به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ یک کارشناس کشاورزی در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری ایسکانیوز با اشاره به اهمیت توسعه کشت گلخانهای در استان اظهار کرد: کشاورزی همدان سالها بر پایه زمین باز، بارش فصلی، منابع زیرزمینی و تجربههای سنتی پیش رفته است، اما شرایط اقلیمی امروز با گذشته تفاوت دارد. کاهش بارش، افزایش تبخیر، افت منابع آب، بالا رفتن هزینههای تولید و نوسان بازار نشان میدهد که کشاورزی استان ناچار است به سمت روشهای کمآببر، پربازده و قابل کنترل حرکت کند.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا کشت گلخانهای برای همدان اهمیت ویژه دارد، گفت: همدان استانی کشاورزی و باغداری است و بخش مهمی از معیشت روستاییان و تولیدکنندگان آن به زمین وابسته است. اما ادامه تولید با روشهای پرمصرف آبی، آینده مطمئنی ندارد. گلخانه میتواند مصرف آب را نسبت به بسیاری از روشهای سنتی کاهش دهد، بهرهوری زمین را بالا ببرد و امکان تولید محصول باکیفیتتر و قابل برنامهریزیتر را فراهم کند. در واقع گلخانه، فقط سازهای برای تولید سبزی و صیفی نیست؛ ابزاری برای سازگاری کشاورزی با اقلیم جدید است.
این کارشناس افزود: یکی از مشکلات مهم کشاورزی در استان، وابستگی شدید تولید به شرایط آبوهوایی است. در زمین باز، سرمازدگی، خشکسالی، تگرگ، گرمای ناگهانی و تغییرات اقلیمی میتواند محصول را با خسارت جدی مواجه کند. اما در کشت گلخانهای، بخشی از این عوامل قابل کنترل میشود. وقتی دما، رطوبت، آبیاری و تغذیه گیاه بهتر مدیریت شود، کشاورز با ریسک کمتری تولید میکند و میتواند برای بازار نیز برنامهریزی دقیقتری داشته باشد.
او درباره رابطه کشت گلخانهای و بحران آب بیان کرد: نباید تصور کنیم گلخانه بهتنهایی همه مشکلات آب را حل میکند، اما قطعاً یکی از مسیرهای مهم کاهش فشار بر منابع آبی است. در روشهای نوین گلخانهای، آبیاری دقیقتر انجام میشود و هدررفت کاهش پیدا میکند. اگر این روشها با سامانههای هوشمند آبیاری، آموزش بهرهبرداران و انتخاب محصول مناسب همراه شود، میتواند به کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی کمک کند. البته توسعه گلخانه بدون مدیریت علمی، خودش میتواند با مشکل مواجه شود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا همه کشاورزان توان ورود به کشت گلخانهای را دارند، گفت: خیر، ورود به این حوزه نیازمند سرمایه، دانش، مهارت و بازار است. ساخت گلخانه هزینه اولیه دارد و بهرهبرداری از آن نیز فقط با تجربه سنتی ممکن نیست. کشاورز باید درباره کنترل دما، تغذیه گیاه، بیماریها، آبیاری، بازار محصول و مدیریت هزینهها آموزش ببیند. اگر فردی بدون آموزش و پشتیبانی وارد این حوزه شود، ممکن است با شکست اقتصادی روبهرو شود و همین شکست، اعتماد سایر تولیدکنندگان را کاهش دهد.
این کارشناس کشاورزی با تأکید بر ضرورت حمایت مالی گفت: تسهیلات بانکی در توسعه گلخانهها نقش مهمی دارد، اما باید واقعبینانه و قابل استفاده باشد. اگر تسهیلات دیر پرداخت شود، نرخ بازپرداخت سنگین باشد یا فرایند دریافت آن طولانی شود، بسیاری از کشاورزان کوچک و متوسط از این مسیر کنار میمانند. حمایت از گلخانهها باید بهگونهای باشد که فقط سرمایهگذاران بزرگ وارد میدان نشوند، بلکه بهرهبرداران محلی نیز بتوانند سهمی در این تحول داشته باشند.
او ادامه داد: توسعه گلخانهها زمانی برای همدان مفید است که به اشتغال محلی و پایداری روستاها کمک کند. اگر گلخانهها در نزدیکی روستاها و مناطق کشاورزی با مشارکت مردم محلی ایجاد شوند، میتوانند فرصت شغلی برای جوانان، زنان و فارغالتحصیلان رشتههای کشاورزی ایجاد کنند. در غیر این صورت، ممکن است توسعه گلخانه فقط به چند واحد محدود اقتصادی تبدیل شود و اثر عمیقی بر جامعه روستایی نگذارد.
وی درباره نقش دانشگاهها و مراکز علمی استان گفت: همدان ظرفیت علمی خوبی دارد و این ظرفیت باید وارد مزرعه و گلخانه شود. دانشجویان و پژوهشگران کشاورزی میتوانند در زمینه بهینهسازی مصرف آب، انتخاب ارقام مناسب، کنترل آفات، کاهش مصرف نهادهها و افزایش کیفیت محصول به تولیدکنندگان کمک کنند. اگر دانشگاه از مسئله واقعی کشاورز فاصله بگیرد، دانش در کلاس میماند و کشاورزی از نوآوری محروم میشود.
این کارشناس در بخش دیگری از گفتوگو به موضوع بازار اشاره کرد و افزود: یکی از حلقههای مهم در توسعه کشت گلخانهای، بازار فروش است. اگر تولیدکننده محصول باکیفیت تولید کند اما نتواند آن را با قیمت مناسب و در زمان درست به بازار برساند، انگیزه او کاهش مییابد. بنابراین باید زنجیره فروش، بستهبندی، حملونقل، قراردادهای خرید، صادرات و ارتباط با فروشگاهها و بازارهای عمده نیز همزمان دیده شود. تولید بدون بازار، کشاورز را آسیبپذیر میکند.
او در پاسخ به این پرسش که چه محصولاتی برای کشت گلخانهای در همدان مناسبتر هستند، اظهار کرد: این موضوع باید بر اساس شرایط اقلیمی، هزینه انرژی، بازار مصرف، ظرفیت صادراتی و توان بهرهبردار تعیین شود. نمیتوان برای همه مناطق استان نسخه واحد پیچید. ممکن است در برخی مناطق تولید سبزی و صیفی اقتصادیتر باشد و در برخی دیگر گلهای زینتی، نشا، گیاهان دارویی یا محصولات خاص ارزش بیشتری ایجاد کند. تصمیم درست باید بر پایه مطالعه بازار و منابع منطقه باشد.
وی با اشاره به هزینه انرژی در گلخانهها گفت: همدان استانی سردسیر است و هزینه گرمایش در فصلهای سرد میتواند یکی از چالشهای گلخانهداران باشد. بنابراین طراحی سازه، عایقبندی، استفاده از انرژیهای جایگزین، مدیریت دما و انتخاب محصول باید با دقت انجام شود. اگر فقط به ایجاد سازه توجه شود و هزینه بهرهبرداری نادیده گرفته شود، گلخانه ممکن است در ادامه با مشکل اقتصادی مواجه شود.
این کارشناس کشاورزی در پایان خاطرنشان کرد: آینده کشاورزی همدان به تصمیمهای امروز وابسته است. اگر توسعه کشت گلخانهای با نگاه علمی، اقتصادی و اجتماعی دنبال شود، میتواند به کاهش مصرف آب، افزایش تولید، ایجاد اشتغال و تقویت امنیت غذایی کمک کند. اما اگر این مسیر بدون آموزش، بازار، حمایت و مطالعه پیش برود، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. همدان برای عبور از فشار کمآبی، نیازمند کشاورزی هوشمندتر است؛ کشاورزیای که کمتر آب مصرف کند، بیشتر ارزش تولید کند و روستاها را به ماندن امیدوار نگه دارد.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای خبر/
