مستندی از کشاورزانی که ناچار به تکرار اشتباه هستند

مستند «مزرع سبز فلک» به کارگردانی مشترک محمدهادی اسفندیاری و فرزانه حاتمی در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود.

این مستند نگاهی متفاوت به بحران‌های زیست‌محیطی در استان فارس دارد، به ویژه بحران آب که مشکلاتی را برای اهالی آنجا به وجود آورده است.

فرزانه حاتمی یکی از کارگردانان این فیلم مستند با اشاره به سوژه این مستند به ایسنا گفت: مزارع سرسبز استان فارس علاوه بر بحران خشکسالی با الگوهای غلط کشاورزی در حال تبدیل به شوره‌زار هستند. خاطرم هست دوره‌ای که دانشجوی دکترای محیط‌زیست بودم، بررسی آلودگی‌های آب و خاک برایم اهمیت داشت؛ فلذا این سوژه برایم مهم شد و سراغ مستندی با همین موضوع رفتیم.  

وی با اشاره به انجام پژوهش طولانی برای ساخت این فیلم مستند گفت: علاوه بر پژوهش‌های میدانی که سال‌ها درگیرش بودیم، تحقیق کتابخانه‌ای نیز انجام شد؛ اما چون جامعه هدف فیلم کاربران زمین‌های کشاورزی بودند، بهتر بود که تحقیقات آزمایشگاهی و کتابخانه‌ای در قالب سخنانی عامه فهم به مخاطب ارائه شود و خوشبختانه این کار در به صورت ساده و شفاهی ارائه شد.  

این فیلمساز مستند با اشاره به اینکه تصویربرداری این فیلم در چند مرحله انجام شده است، گفت: فیلمبرداری این اثر طی سه سال انجام شد؛ یک نمونه زمین زراعی در فصول مختلف سوژه ما بود که بعد از تغیر کشت از یونجه به گندم دچار بحران آتش نیز می‌شد. بنابراین لازم بود که با صبر و حوصله سوژه را دنبال می‌کردیم. به همین دلیل تولید این مستند طولانی‌تر شد.  

حاتمی درباره فرم روایی مستند خود گفت: برای عامه فهم بودن مستند، مصاحبه‌های ساده داشتیم که عامل پیش برنده فیلم محسوب می شود و برخی از مسائل که در اولویت بعدی بودند از طریق گفتار متن به مخاطب ارائه می‌شود. سعی کردیم گفتار متن را شاعرانه و ادیبانه طراحی کنیم تا در کنار ادبیات شفاهی و ساده مصاحبه‌ها به تعادل برسد.  

محمدهادی اسفندیاری دیگر کارگردان این فیلم مستند با اشاره به ژانر این فیلم گفت: ژانر مستند مزرع سبز فلک، محیط زیست است، اما مسائل از زبان کارشناسان مطرح نمی‌شود بلکه خود کشاورزان راویان این بحران هستند و اغلب اعتراف به اشتباه و ناچاری می‌کنند. سعی کردیم در زیر متن این فیلم اشاره‌ای به نابودی خاک و کمبود آب داشته باشیم و بگوییم که در واقع این مشکلات از الگوی کشت غلط نشات گرفته است و تا زمانی که کشت عوض نشود، بحران ادامه دارد.  

وی ادامه داد: بیشترین مصرف آب در ایران در بخش کشاورزی است و این سهم، بالای ۸۰ درصد و بعد از مصرف صنایع و خانگی است. در کشاورزی، کشت گندم بیشترین سهم را در مصرف آب دارد؛ این موضوع به دلیل خاطرات تلخ سال‌های جنگ جهانی است که بسیاری از مردم از قحطی و مریضی جان باختند.  

اسفندیاری درباره اکران‌های قبلی این فیلم و بازخوردهای مخاطبان گفت: این مستند در فیلم کوتاه تهران مورد استقبال بود، اما جامعه هدف، فیلم را دنبال نمی‌کرد و به نظر می‌رسد در تلویزیون به این جامعه هدف نزدیک شویم. البته اکران خصوصی نداشته‌ایم چرا که شرایطش ایجاد نشده و اگر این اتفاق بیفتد، می‌توان از نخبگان و صاحب نظران جهت کمک به حل بحران استفاده کرد. انتظار می‌رود ارگان‌هایی چون محیط زیست و جهاد کشاورزی از اینگونه مستندها حمایت کنند.  

حاتمی در پایان گفت: ما با هزینه شخصی و کمترین امکانات این مستند را تولید کردیم و در حال حاضر پژوهش کاملی داریم که می‌توان با استفاده از آن یک مجموعه مستند تلویزیونی تولید کرد. تمام امکانات مهیاست که این اتفاق بیفتد و ما امیدواریم مزرع سبز فلک به عنوان نمونه‌ای از این مجموعه بتواند در راستای جذب سرمایه و حمایت در تولید تاثیرگذار باشد و ارگان‌های مربوط و شبکه مستند از ما جهت ادامه روند تولید حمایت کنند.  

عوامل تولید این مستند عبارتند از: 

تهیه‌کننده و کارگردان: محمد هادی اسفندیاری و فرزانه حاتمی، تصویربردار: مهدی فرامرزی و بابک رضایی روشن، صدابردار: علی‌اصغر زارع و تدوین: فرزانه حاتمی و مریم ارجمند.

براساس این گزارش، فیلم مستند «مزرع سبز فلک» امشب دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن ساعت ۲ بامداد و ۱۱ صبح سه‌شنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ است.

منبع : ایسنا