به گزارش گروه سیاسی ایسکانیوز، محمدباقر قالیباف در گفتگوی ویژه خبری با بیان اینکه پس از انقلاب اسلامی میتوان چند دوره مهم از مذاکرات و تقابلهای سیاسی را برشمرد، اظهار کرد: خاطرات مذاکرات هستهای و برجام سالها در فضای سیاسی کشور مطرح بوده است، اما مذاکرات و تحولات مرتبط با جنگهای اخیر، بهویژه جنگ سوم در یک سال گذشته، از جهات مختلف دارای ابعاد متفاوتی است.
وی افزود: این حادثه از نظر گستره و تأثیرگذاری، یک رویداد بزرگ به شمار میرود. هرچند جمهوری اسلامی ایران در منطقه قرار دارد و ممکن است صحنه درگیری، منطقهای تلقی شود، اما آثار و پیامدهای آن کاملاً جهانی است و امروز نیز این تأثیرات را مشاهده میکنیم.
رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به ابعاد ژئوپلیتیکی این تقابل تصریح کرد: اگر از منظر جغرافیای سیاسی به موضوع نگاه کنیم، با یک جنگ دارای آثار بینالمللی مواجه هستیم. قدرت اول نظامی و قدرت اول اقتصادی جهان در کنار رژیم صهیونیستی، که از توان هستهای و ظرفیتهای نظامی قابل توجهی برخوردار است، در برابر جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتند.
قالیباف ادامه داد: این تقابل تنها یک رویارویی نظامی نبود، بلکه در ابعاد اقتصادی، سیاسی و فناورانه نیز جریان داشت. در واقع دو رویکرد و دو جبهه در برابر یکدیگر قرار گرفتند؛ از یک سو رویکرد استکباری و از سوی دیگر رویکرد توحیدی و جبهه حق.
وی تأکید کرد: به نظر من بررسی ابعاد این جنگ بسیار قابل توجه و آموزنده است. پیشتر نیز گفته بودم که ما در این تقابل بر آمریکا و رژیم صهیونیستی پیروز شدیم؛ چراکه آنها با اهداف مشخصی وارد میدان شدند، اما به هیچیک از اهداف اعلامشده خود دست نیافتند.
رئیس مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: با وجود برخورداری طرف مقابل از برتریهای متعدد نظامی، اقتصادی و فناوری، نتایج حاصلشده نشان میدهد که اهداف تعیینشده از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی محقق نشد.
قالیباف با مقایسه شرایط جنگ اخیر با دوران دفاع مقدس اظهار کرد: این جنگ بهخوبی ابعاد مختلف نقشآفرینی ملت ایران را نشان داد. در دوران دفاع مقدس، مردم در جنگ حضور داشتند اما عمدتاً نقش پشتیبانیکننده ایفا میکردند؛ کمکهای مادی ارائه میدادند و فضای جنگ بیشتر به مناطق جغرافیایی جبهه و پشت جبهه محدود بود. در نتیجه، بخشهای زیادی از کشور بهصورت مستقیم تحت تأثیر شرایط جنگی قرار نداشتند.
وی افزود: امروز با شرایط متفاوتی روبهرو هستیم. اگر به صحنه نگاه کنیم، چهار میدان اصلی را مشاهده میکنیم. نخست، میدان نظامی است که نیروهای مسلح با تدبیر، شجاعت و ایثار در آن نقشآفرینی میکنند. میدان دوم، میدان مردم است؛ مردمی که از نخستین ساعات وقوع حوادث به صحنه آمدند و حضور خود را به نمایش گذاشتند.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: مردم ایران بار دیگر نشان دادند که در بزنگاههای حساس در میدان حاضر هستند. همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز پیش از شهادت برخی فرماندهان تأکید کرده بودند که ملت ایران مبعوث شده است، ما در عمل شاهد حضور و نقشآفرینی مردم در صحنه بودیم و این حضور همچنان ادامه دارد.
قالیباف میدان سوم را عرصه دیپلماسی دانست و گفت: دیپلماسی و مذاکره نیز یکی از میدانهای مهم این دوره است که درباره ابعاد آن در فرصت مناسب توضیح خواهم داد.
وی همچنین میدان چهارم را «میدان خدمت» عنوان کرد و افزود: امروز این چهار میدان بهصورت همافزا در کنار یکدیگر فعالیت میکنند.
وی با اشاره به هماهنگی میان این چهار عرصه خاطرنشان کرد: از ابتدای انقلاب تاکنون کمتر مقطعی را میتوان یافت که چنین هماهنگی و همافزایی میان عرصههای مختلف وجود داشته باشد. این چهار میدان بهگونهای عمل میکنند که گویی در یک تیم منسجم، هر بخش مأموریت خود را بهخوبی میشناسد و در تعامل با سایر بخشها حرکت میکند.
رئیس مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: پرچم مبارزه با زورگویی، ظلم و رفتارهای خشونتآمیز آمریکا و رژیم صهیونیستی در مقاطع مختلف در دست یکی از این میدانها قرار میگیرد و همه آنها در کنار یکدیگر مسیر موفقیت و پیروزی ملت ایران را دنبال میکنند.
وی انسجام، عقلانیت و اقتدار را سه عامل اصلی این هماهنگی دانست و گفت: آنچه امروز مشاهده میکنیم، نتیجه وجود انسجام ملی، عقلانیت و اقتدار است. عقلانیتی که در رفتار ملت ایران متجلی شده و اقتداری که در عرصههای مختلف خود را نشان میدهد.
قالیباف در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع مذاکرات اظهار کرد: همواره گفتهام که با مذاکره مخالف نیستم، بلکه معتقدم باید به نوع مذاکره توجه کرد. مذاکره زمانی ارزشمند است که خود بهعنوان یکی از روشهای مبارزه و تأمین منافع ملی عمل کند.
وی افزود: تفاوت این دوره با مذاکرات گذشته در آن است که مذاکرات بر پایه دستاوردهای میدان و اقتدار ملی شکل گرفته است. نیروهای مسلح ایران با وجود محدودیتها و نابرابریهای آشکار در تجهیزات و امکانات، توانستند اقتدار خود را به نمایش بگذارند و ملت ایران نیز عظمت این توانمندی را مشاهده کرد.
رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: در مذاکرهای که بهعنوان یک روش مبارزه دنبال میشود، نه وادادگی جایگاهی دارد و نه شعارزدگی. مذاکره باید بر پایه واقعیتهای میدان، اقتدار ملی و تأمین منافع کشور انجام شود؛ چراکه شعارهای بدون پشتوانه نهتنها دستاوردی ندارد، بلکه از سوی دشمن نیز بهعنوان ضعف تلقی میشود.
قالیباف با اشاره به برخی مصادیق میدانی در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: نمونههای متعددی وجود دارد که نشان میدهد میدان و دیپلماسی چگونه در کنار یکدیگر عمل کردهاند. از جمله در حوادثی که در خلیج فارس رخ داد، در شرایطی که بحث آتشبس در جریان بود، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در برابر اقدامات طرف مقابل واکنش نشان دادند و نشان دادند که در برابر هرگونه تعرض، پاسخ قاطع خواهند داد.
وی افزود: در برخی موارد، اقداماتی از سوی طرف مقابل صورت گرفت که با پاسخ نیروهای مسلح مواجه شد و این موضوع نشان داد جمهوری اسلامی ایران در عین پیگیری روندهای سیاسی و دیپلماتیک، از توان و آمادگی لازم برای دفاع از منافع و امنیت خود برخوردار است.
رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به تحولات لبنان نیز گفت: در این مقطع باید از مردم لبنان، بهویژه شیعیان و حزبالله لبنان، قدردانی کرد. آنها در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی ایستادگی کردند و هزینههای سنگینی پرداختند. بیش از هزار شهید تقدیم شد و در حالی که جمهوری اسلامی ایران برای هفتهها در معرض حملات قرار داشت، مردم و نیروهای مقاومت لبنان برای مدت طولانیتری زیر آتش دشمن مقاومت کردند.
وی ادامه داد: تجربه این دوره نشان داد که میدان و مذاکره دو مسیر جداگانه نیستند، بلکه یکدیگر را تکمیل میکنند. در مقاطعی که مذاکرات در جریان بود، جمهوری اسلامی ایران با صراحت اعلام کرد که هرگونه تجاوز بدون پاسخ نخواهد ماند و این موضع نیز در عمل به نمایش گذاشته شد.
قالیباف تصریح کرد: ما در تمامی مراحل تأکید کردیم که مذاکره به معنای چشمپوشی از حقوق ملت ایران نیست. هر زمان که تعرضی صورت گرفت، نیروهای مسلح آمادگی کامل برای پاسخ داشتند و این آمادگی در میدان نیز به نمایش گذاشته شد.
رئیس مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: پیام جمهوری اسلامی ایران روشن بود؛ ما از مذاکره استقبال میکنیم، اما مذاکره را بهعنوان ابزاری برای تحقق اهداف ملی و یکی از روشهای مبارزه میدانیم. طرف مقابل نیز دریافت که ایران در عین حضور در میز مذاکره، از اقتدار و توان لازم برای دفاع از منافع خود برخوردار است.
وی افزود: قدرت میدانی جمهوری اسلامی ایران در کنار انسجام ملی و دیپلماسی فعال، زمینهساز تحقق اهداف کشور شد. آنچه در این مقطع اتفاق افتاد، نشان داد که میان میدان و دیپلماسی هماهنگی کامل وجود دارد و هر دو در مسیر تأمین منافع ملت ایران حرکت میکنند.
قالیباف تأکید کرد: مهمترین مسئله، دستیابی به اهداف و تأمین امنیت مردم است. امروز نیز شاهد هستیم که با بازگشت امنیت و ثبات، بخش قابل توجهی از افرادی که به دلیل شرایط جنگی ناچار به ترک محل زندگی خود شده بودند، به خانههای خود بازگشتهاند و روند عادی زندگی در حال احیا شدن است.
قالیباف با تأکید بر اینکه مذاکره میتواند یکی از ابزارهای تحقق اهداف ملی باشد، اظهار کرد: مذاکره در نگاه ما صرفاً یک گفتوگو نیست، بلکه یک روش مبارزه است. بنده دیپلمات حرفهای نیستم و شغل من دیپلماسی نبوده است؛ من یک رزمنده هستم. اما تجربه نشان داده است که در کنار میدان، مذاکره نیز میتواند به دستاوردهای مهمی منجر شود.
وی افزود: در روند مذاکراتی که دنبال شد، توافقاتی شکل گرفت که بر اساس آن قرار بود برخی محدودیتها و محاصرهها در یک بازه زمانی مشخص رفع شود. حتی رئیسجمهور آمریکا نیز در مقاطعی اعلام کرد که بخشی از این محدودیتها را فوراً برخواهد داشت. اینها دستاوردهایی است که در نتیجه مذاکره و بدون نیاز به اقدامات متقابل نظامی حاصل شد.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: «رای ما مهم، رسیدن به هدف است. اگر مذاکره بتواند منافع بیشتری را تأمین کند، طبیعتاً باید از این ظرفیت استفاده شود. همانگونه که اگر اقتدار نظامی، شجاعت و آمادگی نیروهای مسلح وجود نداشت، سخن گفتن از مذاکره نیز تأثیرگذاری لازم را نداشت. در واقع میدان و مذاکره مکمل یکدیگر هستند و هیچکدام به تنهایی نمیتوانند همه اهداف را محقق کنند.
قالیباف با اشاره به نقش مردم در این فرآیند گفت: اگر مردم در صحنه نبودند، اگر این انسجام، غیرت و همبستگی ملی وجود نداشت، هیچیک از مسئولان و مذاکرهکنندگان نمیتوانستند با قدرت از حقوق ملت دفاع کنند. اقتدار جمهوری اسلامی ایران در عرصههای مختلف، ریشه در حمایت و حضور مردم دارد.
وی افزود: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در برابر دشمنی که از امکانات گسترده نظامی و فناوری برخوردار است ایستادگی کردند و این ایستادگی بدون پشتوانه مردمی امکانپذیر نبود. آنچه امروز در عرصه دیپلماسی نیز مشاهده میشود، نتیجه همین اقتدار ملی است.
رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به بازتابهای منطقهای این تحولات اظهار کرد: امروز بسیاری از ملتهای منطقه، از جمله مردم لبنان با گرایشها و مذاهب مختلف، اقتدار و عزت جمهوری اسلامی ایران را مایه افتخار جهان اسلام میدانند. البته این موفقیت پیش از هر چیز مرهون هدایتهای رهبر معظم انقلاب، ایستادگی ملت ایران و فداکاری نیروهای مسلح است.
وی تصریح کرد: اعضای هیئت مذاکرهکننده نیز تلاش کردند در چارچوب همین رویکرد، از ظرفیت دیپلماسی برای تثبیت دستاوردها استفاده کنند. تفاوت اساسی این دوره با برخی مقاطع گذشته در همین نگاه است؛ نگاهی که عقلانیت و اقتدار را در کنار یکدیگر قرار میدهد و هر دو را در خدمت تحقق منافع ملی به کار میگیرد.
قالیباف خاطرنشان کرد: مبنای ما این است که هدف، اصل است. گاهی رسیدن به هدف از مسیر میدان و گاهی از مسیر مذاکره محقق میشود. در برخی موارد حتی اقداماتی که میتوانست در میدان انجام شود، از طریق مذاکره با دستاوردهای بیشتر و هزینههای کمتر به نتیجه رسیده است.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت ثبت دستاوردهای میدانی در قالب اسناد سیاسی و حقوقی گفت: هر پیروزی نظامی زمانی ماندگار و مؤثر خواهد بود که در نهایت به یک سند حقوقی و سیاسی تبدیل شود. اگر دستاوردهای میدان در قالب توافقات و اسناد رسمی تثبیت نشود، بخش مهمی از آثار آن از بین خواهد رفت.
رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: پیروزیها باید در عرصه حقوقی و سیاسی نیز ثبت شوند. به همین دلیل مذاکرات نقش مهمی در تبدیل موفقیتهای میدانی به دستاوردهای پایدار دارد. در جریان مذاکرات نیز تلاش شد برخی بندها و مفاد اسناد و تفاهمات بهگونهای اصلاح شود که منافع بیشتری برای کشور تأمین گردد.
قالیباف تأکید کرد: مذاکره زمانی معنا پیدا میکند که از موضع اقتدار انجام شود. هنگامی که طرف مقابل بداند جمهوری اسلامی ایران در دفاع از حقوق خود جدی است و توان لازم برای اقدام متقابل را دارد، مذاکره نیز به ابزاری مؤثر برای تأمین منافع ملی تبدیل خواهد شد.
قالیباف با اشاره به نتایج حاصل از روند مذاکرات و تحولات میدانی اظهار کرد: بخشی از اقداماتی که امروز شاهد تحقق آن هستیم، نتیجه مستقیم روندی است که در مذاکرات دنبال شد. بر اساس تفاهمات صورتگرفته، قرار بود برخی محدودیتها و محاصرهها در یک بازه زمانی مشخص رفع شود و در همان ساعات اولیه نیز نشانههای عملی این موضوع مشاهده شد.
وی افزود: در همان شب، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که بخشی از محدودیتهای دریایی علیه ایران برداشته میشود و مسیرهای کشتیرانی مجدداً فعال خواهد شد. این موضوع یکی از نتایج ملموس روندی بود که در مذاکرات دنبال شد.
رئیس مجلس شورای اسلامی با تأکید بر بیاعتمادی جمهوری اسلامی ایران نسبت به آمریکا گفت: ما هیچگاه بر مبنای اعتماد به آمریکا وارد مذاکره نشدهایم. بارها نیز تصریح کردهایم که به دلیل سوابق تاریخی آمریکا، چه پیش از انقلاب و چه پس از انقلاب اسلامی، نگاه ما بر پایه بیاعتمادی کامل است. با این حال، مذاکره را از موضع اقتدار و برای تأمین منافع ملت ایران دنبال میکنیم.
وی ادامه داد: در جریان مذاکرات نیز این موضع به صراحت به طرف مقابل منتقل شد که جمهوری اسلامی ایران با حفظ استقلال و اقتدار خود گفتوگو میکند و هیچگونه خوشبینی یا اعتماد بیپشتوانهای نسبت به طرف آمریکایی وجود ندارد.
قالیباف تصریح کرد: آنچه موجب شد طرف مقابل برخی اصلاحات و تغییرات را در مواضع خود بپذیرد، صرفاً گفتوگو نبود؛ بلکه اقتداری بود که در میدان شکل گرفته بود. مذاکره مقتدرانه زمانی معنا پیدا میکند که پشتوانه قدرت ملی، انسجام داخلی و توان بازدارندگی وجود داشته باشد.
وی افزود: قدرت نظامی به تنهایی نمیتواند همه اهداف را محقق کند، همانگونه که مذاکره بدون پشتوانه قدرت نیز نتیجهای نخواهد داشت. آنچه دستاوردهای بزرگ را رقم میزند، ترکیب هوشمندانه میدان و دیپلماسی است. در برخی موارد، اگر قرار بود همان اهداف صرفاً از طریق رویارویی نظامی دنبال شود، ممکن بود به درگیریهای گستردهتر و هزینههای بیشتری منجر شود؛ در حالی که با اتکا به اقتدار موجود، همان اهداف از مسیر مذاکرات تحقق یافت.
رئیس مجلس شورای اسلامی با جمعبندی عملکرد چهار میدان اصلی کشور گفت: امروز میتوان گفت که هر چهار میدان نظامی، مردمی، دیپلماسی و خدمت، وظایف خود را بهدرستی انجام دادهاند. اکنون که کشور وارد مرحله جدیدی شده است، میدان خدمت باید نقش پررنگتری ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: از موضع خدمتگزاری به مردم عرض میکنم که پس از نهایی شدن روند اجرای تفاهمات و طی مراحل رسمی آن، ابعاد مختلف این توافقات برای افکار عمومی تشریح خواهد شد و تلاش خواهیم کرد تمامی تعهدات و فرصتهای بهدستآمده در مسیر تأمین منافع ملی بهکار گرفته شود.
قالیباف تأکید کرد: در شرایط فعلی، مسئولیت اصلی دستگاههای اجرایی، تقنینی و قضایی آن است که آثار این دستاوردها را در زندگی مردم نمایان کنند. مردم در ماههای گذشته فشارهای اقتصادی و مشکلات متعددی را تحمل کردهاند و طبیعی است که انتظار داشته باشند نتایج این تحولات در بهبود شرایط معیشتی و اقتصادی آنان نمایان شود.
وی افزود: مجلس شورای اسلامی، دولت و سایر نهادهای مسئول باید با تمام توان برای رفع مشکلات مردم بسیج شوند. در کنار این موضوع، نیروهای مسلح نیز نیازمند توجه، حمایت، بازسازی و نوسازی مستمر هستند تا بتوانند مأموریتهای خود را با قدرت بیشتری دنبال کنند.
رئیس مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: هیچیک از این چهار میدان هیچگاه متوقف نخواهند شد. در هر مقطع زمانی، یکی از این عرصهها در خط مقدم قرار میگیرد و سایر بخشها از آن پشتیبانی میکنند. با اجرای کامل تفاهمات و طی مراحل نهایی آن در ماههای پیشرو، پرچم اصلی در دست میدان خدمت خواهد بود تا بتوانیم بخشی از زحمات مردم، نیروهای مسلح و همه کسانی را که در این مسیر ایثار و فداکاری کردند، جبران کنیم و دستاوردهای بهدستآمده را به منافع ملموس برای ملت ایران تبدیل سازیم.
قالیباف همچنین در پاسخ به این پرسش که با توجه به سابقه بدعهدی آمریکا، چه تضمینی برای اجرای توافقات و تفاهمنامههای جدید وجود دارد، اظهار کرد: اگر قرار باشد از منظر بیاعتمادی به آمریکا صحبت کنیم، طبیعی است که مسئولان حاضر در روند مذاکرات بیش از هر فرد دیگری نسبت به سوابق و رفتارهای آمریکا آگاه باشند. تجربه تاریخی نشان داده است که نمیتوان به وعدههای آمریکا اعتماد کرد.
وی افزود: برخی تصور میکنند تضمینهای حقوقی و بینالمللی بهتنهایی میتواند مانع بدعهدی طرف مقابل شود، در حالی که تجربه خلاف این موضوع را نشان داده است. برای مثال، در این تفاهمنامه پیشبینی شده که پس از نهایی شدن توافق، مفاد آن در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب و به قطعنامه تبدیل شود. اما باید توجه داشت که بالاترین مرجع حقوقی و سیاسی بینالمللی نیز نتوانسته مانع نقض تعهدات از سوی آمریکا شود.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: همگان به یاد دارند که دولت آمریکا در گذشته بهراحتی از توافقات و قطعنامههایی که خود در شکلگیری آن نقش داشت، خارج شد. بنابراین نمیتوان صرفاً به اسناد و تضمینهای کاغذی تکیه کرد.
قالیباف تأکید کرد: مهمترین تضمین برای جمهوری اسلامی ایران، قدرت ملی است. انسجام مردم، اقتدار کشور، توان دفاعی، فرهنگ ایثار و مقاومت و اتکای به ظرفیتهای داخلی، مهمترین پشتوانه اجرای هر توافقی به شمار میرود. هرچه ایران قویتر باشد، امکان تحمیل خواستهها و بدعهدی از سوی دیگران کمتر خواهد شد.
وی افزود: در کنار اقتدار، عقلانیت نیز ضروری است. نباید تصور کرد که صرفاً با شعار دادن میتوان قدرت ایجاد کرد. قدرت زمانی معنا پیدا میکند که در عمل نیز پشتوانه لازم برای تحقق آن وجود داشته باشد. شعار بدون عمل، نهتنها کمکی به پیشبرد اهداف نمیکند، بلکه میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
رئیس مجلس شورای اسلامی در پاسخ به انتقاداتی که نسبت به حضور وی در روند مذاکرات مطرح شده بود نیز گفت: در نظام تصمیمگیری کشور، موضوعات مهم در چارچوب سازوکارهای قانونی بررسی و درباره آنها تصمیمگیری میشود. ممکن است افراد در مرحله بررسی و تصمیمسازی دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، اما زمانی که تصمیم نهایی اتخاذ شد، همه موظفاند در جهت اجرای آن همکاری کنند.
وی ادامه داد: همانگونه که در مجلس شورای اسلامی، پیش از رأیگیری، نمایندگان نظرات موافق و مخالف خود را مطرح میکنند، اما پس از تصویب یک قانون، همه خود را ملزم به اجرای آن میدانند، در سایر حوزهها نیز همین منطق حاکم است.
قالیباف تصریح کرد: واقعیت این است که شخصاً داوطلب حضور در این مسئولیت نبودم و حتی نسبت به پذیرش آن تمایل چندانی نداشتم. دلایل مختلفی نیز برای این موضوع وجود داشت. یکی از مهمترین آنها این بود که رئیسجمهور وقت آمریکا، فردی بود که دستور و مسئولیت مستقیم ترور شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی را برعهده داشت و طبیعی است که برای من و بسیاری از مردم ایران، نشستن پای میز مذاکره با چنین فردی موضوعی ساده و عادی نباشد.
وی افزود: شهید سلیمانی تنها یک فرمانده نظامی نبود، بلکه شخصیتی مورد احترام ملت ایران و بسیاری از ملتهای منطقه و جهان اسلام بود. از این رو، این موضوع برای من جنبهای شخصی و عاطفی نیز داشت.
رئیس مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: با این حال، در نهایت ملاک تصمیمگیری، وظیفه است نه علاقه شخصی. در جلسات مختلف نیز پیشنهاد شده بود که افراد دیگری این مسئولیت را برعهده بگیرند، اما زمانی که جمعبندی مسئولان کشور بر انجام این مأموریت قرار گرفت، آن را بهعنوان یک وظیفه پذیرفتم.
قالیباف تأکید کرد: در نظام اسلامی و در عرصه مدیریت کشور، بنا نیست افراد صرفاً بر اساس علاقه یا سلیقه شخصی عمل کنند. آنچه اهمیت دارد، انجام وظیفه و عمل به مسئولیتی است که در چارچوب مصالح و منافع ملی بر عهده افراد قرار میگیرد.
قالیباف در ادامه گفتوگو با اشاره به برخی مباحث مطرحشده درباره پیششرطهای مذاکرات اظهار کرد: در روزهای ابتدایی، برخی تحلیلها و برداشتها درباره وجود پیششرطهای قطعی برای آغاز مذاکرات مطرح میشد، در حالی که واقعیت این است که میان خواستهها، مطالبات و اهداف مذاکره با مفهوم پیششرط تفاوت وجود دارد. بسیاری از موضوعاتی که مطرح میشد، در واقع مطالبات و محورهای مذاکراتی جمهوری اسلامی ایران بود، نه الزاماً شروطی که در صورت تحقق نیافتن آنها اصل مذاکره منتفی شود.
وی افزود: از ابتدا برخی موضوعات از جمله وضعیت لبنان و همچنین موضوع داراییهای بلوکهشده ایران، جزو محورهای جدی مذاکرات بود و این مسائل از طریق میانجیها به طرف مقابل منتقل شده بود.
رئیس مجلس شورای اسلامی با تشریح روند آغاز مذاکرات گفت: در مسیر عزیمت به محل مذاکرات، فضای رسانهای و عملیات روانی گستردهای پیرامون مواضع طرفین شکل گرفته بود. در همان زمان که عازم محل مذاکرات بودیم، اظهارنظرهایی از سوی مقامات آمریکایی درباره لبنان مطرح شد که بلافاصله واکنش جمهوری اسلامی ایران را در پی داشت و موضع کشور بهطور شفاف اعلام شد.
وی ادامه داد: پس از ورود به محل مذاکرات، نخستین و مهمترین موضوعی که در گفتوگو با میانجیها مطرح شد، مسئله لبنان بود. ساعتها درباره این موضوع بحث و تبادل نظر صورت گرفت و تأکید کردیم که این مسئله یکی از موضوعات اساسی مورد توجه جمهوری اسلامی ایران است.
قالیباف خاطرنشان کرد: پیش از آغاز رسمی مذاکرات، چندین دور گفتوگو با میانجیها انجام شد و در نخستین نشست مشترک نیز همین موضوع در دستور کار قرار گرفت. پس از توضیحات ارائهشده از سوی هیئت ایرانی، طرفهای حاضر نیز اهمیت این موضوع را پذیرفتند و آن را بخشی از چارچوب مذاکرات دانستند.
وی با اشاره به مفاد تفاهمنامه حاصلشده اظهار کرد: در متن تفاهمنامه، بخشهایی مربوط به داراییها، رفع برخی محدودیتها و اقدامات اجرایی مشخص پیشبینی شده است که بخشی از آنها باید پیش از ورود به مراحل بعدی مذاکرات اجرایی میشد یا روند اجرای آنها آغاز میگردید.
رئیس مجلس شورای اسلامی درباره روند مذاکرات نیز گفت: مذاکرات فشرده و طولانی بود. در مجموع بیش از ۲۱ ساعت گفتوگوی مستمر در قالب نشستهای مختلف برگزار شد. پس از ورود به محل مذاکرات و استراحتی کوتاه، جلسات از صبح آغاز شد و تا صبح روز بعد ادامه یافت. در این مدت چندین دور مذاکره مستقیم با حضور میانجیها و نشستهای تخصصی پیرامون متن تفاهمنامه برگزار شد.
وی افزود: در طول مذاکرات مشخص بود که مهمترین دغدغه و محور مورد توجه طرف آمریکایی، موضوع هستهای است. آنها تمرکز اصلی خود را بر این مسئله قرار داده بودند. در مقابل، اولویت جمهوری اسلامی ایران پایان دادن به فشارها و محدودیتهای موجود، تضمین عدم بازگشت به شرایط جنگی و رفع موانع اقتصادی و تجاری کشور بود.
قالیباف تصریح کرد: از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، رفع محدودیتهای مرتبط با صادرات نفت، فرآوردههای نفتی و پتروشیمی، تسهیل فعالیتهای بانکی، بیمهای و حملونقل بینالمللی از جمله موضوعات اساسی محسوب میشد. معتقد بودیم این مسائل نباید به پایان مذاکرات موکول شود، بلکه باید از همان مراحل ابتدایی آثار عملی آن نمایان شود.
وی ادامه داد: ممکن است مذاکرات اصلی ماهها ادامه پیدا کند، اما اقتصاد کشور و منافع مردم نمیتواند معطل روندهای طولانی سیاسی بماند. به همین دلیل تأکید داشتیم که بخشی از اقدامات عملی باید از همان آغاز مسیر اجرایی شود.
رئیس مجلس شورای اسلامی با تأکید بر تفاوت مذاکره مقتدرانه با رویکرد انفعالی گفت: مذاکره به معنای وادادگی نیست. مذاکره نیازمند عقلانیت، هوشمندی و تشخیص دقیق اولویتهاست. یک مذاکرهکننده باید بداند چه اهدافی را دنبال میکند و چگونه میتواند از ظرفیتهای موجود برای تأمین منافع کشور بهره بگیرد.
وی افزود: در مذاکرات، هر طرف مطالبات و خواستههای خود را مطرح میکند. هنر مذاکره آن است که بتوان در چارچوب قدرت ملی و با حفظ اصول و خطوط قرمز، بیشترین دستاورد ممکن را برای کشور به دست آورد. این همان نگاهی است که جمهوری اسلامی ایران در این مذاکرات دنبال کرده است؛ نگاهی مبتنی بر اقتدار، عقلانیت و تأمین منافع ملی.
قالیباف با تشریح رویکرد هیئت مذاکرهکننده در دورهای پایانی گفتوگوها اظهار کرد: در آخرین مراحل مذاکرات نیز تأکید ما این بود که جمهوری اسلامی ایران همان اندازه که در میدان مصمم و مقتدر است، در مذاکرات نیز با همان اراده از حقوق ملت دفاع میکند. ما در اوج بیاعتمادی نسبت به طرف مقابل وارد گفتوگو شدیم، اما همزمان با حسن نیت و با تکیه بر منطق، از مواضع و منافع کشور دفاع کردیم.
وی افزود: اعتقاد ما این است که منطق، زبان نخست جمهوری اسلامی ایران است. اگر طرف مقابل اهل شنیدن و گفتوگو باشد، مسائل از طریق منطق و مذاکره قابل حل است؛ اما اگر زبان منطق را نفهمد، آنگاه اقتدار و قدرت ملی تعیینکننده خواهد بود. مذاکره از موضع ضعف معنا ندارد و تنها زمانی مؤثر است که پشتوانه آن قدرت و توانمندی ملی باشد.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: نمونه این رویکرد را در جریان مذاکرات اخیر مشاهده کردیم؛ جایی که در کنار گفتوگوها، برخی محدودیتها و محاصرههای اعمالشده علیه ایران مورد بازنگری قرار گرفت و بخشی از آنها لغو شد. این دستاوردها نتیجه ترکیب قدرت میدانی، انسجام ملی و دیپلماسی فعال بود.
قالیباف با اشاره به نگاه جمهوری اسلامی نسبت به حوادث سالهای گذشته و شهدای مقاومت گفت: ملت ایران هرگز جنایتهایی را که علیه فرماندهان و فرزندان این ملت صورت گرفته فراموش نخواهد کرد. خون شهدا سرمایهای برای استمرار مسیر عزت و استقلال کشور است و این موضوع در حافظه تاریخی ملت باقی خواهد ماند.
وی همچنین با قدردانی از نقش نیروهای مقاومت در منطقه اظهار کرد: ملتهای منطقه و بهویژه مردم لبنان در مقاطع دشوار در کنار جمهوری اسلامی ایران ایستادند و هزینههای سنگینی پرداختند. این ایستادگی و فداکاری در تاریخ ثبت خواهد شد و نشانهای از عمق پیوند میان ملتهای مقاومت در منطقه است.
رئیس مجلس شورای اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره جزئیات تفاهمنامه و مطالبات افکار عمومی برای اطلاع از مفاد آن گفت: مردم حق دارند در جریان روند مذاکرات و نتایج آن قرار بگیرند و ما نیز خود را موظف به اطلاعرسانی میدانیم. با این حال، بخشی از جزئیات مذاکرات و توافقات به دلیل ملاحظات فنی، امنیتی و حقوقی در مقطع فعلی قابل انتشار نیست.
وی افزود: در هر مذاکرهای، برخی اطلاعات و سازوکارها وجود دارد که افشای زودهنگام آنها میتواند بر روند اجرا و تحقق اهداف تأثیر منفی بگذارد. به همین دلیل تلاش میکنیم در عین شفافیت با مردم، از منافع ملی نیز صیانت کنیم.
قالیباف تأکید کرد: در مراحل بعدی و همزمان با پیشرفت مذاکرات و اجرای تعهدات، اطلاعات لازم در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت و مردم در جریان روند امور قرار خواهند گرفت.
وی درباره چارچوبهای حاکم بر مذاکرات نیز گفت: هیئت مذاکرهکننده بر اساس سیاستها، تدابیر و خطوط ترسیمشده از سوی نظام حرکت میکند و وظایف و مسئولیتهای خود را بهطور دقیق میشناسد. تمامی اقدامات نیز در همین چارچوب دنبال میشود.
رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه به برخی دستاوردهای اولیه مذاکرات اشاره کرد و اظهار داشت: یکی از موضوعات مهم، رفع بخشی از محدودیتها و محاصرههای اعمالشده علیه ایران بود که روند اجرایی آن آغاز شده است. همچنین موضوعات مرتبط با کریدورهای دریایی و تردد کشتیها نیز در چارچوب قوانین بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران همواره خود را متعهد به قوانین و مقررات بینالمللی دانسته است، اما در عین حال اجازه نخواهد داد حقوق و منافع ملت ایران نادیده گرفته شود. رویکرد ما استفاده از ظرفیتهای حقوقی و بینالمللی برای تأمین منافع کشور است.
قالیباف با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز گفت: اهمیت این آبراه در دهههای اخیر بهدلیل جایگاه آن در تجارت جهانی انرژی بیش از گذشته افزایش یافته است. امروز همه بازیگران بینالمللی به نقش تعیینکننده این منطقه در اقتصاد جهانی واقف هستند.
وی افزود: بر اساس قواعد و کنوانسیونهای بینالمللی، کشورهای ساحلی دارای مسئولیتها و اختیارات مشخصی در مدیریت و تأمین امنیت این مسیرهای دریایی هستند. جمهوری اسلامی ایران نیز در چارچوب همین قواعد و با تکیه بر حقوق قانونی خود، نقش و مسئولیتهایش را دنبال میکند.
رئیس مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: آنچه امروز برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد، حفظ اقتدار ملی، تأمین منافع مردم و تثبیت دستاوردهایی است که با مجاهدت نیروهای مسلح، ایستادگی ملت و هدایتهای نظام به دست آمده است. مذاکرات نیز در همین چارچوب و با هدف تبدیل این دستاوردها به نتایج پایدار سیاسی، اقتصادی و حقوقی ادامه خواهد یافت.
قالیباف در بخش پایانی این گفتوگو با تشریح برخی مفاد اقتصادی تفاهمنامه اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در مذاکرات، نحوه دسترسی ایران به منابع مالی و تسهیل مبادلات اقتصادی بود. در این چارچوب، آنچه مورد توافق قرار گرفته صرفاً دسترسی به پول نقد نیست، بلکه ایجاد سازوکارهای مالی و خطوط اعتباری است که امکان تأمین کالا، سرمایهگذاری و فعالیتهای اقتصادی را فراهم میکند.
وی افزود: مهم آن است که منابع مالی و اعتباری در اختیار نهادهای مسئول کشور، بهویژه بانک مرکزی، قرار گیرد تا امکان بهرهبرداری از آنها در راستای منافع ملی وجود داشته باشد. در عین حال، مبنای ما در اجرای تعهدات، اقدام در برابر اقدام است؛ به این معنا که هر میزان طرف مقابل به تعهدات خود عمل کند، جمهوری اسلامی ایران نیز در همان چارچوب به تعهدات خود پایبند خواهد بود.
رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: اگر طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند یا در مسیر اجرای توافقات بدعهدی نشان دهد، جمهوری اسلامی ایران نیز متناسب با رفتار طرف مقابل تصمیمگیری خواهد کرد. اصل حاکم بر مذاکرات، حفظ منافع ملی و صیانت از حقوق ملت ایران است.
وی درباره موضوع خسارات ناشی از جنگ و تجاوزات صورتگرفته نیز گفت: موضوع جبران خسارات یکی از محورهای مورد توجه در مذاکرات بوده است. هرچند در نظام بینالمللی موجود، دستیابی به حقوق ملتها همواره با دشواریهایی همراه است، اما جمهوری اسلامی ایران این موضوع را از مسیرهای سیاسی، حقوقی و اقتصادی دنبال خواهد کرد.
قالیباف افزود: در متن تفاهمنامه نیز بخشی به موضوع بازسازی، توسعه اقتصادی و جبران خسارات اختصاص یافته است و این مسئله در چارچوب سازوکارهای پیشبینیشده دنبال خواهد شد.
وی با اشاره به تجربههای گذشته در زمینه رفع تحریمها اظهار کرد: صرف اعلام رفع تحریمها کافی نیست. آنچه اهمیت دارد، فراهم شدن شرایط واقعی برای فعالیت اقتصادی، سرمایهگذاری و تعاملات مالی است. تجربههای گذشته نشان داده که گاه محدودیتهای رسمی برداشته میشود اما موانع عملی همچنان باقی میماند.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: بر همین اساس، یکی از محورهای مذاکرات ایجاد زمینههای عملی برای سرمایهگذاری و توسعه اقتصادی در کشور بوده است. ظرفیتهای فراوانی در حوزههای انرژی، زیرساخت، صنایع معدنی، حملونقل و سایر بخشهای اقتصادی ایران وجود دارد که میتواند زمینهساز جذب سرمایه و رونق اقتصادی شود.
وی خاطرنشان کرد: در چارچوب تفاهمات صورتگرفته، برنامههایی برای جذب سرمایهگذاریهای گسترده و تأمین منابع مورد نیاز پروژههای توسعهای و بازسازی پیشبینی شده است. بخشی از این ظرفیتها میتواند در جبران خسارات و بازسازی بخشهای آسیبدیده نیز مورد استفاده قرار گیرد.
قالیباف در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا واقعاً حاضر به اعطای این امتیازات شده است، گفت: قضاوت نهایی را باید به اجرای توافقات سپرد، اما آنچه در متن تفاهمنامه آمده و آنچه در مذاکرات مورد توافق قرار گرفته، نشاندهنده دستاوردهای مهمی برای جمهوری اسلامی ایران است.
وی افزود: در جریان مذاکرات، بر سر واژهها، تعهدات و زمانبندی اجرای مفاد توافق ساعتها بحث و مذاکره صورت گرفت تا هیچ ابهامی در متن باقی نماند. تأکید ما بر این بود که تعهدات طرف مقابل باید روشن، عملیاتی و قابل ارزیابی باشد.
رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: یکی از اصول اساسی مذاکرات این بود که امتیازات و دستاوردهای ایران بهصورت نقد و قابل تحقق باشد، در حالی که تعهدات جمهوری اسلامی ایران مرحلهبندیشده و متناسب با اقدامات طرف مقابل تعریف شود. به عبارت دیگر، اصل اقدام در برابر اقدام و راستیآزمایی در تمامی مراحل مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: برای نظارت بر اجرای توافقات نیز سازوکارهای مشخصی در نظر گرفته شده و نقش میانجیها و ناظران نیز در این چارچوب تعریف شده است تا امکان ارزیابی دقیق میزان پایبندی طرفین به تعهدات وجود داشته باشد.
قالیباف تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچگاه به تعهدات یکطرفه تن نخواهد داد. هر اقدامی از سوی ایران در چارچوب اقدامات متقابل و بر اساس میزان پایبندی طرف مقابل انجام خواهد شد.
وی در بخش پایانی سخنان خود با قدردانی از رهبر معظم انقلاب، نیروهای مسلح، مردم و اعضای تیم مذاکرهکننده اظهار کرد: هدایتهای رهبر معظم انقلاب، ایستادگی ملت ایران، فداکاری نیروهای مسلح و تلاش شبانهروزی اعضای هیئت مذاکرهکننده، زمینهساز دستاوردهای امروز بوده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: در طول این مسیر، ارتش، سپاه، فراجا، بسیج و همه نیروهای مدافع امنیت کشور نقش تعیینکنندهای در ایجاد قدرت ملی و فراهم شدن شرایط لازم برای موفقیت در عرصه دیپلماسی ایفا کردند و همه ما مدیون مجاهدتهای آنان هستیم.
وی همچنین از همراهی مردم قدردانی کرد و گفت: انسجام، صبوری، همدلی و حمایت مردم در این مقطع تاریخی سرمایهای بزرگ برای کشور بود. مسئولان نیز وظیفه دارند با استفاده از این فرصت، دستاوردهای حاصلشده را به نتایج ملموس اقتصادی، سیاسی و اجتماعی برای مردم تبدیل کنند.
قالیباف در پایان ابراز امیدواری کرد که با ادامه مسیر مذاکرات در چارچوب سیاستهای نظام و با حفظ اقتدار ملی، منافع ملت ایران بیش از پیش تأمین شده و دستاوردهای بهدستآمده در عرصههای سیاسی، حقوقی و اقتصادی تثبیت شود.
منبع: مهر
