به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، تجربه آموزش مجازی در سالهای اخیر، هرچه هست خود بدل به فرصتی شده تا لایههای پنهانی از قوت و ضعفهای نظام آموزشی کشورمان نمایان شود که تا پیش از فرا رسیدن موسم مجازی شدن کلاسهای درس نمود چندانی نداشت. شاید از همین باشد که وقتی سراغ یکی از آموزگاران نمونه کشورمان میرویم تا از او جویای احوالات کلاسهای مجازی و چند و چون برگزاری کنکور و تاثیر سوابق تحصیلی دانشآموزان شویم، تیغ نقدش پیش از همه گلوی کمکاری و بیعملی همقطارانش را میبرد. چرا که از نگاه او قاطبهی معلمان، بیالتفات به مواهب آموزش مجازی، برای بهینه کردن و بهرهوری از این فرصت نوآمده قدم چندانی بر نداشتهاند. پس در فضایی که همه دستکم به قصد دور کردن سایه مسوولیت از سر خود، انگشت اتهام را به طرف کمبود امکانات یا سیاستهای کلان نشانه میروند، معلمی هم با دست بردن به خودانتقادی، راه برونرفت را در ارتقای کیفیت کاری خود و همکارانش دیده و این البته به معنای نادیدن فشارهای بیرونی بر حریم مدرسه به ویژه از ناحیهی سودجویان نیست.
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با محسن گلستانی، معلم نمونه آموزش و پرورش را بخوانید:
گلستانی در پاسخ به اینکه مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر تأثیر مثبت معدل پایه یازدهم در کنکور چه شرایطی را برای دانشآموزان رقم خواهد زد گفت: در این زمینه دانشآموزان باید اظهار نظر کنند. چرا که ذینفعان اصلی این تصمیم هستند و باید دید این تغییرات در عمل چه بازخوردی میان آنها و خانوادههایشان دارد.
او با طرح اینکه در منطقه جغرافیایی محل خدمت وی برخلاف بسیاری از نقاط دیگر کشور آمار قبولی مدارس فرزانگان و نمونه دولتی از مدارس غیرانتفاعی پیشی گرفته، اضافه کرد: دیدگاه غالب نسبت به مدارس غیرانتفاعی در این منطقه تنها کسب نمره است در حالی که مدارس سمپاد با ایجاد جو رقابتی و اتمسفر خاص کلاسی توانستهاند نتایج درخشانتری را در موفقیت دانشآموزان رقم بزنند.
وی با بیان اینکه مدیریت و کادر آموزشی مدارس سمپاد آمادهسازی دانشآموز برای کنکور را بخشی از وظایف ذاتی مدرسه میدانند، اظهار کرد: در سایر مدارس اعم از دولتی و غیرانتفاعی این نگاه وجود ندارد و آمادگی برای کنکور بر عهده مدرسه گذاشته نمیشود. اما در مدارس استعدادهای درخشان معلم و مدیریت با دیدگاهی متفاوت روی مهارتهای تستزنی و آمادگی نهایی تمرکز میکنند تا یادگیریها عمیقتر اتفاق بیفتد.
این معلم نمونه در واکنش به اینکه برخی معتقدند سرنوشت دانشآموز نباید در چند ساعت کنکور رقم بخورد و باید سوابق تحصیلی ملاک اصلی باشد، گفت: در حال حاضر ترکیب شصت درصد سوابق تحصیلی و چهل درصد آزمون سراسری ملاک ورود به رشتههای برتر است که به نظر من این ترکیب منطقی بوده و مشکلی در اجرای آن وجود ندارد چرا که هر دو جنبه تستی و تشریحی را پوشش میدهد.
عملکرد معلمان در ترازوی آموزش مجازی
گلستانی در پاسخ به اینکه آیا آموزشهای مجازی در دوران اخیر توانستهاند عدالت آموزشی و کیفیت یادگیری را برای همه به طور یکسان تضمین کنند، اظهار کرد: واقعیت این است که در دوران آموزش مجازی اوضاع متفاوت شد و باید بپذیریم که ما معلمان آنطور که شایسته بود در انجام وظایف خود موفق عمل نکردیم و این یک واقعیت تلخ در نظام آموزشی ماست.
او با طرح اینکه برقراری ارتباط با دانشآموز در فضای مجازی بسیار پیچیدهتر از کلاس حضوری است، اضافه کرد: وقتی معلم نمیتواند تعامل بیواسطه و چهره به چهره داشته باشد، دستیابی به وضع مطلوب آموزشی دشوار میشود. با این حال بنده بخشی از این ضعف را متوجه خودمان یعنی کادر آموزشی میدانم که نتوانستیم از تمام ظرفیتها استفاده کنیم.
وی با بیان اینکه پیشنهادی برای استفاده از استودیوی اختصاصی جهت ضبط ویدیوهای آموزشی با کیفیت به همکاران ارائه داده بود تا تعامل بهتری شکل بگیرد، گفت: متاسفانه هیچیک از معلمان از این امکان استقبال نکردند در حالی که حضور معلم در ویدیو و مشاهده رفتار و حرکات او میتوانست پیوند آموزشی بهتری میان دانشآموز و محتوای درسی ایجاد کند و از خشکی آموزش مجازی بکاهد.
گلستانی در پاسخ به اینکه چرا با وجود فراهم بودن امکاناتی نظیر نرمافزار شاد و بردهای هوشمند استقبال مناسبی از سوی معلمان صورت نگرفته، گفت: من بردهای هوشمند را با تمام امکانات در اختیار داشتم اما متأسفانه کسی برای استفاده از آنها پیشقدم نشد. من معتقدم در این زمینه مقداری کوتاهی از سمت ما معلمان صورت گرفته است. زیرا قطعا با استفاده از این ابزارها کیفیت آموزش ارتقا مییافت.
وی اضافه کرد: هرچند برخی همکاران از ابزارهایی مانند قلم نوری استفاده میکردند که روش خوبی است اما دانشآموز تا زمانی که تصویر معلم خود را نبیند نمیتواند ارتباط عاطفی و آموزشی لازم را برقرار کند. من از همکارانم خواستم که از این فضا استفاده کنند اما کسی استقبال نکرد و از این جهت میگویم که شاید در برخی مواقع کوتاهی بر گردن معلم باشد.
این معلم نمونه در واکنش به اینکه آیا مشکل اصلی معلمان دسترسی نداشتن به این نرمافزارها بوده یا ناتوانی در بهکارگیری آنها، اظهار کرد: به نظر من هر دو عامل در این موضوع نقش داشتهاند. در منطقه ما شاید فقط من این امکانات را در اختیار داشتم و به غیر از مدارس سمپاد مابقی مدارس دسترسی محدودی دارند چرا که هزینههای تهیه این ابزارها بسیار زیاد است. علاوه بر موضوع دسترسی نحوه استفاده از این تجهیزات نیز اهمیت دارد. استفاده از این فضا و تولید محتوای آموزشی نیازمند نوعی اعتمادبهنفس و همت از سوی معلم است که فکر میکنم ضعف در هر دو بخش مشهود است.
او با طرح اینکه آموزش دادن کار با ابزارهای نوین آموزشی به معلمان یک ضرورت حتمی برای عبور از این وضعیت است، اضافه کرد: قطعا باید آموزشهای لازم برای معلمان در نظر گرفته میشد تا بتوانند از این بسترها استفاده کنند. البته اگر بخواهیم از این زاویه نگاه کنیم شاید بخشی از کمکاری از سوی مسئولان آموزش و پرورش باشد که باید زیرساخت آموزشی را فراهم میکردند. اما من از دیدگاه شخصی خودم صحبت میکنم.
گلستانی در ادامه بیان کرد: من شخصا از همکارانم دعوت کردم و پیشنهاد دادم که آموزش آنها را بر عهده میگیرم به شرطی که کسی قدمی بردارد. با این حال علت اصلی این بیمیلی را بهطور دقیق نمیدانم و همچنان در حال واکاوی این موضوع هستم.
وی درواکنش به اینکه دوران شیوع کرونا و ضرورت آموزش مجازی نوعی توفیق اجباری برای نوسازی نظام آموزشی مدارس بوده، گفت: بله، من کاملا با این موضوع موافقم. این شرایط میتوانست نصیب همه ما شود تا در کنار آموزش حضوری استفاده از نرمافزارها را به یک روال تبدیل کنیم تا منجر به بهبود آموزشها شود. برای مثال من خودم سه سال بود که امکانات ضبط ویدیو روی برد را داشتم اما در دو سال گذشته بهندرت از آن استفاده کردم.
این آموزگار نمونه افزود: امسال به دلیل شرایط خاص مجبور به تولید محتوا شدم و این همان توفیق اجباری بود که باعث شد از امکانات در دسترس به بهترین شکل استفاده کنم.
چرایی گرایش دانشآموزان به مؤسسههای آزاد
گلستانی در پاسخ به اینکه چرا دانشآموزان برای بهرهگیری از آموزشهای برخط به سمت مؤسسههای بیرون از مدرسه میروند، گفت: دانشآموز در این زمینه حق دارد. اگر من به عنوان معلم این دیدگاه را نداشته باشم که وظیفهام آمادهسازی دانشآموز برای کنکور است پس حق ندارم گلایه کنم که چرا آنها به سمت مؤسسات دیگر میروند.
وی خاطرنشان کرد: واقعیت این است که در مدارس دولتی و حتی مدارس خاص نیاز آموزشی دانشآموز برای امتحان نهایی که سهم شصتدرصدی دارد به خوبی برطرف میشود. اما برای آن چهلدرصد سهم کنکور خیر. این موضوع به دیدگاه معلمان و مدیریت مدارس بازمیگردد.
این معلم نمونه درخصوص طرح گمانههایی درباره کمکاری مدارس در زمینه کنکور، اظهار کرد: من نام این وضعیت را کمکاری نمیگذارم؛ بلکه معتقدم مشکل به سیاستهای کلان آموزش و پرورش بازمیگردد. اگر در چارت سازمانی مشخص شود که معلم موظف است دانشآموز را برای کنکور آماده کند، قطعا رفتار معلمان تغییر خواهد کرد. در حال حاضر طرز فکر غالب این شده که ما فقط باید دانشآموز را برای امتحانات نهایی آماده کنیم.
وی با بیان اینکه در جلسات مختلف از همکاران پرسیده که آیا وظیفهای در قبال کنکور دارند یا خیر، گفت: بدوناستثنا همه پاسخ دادند که خیر وظیفهای نداریم. آنها دلایلی مثل کمبود وقت و عدم تمایل همه دانشآموزان به شرکت در کنکور را مطرح میکنند. در این میان معلم مقصر نیست؛ بلکه سیاستهای بالادستی این چارچوب را تعیین کرده و با توجه به ضیق وقت نمیتوان انگشت اتهام را به سمت معلم گرفت.
گلستانی با اشاره به اینکه مدارس سمپاد در رقابت کنکور موفقتر عمل میکنند، گفت: در مدارس استعدادهای درخشان ساعات آموزشی اضافهای برای معلمان در نظر گرفته شده که به نوعی اضافه کار اجباری محسوب میشود؛ اما در مدارس دولتی عادی چنین ظرفیتی تعریف نشده است.
او با طرح این که آموزش و پرورش با سیاستها و قوانین فعلی و محدود کردن ساعت کاری معلمان، در عمل فرصت آمادهسازی دانشآموز برای کنکور را از خود سلب کرده، اضافه کرد: با این حجم زیاد کتابهای درسی و زمان بسیار اندک کلاس، معلم فرصتی برای بیان نکات تستی یا کار فراتر از سطح کتاب ندارد.
این معلم نمونه در واکنش به موضوع فعالیت مافیای کنکور و تأثیر آنها بر سیاستگذاریهای آموزشی، اظهار کرد: بنده معتقدم اگر فضایی برای فعالیت موسسات کنکوری و به اصطلاح مافیا ایجاد شده، به دلیل خلأهای موجود در بدنه آموزش و پرورش است.
وی با بیان این که این موسسات به درستی از شکاف میان نیاز دانشآموز و محدودیتهای مدرسه استفاده کردهاند، گفت: این یک خلأ قانونی و ساختاری است که باعث شده نفع مالی کلانی نصیب این بخش شود؛ بنابراین تا زمانی که ساعت کاری معلم و حجم مطالب متناسب نشود، این وضعیت ادامه خواهد داشت.
پیامد تأثیر معدل پایه یازدهم در دوران آموزش مجازی
وی با بیان این که در سال تحصیلی جاری به دلیل مجازی بودن آموزشها، یادگیری کافی برای بسیاری از دانشآموزان پایه یازدهم اتفاق نیفتاده، اظهار کرد: با سیاستهای فعلی و زمان محدودی که در اختیار معلم است، تصور نمیکنم ایدهی خاصی بتواند در کوتاه مدت مشکل دانشآموزان را برطرف کند.
گلستانی در پاسخ به این که آیا اجرای قانون تأثیر معدل پایه یازدهم برای سال جاری عادلانه است یا خیر، گفت: با توجه به این که آموزش مجازی نتوانست به اندازه آموزش حضوری در انتقال مفاهیم موفق باشد، نظر شخصی بنده این است که برای کنکور سالهای آینده، تأثیر معدل امسال یا صفر منظور شود یا فقط به صورت مثبت اعمال گردد.
او با طرح این که اعمال تأثیر مثبت میتواند به عنوان یک امتیاز برای دانشآموزان کوشا عمل کند، اضافه کرد: در این صورت دانشآموزی که در شرایط سخت مجازی تلاش کرده و نتیجه گرفته، از امتیاز آن بهرهمند میشود و در مقابل، دانشآموزی که به هر دلیل نتوانسته خود را با این شرایط وفق دهد، حداقل چیزی را از دست نمیدهد و آیندهاش به خطر نمیافتد.
وی با بیان این که مدارس خاصی مانند شاهد و نمونه دولتی نیز تنها یک ساعت اضافه در هفته دارند گفت: حتی همان یک ساعت هم در درازمدت تفاوت ایجاد میکند. اما برای کل دانشآموزان کشور باید فکری اساسی به حال توازن میان حجم کتاب و ساعت تدریس کرد.
