به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، عوامل این اثر در آستانه آغاز اجرای عمومی، از روند شکلگیری نمایش، پژوهش درباره آیین زار، چالشهای تولید، وضعیت تئاتر در شرایط امروز و برنامههای آینده این اثر سخن گفتند.
عرفان زارعی در ابتدای این نشست با اشاره به مسیر تولید نمایش «زار» گفت: این نمایش حاصل بیش از شش تا هفت ماه تلاش مستمر یک گروه نزدیک به ۴۰ نفره است. همه اعضای گروه ساعتها در کنار یکدیگر تمرین کردند تا بتوانیم اثری خلق کنیم که صرفاً یک نمایش نباشد، بلکه حرفی برای گفتن داشته باشد.
وی درباره انتخاب موضوع «زار» افزود: از ابتدا دغدغه ما پرداختن به جنوب ایران بود. در سالهای اخیر افراد زیادی به موضوع زار و زارگیری نزدیک شدهاند اما کمتر کسی به شکل مستقیم به این پرسش پرداخته که اساساً زار چیست، از کجا آمده و چه فلسفهای دارد. ما تلاش کردیم این آیین را در قالب یک داستان نمایشی روایت کنیم.
زارعی با اشاره به پژوهشهای میدانی گروه اظهار کرد: ایده اصلی نمایش در سفری به جنوب ایران شکل گرفت. در آن سفر با پیرزنی مواجه شدیم که مردم محلی معتقد بودند زار گرفته است. او ادعا میکرد میتواند به زبانهای مختلف صحبت کند. این مواجهه نقطه آغاز شکلگیری ایده نمایشنامه شد.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای باور زار روایت کردن زمانهایی است که فرد در آن حضور نداشته است. قصه ما نیز از همین نقطه آغاز میشود. شخصیت اصلی داستان وقایعی را روایت میکند که حتی پیش از تولد او رخ دادهاند.
از جشنواره فجر تا اجرای عمومی
کارگردان نمایش «زار» با اشاره به حضور این اثر در جشنواره بینالمللی تئاتر فجر گفت: در بخش دگرگونههای اجرایی جشنواره شرکت کردیم و فضای یک روستای جنوبی را در یک سوله بازسازی کردیم. مخاطبان در دل دکور حرکت میکردند و نمایش را از نزدیک تجربه میکردند. این تجربه برای ما موفقیتآمیز بود و توانستیم جایزه آن بخش را نیز دریافت کنیم.
وی افزود: در جشنواره به دلیل شرایط اجرایی، در هر نوبت تنها ۱۰ تا ۱۲ مخاطب میتوانستند نمایش را ببینند. همین موضوع باعث شد تصمیم بگیریم اثر را به شکل صحنهای بازتولید کنیم تا تعداد بیشتری از مخاطبان امکان تماشای آن را داشته باشند.
زارعی درباره تغییر ساختار اجرا توضیح داد: در ابتدا نمایش کاملاً تعاملی طراحی شده بود اما شرایط اجرایی و مسائل اقتصادی باعث شد آن را به یک اجرای صحنهای تبدیل کنیم. در عین حال تلاش کردیم روح اثر و ویژگیهای آیینی آن حفظ شود.
«زار» نه تأیید است و نه انکار
وی درباره نگاه نمایش به آیین زار گفت: زار پدیدهای است که نمیتوان وجود آن را در فرهنگ جنوب ایران انکار کرد. با این حال ما در نمایش نه به دنبال تأیید آن هستیم و نه رد آن. مخاطب خود میتواند پس از تماشای اثر برداشت شخصیاش را داشته باشد.
زارعی افزود: زار با مفهوم جنزدگی تفاوت دارد و نباید این دو را یکی دانست. ما تلاش کردهایم با نگاهی بیطرفانه این باور را در بستر فرهنگی و اجتماعی جنوب ایران به تصویر بکشیم.
۱۳ ساز جنوبی و صداهایی که زنده اجرا میشوند
کارگردان نمایش «زار» با اشاره به ویژگیهای موسیقایی اثر گفت: آیین زار تلفیقی از موسیقی، خوراک، آواز و حرکت است. ما تمامی این عناصر را در نمایش حفظ کردهایم. بیش از ۱۳ ساز جنوبی در اجرا حضور دارند و تمامی صداها به شکل زنده تولید میشوند؛ از صدای دریا و باد گرفته تا صدای طوفان و دیگر افکتهای صوتی.
وی همچنین گفت: ما آهنگساز مشخصی نداریم. جمعی از هنرمندان موسیقی جنوب را کنار هم قرار دادیم و امروز این گروه به یک مجموعه حرفهای تبدیل شدهاند که بخش مهمی از هویت اجرایی نمایش را شکل میدهند.
زارعی درباره طراحی صحنه نیز توضیح داد: دکور نمایش در سه بخش اصلی شامل اسکله، کشتی و خانه طراحی شده است. این فضاها صرفاً دکور نیستند بلکه بخشی از روایت نمایش را شکل میدهند.
سالار میرکریمی: «زار» آینهای مقابل مخاطب قرار میدهد
سالار میرکریمی، بازیگر نمایش، در بخش دیگری از نشست گفت: به اعتقاد من نمایش زار هر شب یک آینه مقابل مخاطب قرار میدهد تا او بتواند خودش را در شخصیتهای نمایش جستوجو کند؛ اینکه تا چه اندازه در بیان عقایدش شجاع است و تا چه اندازه گرفتار خودخواهی و تمامیتخواهی میشود.
وی درباره نقش «اسد» افزود: قبول این نقش برای من بیشتر از هر چیز ادای دینی به تئاتر بود. واقعیت این است که تئاتر امروز شرایط اقتصادی دشواری دارد اما برخی نقشها ارزش این را دارند که صرفاً به خاطر عشق به صحنه پذیرفته شوند.
میرکریمی ادامه داد: یکی از مهمترین چالشهای من در این نمایش، تسلط بر لهجه جنوبی بود. تلاش کردیم جزئیات اجرا به شکلی باشد که حتی مخاطبان جنوبی نیز با آن ارتباط برقرار کنند و حس تصنعی بودن نداشته باشند.
وی همچنین درباره حضور گروه فرم نمایش گفت: بخشی از گروه اجرایی ما را هنرمندان کوتاهقامت تشکیل میدهند که برای نخستین بار تجربه حضور روی صحنه تئاتر را پشت سر میگذارند. سالها در حوزه آموزش فعالیت داشتهام و میدانم این عزیزان از نگاه ترحمآمیز بیزارند. حضور آنها در این پروژه بر پایه تواناییهای حرفهایشان بوده است.
احسان شیخی: بدون تئاتر نمیتوانیم زندگی کنیم
احسان شیخی نیز در این نشست اظهار کرد: در شرایط دشوار امروز باید همچنان به تولید تئاتر ادامه داد. رسالت تئاتر در بیان و گفتوگوست و ما بدون تئاتر نمیتوانیم زندگی کنیم.
وی درباره نقش «ناخدا جلال» گفت: این نقش به دلیل زبان متفاوت، فضای فرهنگی خاص و پیچیدگیهای شخصیتی، یکی از دشوارترین تجربههای من بوده است و همین چالشها باعث شد حضور در این پروژه را بپذیرم.
آیه زارعنژاد: نقش مریم یکی از سختترین تجربههای من بود
آیه زارعنژاد نیز درباره ایفای نقش «مریم» گفت: این شخصیت به دلیل لکنت زبان، لهجه جنوبی و بخشهایی از دیالوگهای عربی، از دشوارترین نقشهایی بود که تجربه کردهام. برای ادای صحیح برخی جملات عربی از دوستان عربزبان کمک گرفتیم تا به فضای واقعی شخصیت نزدیک شویم.
حسام محمودآبادی: دغدغه ما سودآوری نبود
حسام محمودآبادی، جانشین تهیهکننده نمایش، با اشاره به شرایط اقتصادی تولید تئاتر گفت: هدف اصلی ما سودآوری نبود. تلاش کردیم هزینههای تولید را مدیریت کنیم و در نهایت به نقطه سربهسر برسیم.
وی افزود: از ابتدای مسیر با افزایش هزینهها و مشکلات مالی روبهرو بودیم اما گروه با همدلی مسیر را ادامه داد. از هزینههای پلاتو و دکور گرفته تا گریم و سالن، همه چیز با دشواریهای فراوان همراه بود.
محمودآبادی ادامه داد: در ابتدا نسبت به ساخت دکور سنگین تردید داشتم اما در نهایت به این نتیجه رسیدیم که دکور بخش جداییناپذیر روایت است و باید با همان کیفیت مورد نظر اجرا شود.
استقبال مخاطبان از اجراهای نخست
عرفان زارعی در بخش پایانی نشست با اشاره به استقبال مخاطبان از اجرای عمومی گفت: سه شب نخست اجرای نمایش به طور کامل سولدآوت شده است و این موضوع نشان میدهد مخاطبان همچنان از آثار نمایشی متفاوت استقبال میکنند.
وی درباره برنامههای آینده اثر نیز گفت: در حال حاضر درخواستهایی از دو شهرستان برای اجرای نمایش دریافت کردهایم و حتی مذاکرات اولیهای برای اجرای بینالمللی اثر، از جمله در برزیل، انجام شده است.
زارعی در پایان خاطرنشان کرد: «المانهای اصلی نمایش و لهجهها بیشتر به منطقه بوشهر نزدیک هستند. اجرای فعلی تا پایان هفته ادامه خواهد داشت، سپس همزمان با ایام محرم متوقف میشود و پس از آن بار دیگر روی صحنه خواهد رفت.»
نمایش «زار» از ۲۵ خرداد تا ۲۳ تیرماه ساعت ۲۱:۰۰ با تکیه بر موسیقی زنده، آیینهای جنوب ایران، طراحی صحنه گسترده و نگاهی پژوهشمحور به یکی از رازآلودترین باورهای مردمان حاشیه خلیج فارس، میزبان مخاطبان تئاتر در سالن نوفللوشاتو است
دیگر عوامل این گروه عبارتند از
نویسندگان: عرفان زارعی، امید سلطانآبادی، کارگردان: عرفان زارعی، تهیهکننده: گروه فرهنگی هنری تینگار
بازیگران:احسان شیخی، سالار میرکریمی، مرضیه آقاسی، علی ایزدی سفیددشتی، آیه زارعنژاد، آروشا خمسه، امیرعلی محمودی، رادین درامامی، آریا زرآبادیپور، پارسا امینی، داتامیس اوشال، نرگس وکیلی، حدیث کرمی، مریم حاجفرجالله و ماهور فراهانی، مجری طرح: حسام محمودآبادی، مشاور اجرایی: مهرداد رضائی، بازیگردان: محمد عطائی، دستیار اول کارگردان: علی علینژاد، برنامهریز: آیه زارعنژاد، دستیار دوم کارگردان: امیرعلی محمودی، مدیر صحنه: امیرعلی عاشوری، منشی صحنه: رادین درامامی، گریم: مریم رجبی، طراح نور: سورنا علیبالایی، دستیار تهیه: آرش فردصفر، طراح و سازنده دکور: گروه فرهنگی هنری تینگار، گروه موسیقی، کمانچه: مهرپاد زحمتکش، نیانبان: پژمان زارع، دمدم و سایر ادوات: سعید پورانوری، دمام و پرکاشن: محمدعمران ابوالحسنی، یوسف رضاییتبار، طراح پوستر: مجتبی فهیمینیا، عکاسی، موشنگرافی و ساخت تیزر: سینا قناعت، روابط عمومی و مشاور رسانه: رضا پورزارعی
