به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ یک کارشناس اقتصاد کشاورزی در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری ایسکانیوز با اشاره به خسارتهای ناشی از خشکسالی در برخی مناطق استان، اظهار کرد: خشکسالی در همدان دیگر نباید فقط به عنوان یک پدیده طبیعی تحلیل شود. وقتی بخشی از زمینهای کشاورزی آسیب میبیند، فقط محصول از بین نمیرود؛ درآمد خانوار، توان بازپرداخت بدهی، امنیت روانی کشاورز، بازار محلی، اشتغال فصلی و حتی امید به ماندن در روستا نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا خسارت خشکسالی در مناطقی مانند کبودرآهنگ اهمیت ویژه دارد، گفت: کبودرآهنگ یکی از مناطق مهم کشاورزی استان است و معیشت بسیاری از خانوادهها به زمین، کشت دیم و محصولات زراعی وابسته است. وقتی بارش در زمان مناسب انجام نشود یا رطوبت خاک برای مرحله حساس رشد محصول کافی نباشد، کشاورز نتیجه یک سال تلاش خود را در مدت کوتاهی از دست میدهد. این مسئله برای کسی که از بیرون نگاه میکند شاید فقط یک عدد در سطح زیر کشت باشد، اما برای کشاورز یعنی از دست رفتن بخشی از زندگی.
این کارشناس افزود: یکی از مشکلات جدی کشاورزی در استان همدان، وابستگی زیاد بخشی از تولید به شرایط اقلیمی است. در سالهایی که بارش مناسب باشد، امید در روستا بیشتر میشود و بازار تکان میخورد؛ اما در سالهای خشک، همه چیز شکننده میشود. این وابستگی نشان میدهد که کشاورزی استان نیازمند مقاومسازی است. مقاومسازی یعنی کشاورز در برابر خشکسالی، سرمازدگی، نوسان قیمت و افزایش هزینهها تنها نماند.
او درباره اثرات اقتصادی خشکسالی بیان کرد: خسارت خشکسالی فقط به کاهش برداشت محدود نمیشود. کشاورز پیش از برداشت، برای بذر، کود، سوخت، کارگر، آمادهسازی زمین و سایر هزینهها سرمایهگذاری کرده است. وقتی محصول آسیب میبیند، این هزینهها بازنمیگردد. از سوی دیگر، کاهش تولید میتواند بر قیمت برخی محصولات، درآمد روستاییان، قدرت خرید خانوار و جریان اقتصادی شهرستان اثر بگذارد. بنابراین خشکسالی یک زنجیره اقتصادی را درگیر میکند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا بیمه کشاورزی توان جبران چنین خسارتهایی را دارد، گفت: بیمه کشاورزی یکی از ابزارهای ضروری است، اما باید کارآمد، بهموقع و قابل اعتماد باشد. اگر کشاورز احساس کند دریافت خسارت طولانی، ناکافی یا پیچیده است، اعتماد او به بیمه کاهش پیدا میکند. بیمه باید به گونهای عمل کند که کشاورز پس از حادثه بتواند دوباره برای فصل بعد برخیزد. جبران خسارت نباید فقط روی کاغذ باشد؛ باید در زمان درست به دست تولیدکننده برسد.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت گفت: تغییر الگوی کشت در استان همدان اجتنابناپذیر است، اما این تغییر نباید با فشار و دستور انجام شود. کشاورز باید بداند محصول جایگزین چه بازاری دارد، چه میزان آب مصرف میکند، چه سودی ایجاد میکند و چه حمایتی پشت آن قرار دارد. اگر محصول کمآببر معرفی شود، اما بازار فروش یا قیمت مناسب نداشته باشد، کشاورز حاضر به تغییر نخواهد بود. تصمیم درست زمانی در زمین اجرا میشود که از نظر اقتصادی برای کشاورز قابل قبول باشد.
او ادامه داد: مسئله آب در کشاورزی همدان باید منطقهای دیده شود. شرایط کبودرآهنگ با نهاوند، ملایر، تویسرکان یا رزن یکسان نیست. در برخی مناطق کشت دیم اهمیت بیشتری دارد، در برخی باغداری غالب است و در برخی دیگر منابع آب محدودتر یا خاک متفاوت است. نسخه واحد برای همه استان، کارآمد نیست. باید برای هر منطقه، نقشه کشت، منابع آب، ظرفیت بازار و توان کشاورزان بهطور جداگانه بررسی شود.
وی درباره نقش آموزش و ترویج کشاورزی اظهار کرد: آموزشهای کشاورزی باید از حالت توصیههای کلی خارج شود و به مزرعه نزدیک شود. کشاورز زمانی تغییر را میپذیرد که نتیجه آن را ببیند. مزارع الگویی، مشاوره تخصصی، آموزش مدیریت رطوبت خاک، استفاده از بذرهای مقاومتر، روشهای نوین آبیاری و مدیریت ریسک میتواند به کاهش خسارت کمک کند. اما اگر آموزش فقط در جلسه و بروشور باقی بماند، اثر محدودی خواهد داشت.
این کارشناس در بخش دیگری از گفتوگو به اهمیت صنایع تبدیلی اشاره کرد و گفت: یکی از راههای افزایش تابآوری کشاورزی، تکمیل زنجیره ارزش است. اگر محصولات کشاورزی فقط به صورت خام فروخته شوند، سود اصلی از دست تولیدکننده خارج میشود. ایجاد صنایع تبدیلی، بستهبندی، انبارداری، سردخانه و شبکه فروش میتواند درآمد کشاورزان را پایدارتر کند. وقتی کشاورز سود بیشتری از محصول سالم خود ببرد، توان بیشتری برای مقابله با سالهای سخت خواهد داشت.
وی با اشاره به تأثیر خشکسالی بر مهاجرت روستایی گفت: اگر خشکسالیهای پیدرپی و خسارتهای اقتصادی ادامه پیدا کند و حمایت مؤثری صورت نگیرد، بخشی از جمعیت روستایی به مهاجرت فکر میکند. این مهاجرت در ظاهر مسئله روستا است، اما در عمل شهرها را نیز درگیر میکند. افزایش فشار بر مسکن، اشتغال، خدمات شهری و حاشیهنشینی از پیامدهای غیرمستقیم تضعیف روستاهاست. بنابراین حمایت از کشاورزی، حمایت از تعادل جمعیتی استان نیز هست.
او در پاسخ به این پرسش که مدیریت استان باید چه اولویتی در این بخش داشته باشد، گفت: نخست باید خسارتها با دقت و سرعت ارزیابی شود و حمایتها بهموقع به کشاورزان برسد. سپس باید برنامهای جدی برای مدیریت آب، اصلاح الگوی کشت، تقویت بیمه، توسعه روشهای نوین کشاورزی و ایجاد بازارهای پایدار تدوین شود. مهمتر از همه، کشاورز باید احساس کند در برابر خشکسالی تنها نیست. تنهایی کشاورز، خطرناکترین شکل بحران در روستا است.
این کارشناس اقتصاد کشاورزی در پایان خاطرنشان کرد: خشکسالی در کبودرآهنگ یک هشدار جدی برای کل استان همدان است. این هشدار میگوید که کشاورزی سنتی و وابسته به شرایط ناپایدار اقلیمی، دیگر نمیتواند بدون برنامه حمایتی و علمی ادامه یابد. اگر امروز برای آب، کشت، بیمه و بازار تصمیمهای دقیق گرفته نشود، فردا خسارتها فقط در زمینهای کشاورزی دیده نخواهد شد؛ در مهاجرت، معیشت، قیمتها، اشتغال و آینده روستاهای استان نیز خود را نشان خواهد داد.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای خبر/
