به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، محمد رستمپور کارشناس رسانه و مدرس صحیفه سجادیه با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز به گفتوگو نشست که مشروح آن به شرح ذیل میباشد.
ایسکانیوز: تاکید به مطالعه قرآن در اسلام و تاکید به مطالعه نهج البلاغه در شیعه سفارش شده اما صحیفه سجادیه مغفولتر مانده و کمتر درباره آن شنیدهایم. کمی در خصوص لزوم مطالعه صحیفه سجادیه و اینکه درش چه کلامی گفته شده توضیح دهید.
رستمپور: صحیفه سجادیه رسانه شیعه بعد از عاشورا است، یعنی آن اتفاق دردناکی که بعد از عاشورا رخ داده و آن ذبح عظیمی که اتفاق افتاده، آن خط قرمز اساسی که جان امام معصوم بوده پشت سر گذاشته شده، حالا امام معصوم بعدی و آن نخبه سیاسی بعدی میخواهد با این جامعهای که غفلت داشته، انحراف داشته و امامکشی کرده چه کند و فراتر از جامعه با این تاریخ و عصری که همه هنجارها و ارزشها را زیر پا گذاشته است چیکار کند.
برخی تصورشان این است که امام سجاد (ع) چون امکان دیگری غیر از دعا کردن نداشت اقدام به دعا کرد و متاسفانه دعا را یک اقدام کاملاً منفعلانه میبینند در حالی که این جامعه قبل از اینکه به جایی برسد که در مقابل شهادت امام معصوم یا ساکت باشد و یا به شهادت معصوم کمک کند، این جامعه کلیشههای ذهنیاش دستکاری شده است. آن ذهنیت و آن جهان معنایی که داشته اشکال و ایراد پیدا کرده و برخی از اینها و تفسیرها از کربلا آمد که به حسین ابن علی گفته شده بود که به کوفه نرود، دقیقا مثل همین حرفهایی که امروزه به ما و در جریان جنگ سوم تحمیلی گفته شد که با آمریکا شوخی نکنید، با آمریکا مواجهه نکنید، آمریکا شوخی بردار نیست.
ما اگر عاشورا را نداشتیم برای تمام دورانها ذلیل چهرههایی مثل نتانیاهو و ترامپ بودیم. اگر امروز مقاومتی وجود دارد، اگر امروز به خاک افتادن ترامپ و نتانیاهو است، اگر رسوا شدن آمریکا است به دلیل این است که بعد از عاشورا یک کسی آمده و روایتی از عاشورا ارائه کرده که این روایت، روایت پیروزی بوده و ادراک پیروزی اتفاق افتاده است.
ایسکانیوز: پس برای شناخن بهتر کربلا باید به صحیفه سجادیه رجوع کرد.
رستم پور: جمله کربلا در کربلا میماند اگر زینب بود را میگویند که جمله درستی است و حضرت زینب (س) با آن خطبههای آتشینی که داشتند یزید را ذلیل و رسوا کردند اما جمله کربلا در کربلا میماند اگر سجاد نبود درستتر است. تقریبا ۳۶ سال بعد از عاشورا ایشان زنده بودند و تمام این ۳۶ سال تلقی عمومی این است که ایشان در سجاده مشغول عبادت بودند و دعا میکردند در حالی که اقداماتی داشتند که همه آن اقدامات کمک کرد برای اینکه دوباره توجهات به این سمت که جامعه باید بر مدار امام معصوم باشد برگردد.
صحیفه سجادیه یکی از کارهای امام بود. یکی دیگر از کارهای امام این بود که توجه به این داشتند که بردهها و غلامهایی که تحت مدیریت امام بودند، آنان را با مفاهیم جدی آشنا کنند و ایشان به کوچکترین بهانهای آن برده ها را آزاد میکرد و این بردهها میرفتند در سراسر قلمرو جغرافیای جهان اسلام و معارفی را که در خانه امام سجاد (ع) یاد گرفته بودند را ترویج میدانند.
در روضهها گاهی گفته میشود امام سجاد (ع) بیمار مصلحتی کربلاست که اینطور نیست. امام سجاد (ع) کلیم کربلاست یعنی با کلمه، روایت و با رسانه مبارزه میکرد. امام سجاد (ع) حکومت نداشت و اتفاقاً همان کسی است که نشان میدهد سیاست، اقتصاد و رسانه یک پدیده هستند. مخاطب سیاست، اقتصاد و رسانه یک چیز است و آن هم ذهن بشر است بنابراین امام سجاد (ع) چنین کاری کردند و چنین نگاهی در نگاه امام شهیدمان وجود دارد امام شهیدمان در مورد امام سجاد (ع) خیلی بیانات دارند و امام شهید ما ایده اساسی که داشتند این بود که ائمه در طول همه دوره زندگیشان مبارزه سیاسی میکردند. این مبارزه گاهی با شمشیر بود، گاهی با دعا بود، گاهی با تربیت شاگردان بود و گاهی با کرسیهای علمی بود.
یکی دیگر از کارهایی که امام سجاد (ع) میکردند افشاگری طاغوت بود، یعنی شیعه افشا کننده طاغوت و شیعه افشا کننده باطل بودند. شیعه نباید فقط کار ایجابی و فقط تبلیغ فرهنگی کند؛ شیعه باید افشاگری سیاسی کند و باید طاغوت را رسوا کند. باید دروغ و جعلی که طاغوت دارد را رسوا کند. اینگونه نیست که فقط بنشیند و کار خودش را انجام دهد. تشیعی که مبارزه را فقط نظامی ببیند، اون تشیع حتما امامانی که قیام نکردند را مصلحتاندیش یا محافظه کار میدانند.
امام سجاد (ع) مبارزه سیاسی حاد و افشاگری طاغوت داشت منتها برای اینکه این افشاگری را انجام بدهد باید جامعهسازی کند. هم امام سجاد (ع) و هم امیرالمومنین (ع) روبرو بودند با یک نهضت جامعه سازی که دوباره ذهنیت های جامعه را بر اساس آن منطق و اصولی که در دوره امیرالمومنین، پیغمبر داشت و در دوره امام سجاد (ع) اباعبدالله (ع) داشت سامان بدهند.
من تصورم این است که از عصر عاشورا باید صحیفه سجاده بخوانیم و ببینیم امام معصومی که آمده جامعه بعد از عاشورا را اداره و مدیریت کند به چه شکل بوده و چگونه اقدام کردند. امام در صحیفه سجادیه و در دیگر دعاهایی که از امام سجاد (ع) به ما رسیده، سعی میکند اول یک شناسایی ایجاد کند. مبدع جنگ شناختی در تشیع امام سجاد (ع) است. جنگ شناختی، شناخت ما از پدیدهها را دستکاری میکند. امام اول شناسایی جهان را ایجاد میکند و مبتنی بر آن شناسایی یک سری حقوق و تکالیف را استوار میکند و مبتنی بر آن حقوق یکسری تکالیف را استوار میکند و بر اساس آن حقوق و تکالیف کارکرد و رسالت تعریف میکند به طور مثال اولا من در مقابله با پدر و مادرم چه حقوقی دارم ثانیاً اهمیت پدر و مادر چیست و بعد حقوقشان را به من معرفی میکند و سپس بر اساس آن دایره ارتباطاتی که من باید با اطرافیانم داشته باشم آن را سامان میدهد و تاسیس میکند.
ایسکانیوز: ببه غیر شناخت از کربلا، در صحیفه سجادیه دیگر شاهد چه فرازهایی هستیم؟
رستم پور: بنابراین در صحیفه سجادیه برای بسیاری از مواردی در زندگی روزمره با آنها برخورد میکنید دعا وجود دارد. دعا برای کمک خواستن از خدا، دعا برای پرداخت بدهی، دعا برای مرزداران، دعا برای مقابله با دشمنان، دعا برای اوقات شدید و سخت، در همین دعای هفت صحیفه سجادیه که امام شهید ما در ایام کرونا توصیه به خواندن آن کردند و فکر میکنم آن معنویت بود که ما را از این ابتلای عظیم نجات داد.
امام سجاد (ع) جهان بعد از اباعبدالله الحسین (ع) را دوباره از پایین میسازد. آن کاری که بنی امیه کرد این بود که یک دوگانهای بین قلب و ذهن ساخت و یک نفاقی را پدید آورد. امام حسین (ع) وقتی وارد عراق شدند از فَرَزدَق شاعر پرسیدند از کوفه چخبر؟ فرزدق گفت: «قلوبهم معک و سیوفهم علیک» یعنی شما را دوست دارند ولی سیوفهم علیک یعنی شمشیرهایشان علیه شماست. منافعشان اجازه نمیدهد که همراهی کنند.
امام سجاد (ع) آمد تا این دوگانه را بردارد و برای اینکه این دوگانه را برداشته شود باید سیوفهم علیکرا زمین بزند. چرا شمشیرها علیه ابا عبدالله آخته و برافراشته شد؟ کاری که ابن زیاد زیاد کرد؛ مردم را یا ترساند، یا تطمیع و یا تهدید کرد. همین کاری که مستکبران در این ۴۷ سال کرده و تلاش کردند ما را ترسانده یا در ما القای تردید کنند یا بین قلب و دلمان تفکیک و دوگانه ساخته است.
بنابراین صحیفه سجادیه کتاب روز و کتاب عصر جدید جمهوری اسلامی ایران است. آمریکا آنگونه که فکر میکردیم نبود و اسرائیل خیلی خشن تر و جنایتکارتر از آنی بود که فکر میکردیم و در مقابل آمریکا و اسرائیل باید چیکار کنیم؟ باید مقاومت کنیم؛ مقاومت یک موقع مقاومت در نبرد نظامی و یک موقع مقاومت در تحمل شرایط، تاب آوری است و یک موقع مقاومت در این است که فهم خودت از تفاهم سیاسی را کنار بگذاری شما نادیده بگیرید. این مقاومت را امام معصوم به ما یاد داده و امام خمینی (ره) بر اساس همین اندیشه انقلاب کرد و آقای شهید ما بر اساس همین اندیشه توانست جمهوری اسلامی ایرانی را سامان بدهد که در علم، در قدرت نظامی و در قدرت اجتماعی حرف های جدی و اساسی برای گفتن داشته باشد و هرکجا که ما مقاومت را کنار گذاشتیم، هرکجا که بین قلب و دلمان دوگانه ایجاد شد و تصمیم گرفتیم که تن به ذهنیتهای نادرست بدهیم شکست خوردیم.
ایسکانیوز: با توجه به قرار گرفتن در ماه محرم، یک فراز از صحیفه سجادیه که مرتبط با این ماه باشد معرفی کنید.
رستم پور: یک فرازی از دعای ۲۰ صحیفه سجادیه را تقدیم میکنم که مرتبط با این ایام مخصوصاً دیشب و امروز که ما زیاد این فراز را شنیدیم که یک تشکر و سپاسی از اباعبدالله داشتیم که دوباره ما را به محرم راه داده و ما توفیق پیدا کردیم برای اباعبدالله عزاداری کنیم و سیاه بپوشیم. فرازی که می فرماید: خدایا بر محمد و آل محمد صلوات فرست. خدایا مرا تا زمانی زنده بدار که طاعت تو لباس فرم من باشد و من میخواهم از این یک شاید برداشتی بکنم و بگویم (خدایا ما را تا زمانی زنده بدار که ما سیاه پوش اباعبدالله باشیم، ما عزادار حسین بن علی باشیم). ما هیچ هویتی نداریم جز اینکه حسین را دوست داریم. اگر عمر من تبدیل شد به چراگاه شیطان و فایدهای برای خاندان عصمت و طهارت نداشتم، جان من را بگیر. قبل از آنکه غضب تو و خشم تو بر من سبقت بگیرد و قبل از اینکه من تبدیل به نیروی شیطان بشوم و قبل از اینکه من تبدیل به کسی بشوم که هیچ فایدهای برای جریان حق ندارد، عمر من را بگیر.
