مهدی گلستانی مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز درباره دلایل بروز تنشها در آغاز نیمسال تحصیلی دوم و همزمان با حضوری شدن کلاسها اظهار کرد: دانشگاه ذاتاً محل تضارب آرا، بیان دیدگاهها و طرح مطالبات است و بستن فضای دانشگاه یا محدود کردن امکان بیان نظرات، راهحل مناسبی برای مدیریت مسائل نیست.
وی افزود: یکی از مهمترین دلایل شکلگیری چنین تنشهایی، تلاش برای سیاستزدایی از دانشگاه و عدم حضور مسئولان برای شنیدن مطالبات دانشجویان است. وقتی دانشجو احساس کند صدایش شنیده نمیشود و مسئولان حاضر به گفتوگو نیستند، طبیعی است که زمینه بروز تنش و واکنشهای تند فراهم شود.
گلستانی با تأکید بر لزوم حضور مسئولان در دانشگاهها تصریح کرد: اگر مسئولان کشور، بهویژه مسئولان عالیرتبه، در دانشگاه حضور پیدا کنند و بهصورت مستقیم با دانشجویان گفتوگو کنند، بخش زیادی از این تنشها کاهش مییابد. شنیدن مطالبات دانشجویان، حتی اگر با انتقادهای تند همراه باشد، میتواند مانع از بازتولید خشونت در محیط دانشگاه شود.
مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران ادامه داد: دانشگاه محل سیاسی بودن است و دانشجو ذاتاً نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی حساس است. تلاش برای حذف این ویژگی یا محدود کردن فعالیتهای سیاسی دانشجویان، نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه باعث افزایش نارضایتی و بروز رفتارهای هیجانی میشود.
وی با اشاره به برخی رفتارهای خشونتآمیز در دانشگاهها گفت: بدون تردید خشونت و درگیری در شأن دانشگاه نیست و قابل دفاع نیست؛ اما بخشی از این وضعیت ناشی از نبود فضای مناسب برای بیان مطالبات و عدم پاسخگویی مسئولان است. وقتی مسیرهای قانونی و منطقی برای اعتراض و بیان مطالبات محدود شود، احتمال بروز رفتارهای خارج از چارچوب افزایش مییابد.
گلستانی همچنین با تأکید بر نقش تشکلهای دانشجویی در مدیریت فضای دانشگاه اظهار کرد: تشکلهای دانشجویی میتوانند نقش مهمی در هدایت مطالبات و تبدیل اعتراضات به گفتوگوهای منطقی ایفا کنند. حمایت از فعالیتهای قانونی تشکلها و فراهم کردن بستر مناسب برای بیان دیدگاهها، میتواند از بروز تنشهای بیشتر جلوگیری کند.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه باید بهعنوان فضایی برای گفتوگو، نقد و بیان دیدگاهها حفظ شود. مسئولان نیز باید با حضور فعالتر در دانشگاهها و پاسخگویی به مطالبات دانشجویان، زمینه کاهش تنشها و تقویت فضای منطقی و علمی را فراهم کنند.
گلستانی در پاسخ به این پرسش که آیا با گزاره «جای دانشجو زندان است» موافق است، اظهار کرد: با اطلاق چنین جملهای موافق نیستم. دانشجو بهعنوان قشری نخبه و از حلقههای میانی جامعه، جایگاه ویژهای دارد و نحوه مواجهه با دانشجویان باید متفاوت از سایر اقشار باشد.
وی افزود: دانشجو بهدلیل جایگاه علمی و نقش اجتماعی خود، معمولاً تحلیل دقیقتری از مسائل جامعه دارد و به همین دلیل، مواجهه با او نیز باید مبتنی بر درک این جایگاه باشد. بنابراین، تعمیم چنین گزارهای بهصورت کلی، نادرست و فاقد دقت لازم است.
گلستانی در عین حال تأکید کرد: این موضوع به معنای مصونیت دانشجو از پاسخگویی نیست. اگر فردی در چارچوب دانشگاه مرتکب تخلف شود یا اقداماتی در جهت برهم زدن نظم و آرامش دانشگاه انجام دهد، قطعاً باید از مسیرهای قانونی مورد رسیدگی قرار گیرد.
مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران با اشاره به نقش کمیتههای انضباطی تصریح کرد: دانشگاهها برای رسیدگی به تخلفات دانشجویی، سازوکار مشخصی تحت عنوان کمیته انضباطی دارند و این مرجع قانونی مسئول بررسی و برخورد با تخلفات است. رسیدگی به تخلفات دانشجویان در این چارچوب، امری قانونی و ضروری است.
وی ادامه داد: دانشجو نیز ممکن است مانند هر فرد دیگری دچار خطا شود یا کنش نادرستی انجام دهد. در چنین شرایطی، رسیدگی به تخلف باید در چارچوب ضوابط دانشگاهی و بر اساس مقررات انجام شود، نه بر اساس برخوردهای خارج از چارچوب قانونی.
گلستانی همچنین با اشاره به حق اعتراض دانشجویان گفت: دانشجویان همانند سایر اقشار جامعه حق دارند مطالبات خود را مطرح کنند و اعتراض داشته باشند، اما این اعتراض باید در چارچوب قانون و بهصورت مسالمتآمیز انجام شود. فراهم کردن بستر قانونی برای بیان مطالبات، میتواند از بروز تنش و خشونت جلوگیری کند.
وی با اشاره به اصل ۲۷ قانون اساسی خاطرنشان کرد: حق تجمع و اعتراض در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده است، اما در عین حال، تحقق این حق نیازمند فراهم شدن بسترهای قانونی و اجرایی مناسب است. ایجاد فضای گفتوگو و تقویت تشکلهای دانشجویی، میتواند به مدیریت بهتر مطالبات دانشجویان کمک کند.
مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران در پایان تأکید کرد: دانشگاه باید محل تضارب آرا و گفتوگو باشد و مسئولان نیز باید با تقویت بسترهای قانونی و پاسخگویی به مطالبات دانشجویان، از بروز تنش و تبدیل اعتراضات به درگیری جلوگیری کنند.
وی درباره ارجاع دانشجویان به کمیتههای انضباطی اظهار کرد: آمار دقیقی از تعداد دانشجویانی که از روزهای اخیر به کمیته انضباطی ارجاع داده شدهاند، بهصورت رسمی اعلام نشده و اطلاعات مشخصی در این زمینه در دسترس نیست.
وی افزود: رسیدگی به این موضوعات دارای ظرافتهای خاصی است و نحوه مواجهه با دانشجویان باید با دقت انجام شود. مدیریت دانشگاه در چنین شرایطی باید میان دانشجویانی که صرفاً اعتراض دارند و افرادی که اقدام به خشونت یا رفتارهای خارج از چارچوب میکنند، تفکیک قائل شود.
گلستانی با تأکید بر ضرورت مدیریت دقیق این وضعیت تصریح کرد: اگر در مواجهه با این مسائل، برخوردهای نادرست یا بیش از حد سختگیرانه صورت گیرد، ممکن است به تشدید تنش و افزایش نارضایتی منجر شود. به همین دلیل، مدیریت دانشگاه باید با شناخت دقیق شرایط، رویکردی متوازن و منطقی اتخاذ کند.
مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران ادامه داد: کمیتههای انضباطی مسئول رسیدگی به تخلفات هستند و انتظار میرود این روند با رعایت عدالت و در چارچوب مقررات انجام شود. تفکیک میان دانشجویان معترض و افرادی که مرتکب رفتارهای خشونتآمیز شدهاند، یکی از مهمترین وظایف مدیریت دانشگاه در این شرایط است.
وی همچنین با اشاره به فضای عمومی دانشگاه گفت: بخشی از دانشجویان نسبت به نحوه عملکرد مسئولان دانشگاه انتقاداتی دارند و معتقدند پاسخگویی کافی در برخی موارد صورت نگرفته است. این موضوع میتواند بر میزان اعتماد دانشجویان به روندهای مدیریتی تأثیرگذار باشد.
گلستانی در ادامه با اشاره به اهداف برخی تجمعات اظهار کرد: در برخی موارد، تجمعات با عنوان عزاداری یا اعتراض آغاز میشود، اما در ادامه ممکن است رفتارهای متناقض یا خارج از چارچوب مشاهده شود که نشاندهنده نبود یک چارچوب مشخص برای مطالبات است.
وی در پایان تأکید کرد: دانشگاه باید با ایجاد بستر گفتوگو، تقویت سازوکارهای قانونی و مدیریت صحیح، از تبدیل اعتراضات به تنش و خشونت جلوگیری کند و در عین حال، مسیر قانونی رسیدگی به تخلفات نیز با دقت و عدالت طی شود.
