اقدام آمریکا در ونزوئلا می‌تواند به الگویی خطرناک برای قدرت‌های بزرگ تبدیل شود

به گزارش ایسنا، اقدام آمریکا در حمله نظامی به ونزوئلا و ربایش «نیکلاس مادورو» رئیس‌جمهور این کشور را می‌توان نقطه عطفی در روند تضعیف نظم مبتنی بر حقوق بین‌الملل دانست.  

این اقدام، فراتر از یک عملیات نظامی یا امنیتی، به‌معنای عبور آشکار از اصول بنیادینی چون احترام به حاکمیت ملی، منع توسل به زور و عدم مداخله در امور داخلی کشورهاست.  

کارشناسان مسائل بین‌الملل معتقد هستند در صورتی که چنین رفتاری بدون هزینه سیاسی و حقوقی برای واشنگتن باقی بماند، عملاً اعتبار نهادهای بین‌المللی و سازوکارهای چندجانبه بیش از پیش زیر سؤال خواهد رفت.

از منظر ژئوپلیتیکی، ونزوئلا به‌دلیل برخورداری از بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان، همواره در کانون توجه قدرت‌های بزرگ قرار داشته است. اظهارات مقامات آمریکایی درباره «تعلق داشتن نفت ونزوئلا به آمریکا» نشان می‌دهد که منطق حاکم بر این اقدام، بیش از آنکه امنیتی یا حقوق بشری باشد، مبتنی بر منافع اقتصادی و کنترل منابع انرژی است. چنین رویکردی می‌تواند این پیام خطرناک را به جهان مخابره کند که دسترسی به منابع طبیعی، توجیهی برای نقض حاکمیت کشورهاست.

به گفته کارشناسان در بعد منطقه‌ای، تحولات ونزوئلا ظرفیت بی‌ثبات‌سازی گسترده در آمریکای لاتین را دارد. تجربه‌های پیشین نشان داده است که مداخلات خارجی در این منطقه، اغلب به تشدید شکاف‌های سیاسی داخلی، افزایش موج مهاجرت، و ناامنی‌های مرزی منجر شده است. در چنین شرایطی، دولت‌های منطقه ناگزیر خواهند شد میان همراهی با سیاست‌های آمریکا یا دفاع از اصل استقلال و حاکمیت ملی یکی را انتخاب کنند؛ انتخابی که می‌تواند صف‌بندی‌های جدید سیاسی و امنیتی را در نیم‌کره غربی شکل دهد.

در سطح بین‌المللی، نگرانی اصلی آن است که این اقدام به یک «رویه قابل تکرار» تبدیل شود و اگر قدرت‌های بزرگ احساس کنند می‌توانند بدون تبعات جدی، رهبران کشورها را بازداشت یا حذف کنند، جهان وارد مرحله‌ای از بی‌ثباتی ساختاری خواهد شد. در چنین فضایی، رقابت‌های قدرت به‌جای قواعد حقوقی، بر مبنای زور و منطق برتری نظامی تنظیم می‌شود.

در نهایت، آینده تحولات ونزوئلا نه‌تنها به واکنش داخلی این کشور، بلکه به میزان حساسیت و واکنش جامعه جهانی وابسته است. اگر نهادهای بین‌المللی، قدرت‌های مستقل و افکار عمومی جهانی نسبت به این رخداد بی‌تفاوت بمانند، هزینه چنین اقداماتی کاهش می‌یابد و احتمال تکرار آن در دیگر نقاط جهان افزایش پیدا می‌کند. از این منظر، آنچه امروز در ونزوئلا رخ می‌دهد، صرفاً یک بحران ملی یا منطقه‌ای نیست، بلکه آزمونی جدی برای اعتبار نظم بین‌الملل در قرن بیست‌ویکم به شمار می‌رود.

ترامپ هیچ التزامی به قوانین و موازین حقوق بین‌الملل ندارد

«احمد سبحانی» سفیر پیشین ایران در ونزوئلا در گفت‌وگو با ایسنا، در تشریح ابعاد عملیات نظامی روز شنبه آمریکا در ونزوئلا که به ربایش رئیس‌جمهور این کشور و انتقال او به ایالات متحده منجر شد، گفت: دونالد ترامپ با صدور دستور اجرای این عملیات، بار دیگر نشان داد که هیچ التزامی به قوانین و موازین حقوق بین‌الملل ندارد و عملاً نظم جهانی و اصول پذیرفته‌شده حاکم بر روابط بین دولت‌ها را به سخره گرفته است.

وی با بیان اینکه «سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ونزوئلا در ماه‌های اخیر و در نهایت ربایش رئیس‌جمهور این کشور، در چارچوب یک هدف کلان اقتصادی و ژئوپلیتیکی قابل تحلیل است»،‌ افزود: هدف اصلی آمریکایی‌ها از این اقدامات، تسلط بر منابع عظیم نفتی ونزوئلا و سایر دارایی‌ها و سرمایه‌های ملی این کشور است. در همین راستا، ترامپ و برخی دیگر از مقامات ارشد آمریکایی پیش‌تر به‌صراحت ادعا کرده بودند که نفت ونزوئلا متعلق به آمریکاست؛ ادعاهایی که خود گویای ماهیت استعمارگرایانه این رویکرد است.

سفیر پیشین ایران در ونزوئلا با تأکید بر اینکه «این اقدام آمریکا می‌تواند به‌عنوان یک سابقه بسیار خطرناک در نظام بین‌الملل ثبت شود»، تصریح کرد: ترامپ با این رفتار، سنگ بنای نادرستی در روابط بین‌الملل گذاشته است. اگر چنین اقدامی با واکنش قاطع و محکومیت جدی از سوی جامعه جهانی مواجه نشود، این خطر وجود دارد که سایر قدرت‌های بزرگ نیز از این الگو تبعیت کنند و به بهانه‌های مختلف، دست به تجاوز و مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر بزنند.

وی در ادامه، برای روشن‌تر شدن ابعاد این خطر، گفت: آیا برای افکار عمومی جهان قابل قبول خواهد بود که مثلاً چین به خود اجازه دهد رئیس‌جمهور تایوان را دستگیر کند، یا روسیه رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان ـ کشوری با منابع نفتی قابل توجه ـ را بازداشت کرده و سپس ادعا کند که منابع نفتی آن کشور متعلق به روسیه است؟ بدیهی است که پذیرش چنین رفتاری به معنای فروپاشی کامل اصول حاکمیت ملی و استقلال کشورهاست.

سبحانی با اشاره به به‌هم‌پیوستگی تحولات جهانی افزود: جهان امروز، جهان دهه‌های گذشته نیست که رخدادهای یک منطقه محدود به همان جغرافیا باقی بماند. اکنون کوچک‌ترین تحول سیاسی، امنیتی یا نظامی در یک نقطه از جهان، می‌تواند آثار مستقیم و غیرمستقیمی بر سایر مناطق داشته باشد و توازن‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد.

اقدام ترامپ یک قمار بزرگ و پرریسک است

وی بار دیگر تأکید کرد: اقدامی که آمریکا در ونزوئلا انجام داده، یک قمار بزرگ و پرریسک است که بدون تردید تبعات منفی آن در آینده دامان خود آمریکا و همچنین نظم جهانی را خواهد گرفت.

سفیر پیشین ایران در ونزوئلا در پایان با اشاره به پیامدهای حقوقی و سیاسی ربایش رئیس‌جمهور یک کشور مستقل گفت: بدون شک، ربایش رئیس‌جمهور یک کشور دارای حاکمیت، عواقب سنگینی به همراه خواهد داشت. در حال حاضر، ساختار حکومتی ونزوئلا همچنان فعال است و نهادهای رسمی این کشور به کار خود ادامه می‌دهند، اما باید منتظر ماند و دید که در روزها و هفته‌های آینده، چه تحولات سیاسی و امنیتی جدیدی در ونزوئلا و در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی رقم خواهد خورد.

منبع : ایسنا