخش‌ها دیده می‌شود.» 
 
سیمایی در ادامه با اشاره به نیاز دانشگاه برای تکمیل زیرساخت‌های پژوهشی اعلام کرد: «برای تجهیز آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و ریسرچ لب‌های دانشگاه، مبلغ 10 میلیارد تومان اختصاص می‌دهیم. البته این مبلغ شاید در مقیاس نیازهای دانشگاه عدد بزرگی نباشد، اما به‌عنوان نشانه‌ای از توجه وزارت علوم به این دانشگاه و حمایت از زیرساخت‌های پژوهشی در نظر گرفته شده است.» 
 
وزیر علوم بخش مهمی از سخنان خود را به وضعیت علوم پایه اختصاص داد و با ابراز نگرانی نسبت به کاهش استقبال دانشجویان از این رشته‌ها گفت: «امروز در حوزه علوم پایه دچار بحران شده‌ایم. بر اساس آمار، سهم دانشجویان علوم پایه نسبت به گذشته حدود 50 درصد کاهش یافته و از 14 درصد به حدود 7 درصد رسیده است.» 

در کنکور 1404 داوطلبان علوم ریاضی تنها حدود 8 درصد بوده است
 
وی افزود: «در کنکور 1404 متقاضیان علوم پایه از رشته تجربی حدود 41 درصد بوده در حالی که سهم داوطلبان علوم ریاضی تنها حدود 8 درصد بوده است. این روند در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز ادامه دارد.» 
 
سیمایی با تأکید بر اینکه زیربنای همه فناوری‌ها علوم پایه است، اظهار داشت: «اختراع رایانه، توسعه هوش مصنوعی و بسیاری از فناوری‌های پیشرفته بدون علوم پایه ممکن نبود. حتی در کشورهای پیشرفته نیز اگر حمایت دولت از علوم پایه کاهش پیدا کند، استقبال از این رشته‌ها افت می‌کند.» 
 
وی علوم پایه را از رشته‌های راهبردی کشور دانست و گفت: «اگر قرار باشد سیاست‌های اقتصاد آموزش عالی اصلاح شود، باید حمایت‌ها به سمت علوم پایه هدایت شود. ما نباید در رشته‌های راهبردی دچار کمبود نیروی انسانی شویم.» 
 
وزیر علوم در ادامه از تشکیل سازوکار جدیدی برای رصد وضعیت علوم پایه خبر داد و تصریح کرد: «پس از بررسی‌ها و مطالعات آسیب‌شناسانه درباره وضعیت علوم پایه، معاونت آموزشی وزارت علوم موظف شده است کارگروه رصد و پایش تشکیل دهد تا وضعیت علوم پایه را به‌صورت مستمر بررسی و برای حمایت از این حوزه برنامه‌ریزی کند.»
 
سیمایی در ارتباط با این موضوع گفت: «گروهی را مأمور کردیم برای آسیب‌شناسی این حوزه و گزارش هم تحویل دادند. بحث شغل و درآمد و آینده‌ی کاری فارغ‌التحصیلان علوم پایه از مهم‌ترین موارد بوده.»
 
وزیر علوم افزود: «این حمایت‌ها می‌تواند از طریق بورسیه، اعزام، تقویت منزلت اجتماعی دانشجویان علوم پایه و سیاست‌های تشویقی دیگر دنبال شود.»
 
سیمایی همچنین بر ضرورت توجه جدی به تاریخ علم در دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت: «به‌ویژه در علوم پایه، آشنایی با تاریخ علم ضروری است؛ چرا که در واقع آشنایی با تاریخ فرهنگ و تمدن ایران است.» 
 
وی با اشاره به جایگاه دانشمندان ایرانی در تاریخ علم اظهار داشت: «اگر تاریخ علوم پایه نوشته شود، ایران سهمی بسیار سنگین و تعیین‌کننده در آن دارد. شخصیت‌هایی مانند ابوریحان بیرونی که جراح سارتن درباره او می‌گوید یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان همه‌ی اعصار است، خواجه نصیرالدین طوسی، محمدبن زکریای رازی، ابن‌سینا، غیاث‌الدین جمشید کاشانی و دیگر بزرگان علمی ما، در دشوارترین شرایط تاریخی دست به تولید علم زدند و این میراث می‌تواند برای نسل امروز الهام‌بخش و اعتمادآفرین باشد.» 
 
وزیر علوم افزود: «ابوریحان بیرونی دانشمندی چندزبانه و کم‌نظیر بود و خواجه نصیرالدین طوسی متعلق به قرن تقریباً هفتم اینقدر زیرک بود که نوه چنگیز را رام کرد و توانست رصدخانه مراغه را بنیان‌گذاری کند که گفته می‌شود در آن دوران 400 هزار جلد کتاب داشته است. در شیمی هم ویل دورانت می‌گوید علم شیمی از ابداعات مسلمانان است و گفته می‌شود تبدیل کیمیا به علم تجربی به دست جابرابن حیان بود. محمدابن زکریای رازی دانشمند دیگری که در شیمی برجسته بود. در فیزیک قطب‌الدین شیرازی را داریم. در ریاضیات کلمه هندسه از کلمه ایرانی اندازه اقتباس شده است و غیاث‌الدین جمشید کاشانی و ابن سینا کارهای بزرگی کردند.» 
 
سیمایی درباره ذکر این اسامی گفت: «این افراد بزرگان ما در علوم پایه هستند و به این منظور این اسامی را ذکر کردم که ما با یادآوری این بزرگان اعتماد به نفس می‌گیریم. این دانشمندان در زمانی بزرگی کردند در علم که شرایط ملتهب بوده؛ در جنگ داخلی بودند، با دشمن خارجی درگیر بودند، قحطی و گرسنگی هم وجود داشته. ما هم امروز علی‌رغم همه مشکلات نباید از علم غافل باشیم» 
 
 وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ اخیر و انسجام ملی مردم ایران گفت: «ایران امروز به نقطه‌ای از اقتدار رسیده که بسیاری از قدرت‌های جهانی را شگفت‌زده کرده است. در این جنگ، همه اجزای قدرت ملی اعم از نیروهای مسلح، دانشمندان، استادان، مردم و دولت در کنار یکدیگر قرار گرفتند و از کشور دفاع کردند. عظیم‌ترین ارتش دنیا در کنار ارتش متوحش دیگری را فلج کردیم که با کمک بعضی کشورهای دیگر می‌خواستند چند روزه ما را به زانو درآورند. مرز قدرت آمریکا برای جهان روشن شد و هیمنه‌ی ارتش او فرو ریخت.» 
 
سیمایی تأکید کرد: «همه ایرانیان با هم شگفتی آفریدند و همه ایرانیان باید پس از جنگ متحد و منسجم این افتخارات را تکمیل کنند.» 
 
وزیر علوم در پایان با ابراز خرسندی از حضور در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان گفت: «امیدوارم آزمایشگاه مرجع دانشگاه نیز هرچه سریع‌تر تکمیل شده و مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد.»