اصلاحات، محصول دیالکتیک دولت و جامعه مدنی است

برخلاف تصور رایج که دولت را تنها عامل اصلاحات می‌داند، یافته‌های نوین در نظریه‌های توسعه و دولت‌شناسی نشان می‌دهند که ظرفیت‌های اجرایی دولت در تعامل با جامعه مدنی شکل می‌گیرد. اصلاحات پایدار نیازمند تغییرات رفتاری در سطوح مختلف اجتماعی و همدلی عمومی است؛ نه صرفاً تصمیمات دولتی.