مسابقات «مناظره» پایان یک مسیر نیست، آغاز یک جریان فرهنگی در دانشگاه‌هاست

به گزارش ایسنا، سعید بابایی، مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت امروز در اختتامیه مسابقات مناظره دانشجویی «سلامت» که در دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، با تأکید بر اینکه هدف اصلی مسابقات مناظره، صرفاً رقابت و حذف نیست، بلکه تمرین گفت‌وگو و مدارا در فضای دانشگاهی است، گفت: این رویداد با رویکرد حداکثری برای تقویت فرهنگ گفت‌وگو طراحی شده و تلاش شد همه تیم‌ها فرصت دیده‌شدن و رشد پیدا کنند. وی با اشاره به پایان دو روز برگزاری این برنامه، اظهار کرد: این دو روز فشرده به پایان رسید و لازم بود پیش از آغاز بخش پایانی و ارائه نتایج نهایی، چند نکته توضیح داده شود تا ابهامات احتمالی برطرف شود.

توضیح درباره نحوه انتخاب تیم‌ها

این مقام مسئول با اشاره به برخی پرسش‌ها درباره تعداد تیم‌های معرفی‌شده، بیان کرد: تیم اخلاق و داوری با توجه به نزدیک‌بودن سطح امتیازات، در نهایت تصمیم گرفت سه تیم را به‌عنوان تیم‌های منتخب معرفی کند. برخی پرسیدند که چرا ابتدا صحبت از دو تیم بود و بعد سه تیم اعلام شد؛ در حالی که این موضوع هیچ تناقضی ندارد و حتی ممکن است از دل همین تیم‌ها، رتبه‌های اول، دوم و سوم نهایی نیز مشخص شوند.

مناظره؛ رقابت برای گفت‌وگو نه حذف

بابایی با بیان اینکه نگاه حذفی به مناظره‌ها مطلوب نیست، تصریح کرد: متأسفانه در ذهن برخی، مناظره‌ها شبیه رقابت‌های گلادیاتوری تصور می‌شود؛ جایی که یک نفر می‌ماند و بقیه حذف می‌شوند. اما هدف ما دقیقاً خلاف این نگاه است. ما می‌خواهیم گفت‌وگو، تمرین گفت‌وگو، تمرین مدارا و تحمل نظر مخالف را در دانشگاه نهادینه کنیم.

وی ادامه داد: با همراهی جهاد دانشگاهی که ۱۴ دوره و ۱۴ سال سابقه برگزاری این مسابقات را دارد، تلاش کردیم حداکثری‌ترین رویکرد ممکن را اتخاذ کنیم و مناظره را به ابزاری برای تقویت فرهنگ گفت‌وگو در محیط‌های دانشگاهی تبدیل کنیم.

تنوع فکری تیم‌ها؛ نقطه قوت رویداد

مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت با اشاره به ترکیب متنوع شرکت‌کنندگان گفت: در میان تیم‌های حاضر، دانشجویانی از تشکل‌ها و نهادهای مختلف دانشگاهی با دیدگاه‌های فکری متفاوت حضور داشتند و حتی برخی بدون وابستگی به هیچ نهاد دانشجویی شرکت کرده بودند. این تنوع، در کنار هم قرار گرفتن و گفت‌وگو حول یک موضوع مشترک، بسیار ارزشمند و زیبا بود.

وی با اشاره به اهمیت تحمل نظر مخالف افزود: این رویداد حول محور گفت‌وگو و پذیرش دیدگاه‌های متفاوت شکل گرفت؛ همان‌طور که در آموزه‌های دینی نیز تأکید شده جامعه‌ای به صلاح نزدیک‌تر است که در آن افراد بتوانند آزادانه دیدگاه‌ها و اعتقادات خود را بیان کنند و فرهنگ گفت‌وگو در آن جاری باشد.

ضرورت داوری و رتبه‌بندی از منظر تربیتی

بابایی با اشاره به بحث رتبه‌بندی تیم‌ها بیان کرد: اگر اختیار با من بود، هر ۳۲ تیم شرکت‌کننده را رتبه اول اعلام می‌کردم و به همه جایزه می‌دادم، اما واقعیت این است که باید نوعی داوری و رتبه‌بندی وجود داشته باشد. از منظر تربیتی، تجربه تلاش برای بهترشدن، حتی با قرار گرفتن در رتبه‌های دوم و سوم، اهمیت دارد و باعث انگیزه برای پیشرفت می‌شود.

وی افزود: تیم داوری با حساسیت و دقت کار خود را انجام داد و به جمع‌بندی نهایی رسید که نتایج آن در ادامه اعلام خواهد شد.

تمرکز بر مهارت گفت‌وگو، نه صرفاً تخصص

این مقام مسئول در بخش دیگری از سخنان خود به پرسش‌هایی درباره نبود مناظره‌های کاملاً تخصصی در برخی رشته‌ها اشاره کرد و گفت: برگزاری همین سطح از مسابقات نیز کار بسیار دشواری بود. در این مناظره‌ها، آنچه اهمیت دارد، قدرت بیان، استدلال و مهارت گفت‌وگوست، نه صرفاً تخصص در یک حوزه خاص.

بابایی تأکید کرد: هدف این است که دانشجو بتواند از یک گزاره مشخص دفاع کند، حتی اگر شخصاً با آن موافق نباشد. این توانایی، یکی از مهم‌ترین مهارت‌های گفت‌وگو و مناظره است که در این برنامه تمرین شد.

مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، با تأکید بر اینکه هدف مسابقات مناظره صرفاً پرورش مهارت جدل یا قاطع‌بودن نیست، اظهار کرد: هدف اصلی این رویداد آن است که هر فرد بتواند در چارچوب باورها و دیدگاه‌های خود، از گزاره‌ها دفاع کند و به‌درستی سخن بگوید.

وی با تشریح روند طراحی و اجرای مسابقات مناظره، بیان کرد: برای رسیدن به این هدف، مسابقات در چند مرحله طراحی شد. در مرحله نخست، از معاونت‌های فرهنگی و دانشجویی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور که برخی از معاونان آن‌ها نیز در این جلسه حضور دارند، درخواست کردیم گزاره‌ها و موضوعات پیشنهادی خود را ارائه دهند که در نهایت حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ گزاره مختلف پیشنهاد شد.

غربال‌گری چندمرحله‌ای گزاره‌ها

این مقام مسئول با اشاره به ادامه فرآیند انتخاب موضوعات، اظهار کرد: پس از یک سرند اولیه، احساس کردیم هنوز کافی نیست؛ بنابراین در مرحله دوم، جلساتی با نمایندگان تشکل‌های اسلامی و نهادهای دانشجویی برگزار شد و از آن‌ها نیز خواستیم گزاره‌های پیشنهادی خود را مطرح کنند. این گزاره‌ها نیز مجدداً بررسی و غربال شد تا در نهایت به مجموعه‌ای محدودتر برسیم.

بابایی افزود: در مرحله سوم، این گزاره‌ها به جهاد دانشگاهی ارائه شد تا از نظر استانداردسازی بررسی شوند؛ به این معنا که گزاره‌ها باید قابلیت دفاع موافق و مخالف را به‌طور همزمان داشته باشند. برخی گزاره‌ها وجود داشت که بیش از ۹۰ یا حتی ۹۵ درصد دانشجویان با آن مخالف بودند و طبیعتاً چنین موضوعاتی نمی‌توانستند به‌عنوان محور مناظره انتخاب شوند.

انتخاب موضوعات قابل دفاع موافق و مخالف

وی با تأکید بر ضرورت توازن در گزاره‌ها تصریح کرد: ما باید موضوعاتی را انتخاب می‌کردیم که هم جنبه مثبت و هم جنبه منفی داشته باشند؛ مانند اینکه آیا هوش مصنوعی باید جایگزین تصمیم‌گیری پزشک شود یا خیر، یا اینکه افزایش جمعیت عامل توسعه است یا نه. در نهایت، از میان حدود ۷۰ تا ۸۰ موضوع اولیه، ۴۸ موضوع نهایی برای مسابقات انتخاب شد.

نقش دانشجویان در انتخاب گزاره‌ها

مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت ادامه داد: از این مرحله به بعد، انتخاب بر عهده خود دانشجویان بود. تیم‌ها مشخص کردند که با کدام گزاره موافق و با کدام مخالف هستند و بر همین اساس، رقبا تعیین شدند. به همین دلیل، هرگونه جایگزینی در مراحل نهایی بسیار دشوار بود و نمی‌توانستیم به‌سادگی تیمی را جایگزین تیم غایب کنیم.

وی افزود: برخی دانشگاه‌ها به دلیل تداخل با امتحانات یا مسائل شخصی دانشجویان نتوانستند در مسابقات حضور پیدا کنند. اگر این روند تخصصی و ساختارمند طی نشده بود، شاید می‌توانستیم به‌راحتی تیم جایگزین معرفی کنیم، اما برای حفظ نظم و عدالت مسابقات، این امکان وجود نداشت و در مواردی، تیم مقابل به‌عنوان برنده اعلام شد.

گفت‌وگوهای غیررسمی؛ دستاورد پنهان مسابقات

بابایی با اشاره به فضای شکل‌گرفته در حاشیه مسابقات گفت: قرار بود ۴۸ مسابقه برگزار شود که به‌جز چند مورد محدود، این برنامه محقق شد. علاوه بر مناظره‌های رسمی، گفت‌وگوهای متعدد و خودجوشی میان شرکت‌کنندگان شکل گرفت که به‌نظر می‌رسد برخی از آن‌ها حتی داغ‌تر و مفیدتر از مباحث رسمی داخل جلسات بود.

ضرورت طراحی الگوی مکمل برای مناظره

وی خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد در کنار الگوی فعلی مناظره که بر اساس زمان‌بندی مشخص و چارچوب‌های استاندارد بین‌المللی طراحی شده، به یک الگوی مکمل نیز نیاز داریم. برخی موضوعات، به‌ویژه مباحث تخصصی، نیازمند گفت‌وگوهای عمیق‌تر و زمان‌برتر هستند.

بابایی تأکید کرد: برای مثال، در حوزه‌هایی مانند داروسازی یا رشته‌های تخصصی پزشکی، شاید نتوان در قالب زمان‌های محدود چنددقیقه‌ای به بحثی جامع رسید. بنابراین ضروری است در کنار الگوی فعلی که موفق و قابل گسترش است، الگوی دیگری نیز طراحی شود که با حفظ اخلاق، احترام متقابل و چارچوب‌های علمی، امکان بررسی عمیق‌تر موضوعات تخصصی را فراهم کند.

وی در  ادامه گفت: امیدواریم با همراهی دانشگاه‌ها و مشارکت دانشجویان، این الگوهای جدید نیز طراحی و در دوره‌های آینده مسابقات مناظره مورد استفاده قرار گیرد.

مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، با تأکید بر تداوم‌محور بودن مسابقات مناظره دانشجویی گفت: این برنامه پایان یک مسیر نیست، بلکه آغاز یک جریان آموزشی و فرهنگی در دانشگاه‌هاست که با کمک شما دانشجویان باید ادامه پیدا کند.

وی با بیان اینکه در جریان این رویداد، شرکت‌کنندگان در یک دوره آموزشی نیز حضور داشتند، اظهار کرد: ما امروز در هر دانشگاه، یک تیم همراه و آشنا به این شیوه گفت‌وگو و مناظره داریم که می‌تواند در حوزه گفت‌وگو، بحث و تعامل در موضوعات مرتبط با جامعه سلامت به ما کمک کند. بنابراین پایان این برنامه، در واقع آغاز یک مسیر جدید است.

استقبال از نقدها و پیشنهادهای دانشجویان

این مقام مسئول با اشاره به اهمیت بازخوردها، بیان کرد: قطعاً برخی از عزیزان نکته، نقد، پیشنهاد یا حتی اعتراضی دارند. این موارد از سوی دبیرخانه مسابقات مناظره و دبیرخانه ملی مسابقات مناظره گفت‌وگو، با همراهی همکارانمان از جمله آقای دکتر پریزاده و دیگر عزیزان، دنبال خواهد شد تا دوره‌های آینده به شکل بهتر و کامل‌تری برگزار شود.

وی با بیان اینکه دانشگاه‌ها جمعیت چندصد هزار نفری دارند، تأکید کرد: هسته‌های اصلی فعالیت‌های فرهنگی دانشگاه‌ها، شما دانشجویان هستید. اگر قرار است حرکت فرهنگی در دانشگاه شکل بگیرد، نمایندگان واقعی آن شمایید. از میان ۳۲ دانشگاه حاضر در این رویداد، مسابقات مناظره دانشجویی یکی از این جریان‌های مهم است که ان‌شاءالله با همراهی دانشجویان دنبال می‌شود.

معرفی چهار برنامه فرهنگی شاخص وزارت بهداشت

مدیرکل امور فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت ادامه داد: ما در مجموع چهار جشنواره و برنامه بزرگ فرهنگی در حال برگزاری داریم. نخست، مسابقات «مناظره دانشجویی» است. دوم، جشنواره بزرگ فرهنگی و هنری «سیمرغ» که یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌های دانشجویی نه‌تنها در وزارت بهداشت، بلکه در کل جامعه دانشگاهی کشور به شمار می‌رود.

وی افزود: سومین برنامه، جشنواره «تیتر» است که جشنواره رسانه و نشریات دانشجویی محسوب می‌شود و چهاردهمین دوره آن به میزبانی وزارت بهداشت در حال برگزاری است. 

برگزاری دوباره المپیاد ورزشی دانشجویان

بابایی با اشاره به چهارمین برنامه فرهنگی گفت: چهارمین رویداد، المپیاد ورزشی دانشجویان، به‌ویژه در بخش دختران است که پس از چند سال وقفه ناشی از دوران کرونا، خوشبختانه دوباره در حال برگزاری است. سومین دوره این المپیاد به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شده و بخش پایانی آن، شامل رشته‌هایی مانند والیبال و شطرنج، به‌زودی به پایان خواهد رسید.

وی در پایان با قدردانی از همه عوامل اجرایی گفت: از همه عزیزانی که در این مسیر همراهی کردند، از همکاران جهاد دانشگاهی به‌ویژه آقای دکتر منتظری که این حرکت حدود ۱۵ سال پیش با هدایت و حمایت ایشان آغاز شد و امروز گسترش یافته، صمیمانه تشکر می‌کنم. 

بابایی تأکید کرد: امیدوارم این جریان فرهنگی روزبه‌روز گسترش پیدا کند و با مشارکت فعال دانشجویان، شاهد پویایی هرچه بیشتر فضای فرهنگی دانشگاه‌ها باشیم.

منبع : ایسنا