راه‌اندازی چرخه کامل «ایده تا محصول» در دانشگاه علم و فرهنگ

علی سعداله، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به مهم‌ترین دستاوردهای این دانشگاه در سال گذشته گفت: دانشگاه علم و فرهنگ در حوزه پژوهش و فناوری موفق شده رشد قابل توجهی در انتشار مقالات علمی معتبر، افزایش قراردادهای پژوهشی با دستگاه‌های اجرایی و ارتقای جایگاه در رتبه‌بندی‌های ملی و بین‌المللی ثبت کند.

برنامه‌های هفته پژوهش

وی با اشاره به برنامه‌های این دانشگاه برای گرامیداشت هفته پژوهش و فناوری امسال بیان کرد: امسال با شعار «پژوهش امروز، فناوری فردا» مجموعه‌ای از برنامه‌های متنوع را تدارک دیده‌ایم. برگزاری آیین نکوداشت هفته پژوهش همراه با تقدیر از پژوهشگران برتر، حضور در بیست و ششمین نمایشگاه بین‌المللی پژوهش، فناوری و فن‌بازار، نشست‌های تخصصی با صنعت، رونمایی از گزارش عملکرد پژوهشی سالانه، کارگاه‌های آموزشی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و برگزاری سمپوزیوم‌های تخصصی از جمله این برنامه‌هاست. این برنامه‌ها با هدف شبکه‌سازی علمی، تقویت انگیزه پژوهشی، معرفی توانمندی‌های دانشگاه و توسعه مسیرهای همکاری با صنعت طراحی شده‌اند تا اکوسیستم پژوهشی دانشگاه پویاتر و اثرگذارتر شود.

کاربردی بودن پژوهش‌های مهندسی مکانیک

این مقام مسئول با اشاره به نقش پژوهش‌های حوزه مهندسی مکانیک در حل مسائل صنعتی کشور گفت: این رشته یکی از مسئله‌محورترین و کاربردی‌ترین حوزه‌ها برای صنعت ایران است و از طراحی و بهینه‌سازی قطعات و سیستم‌ها تا تحلیل خرابی، افزایش راندمان انرژی و بررسی رفتار مواد، می‌تواند بهره‌وری صنایع را به‌طور مستقیم افزایش دهد. دانشگاه علم و فرهنگ با برخورداری از آزمایشگاه‌های مجهز، تیم‌های پژوهشی فعال، ارتباط پایدار با صنایع مادر و اجرای پروژه‌های مشترک، نقش مؤثری در حل چالش‌های صنعتی داشته و بسیاری از پروژه‌های ما با سفارش مستقیم صنایع انجام شده و نتایج آن‌ها در خطوط تولید به‌کار گرفته شده است.

چالش‌های تجهیزاتی و راهکارهای دانشگاه

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ با بیان اینکه پژوهشگران کشور با چالش‌هایی همچون کمبود تجهیزات پیشرفته، دسترسی محدود به منابع علمی روزآمد و نبود بودجه پایدار روبه‌رو هستند، گفت: این دانشگاه برای کاهش این موانع اقدامات متعددی انجام داده است؛ از جمله ارتقای زیرساخت‌های آزمایشگاهی و عضویت فعال در شبکه‌های آزمایشگاهی کشور مانند لبزنت و شاعا، توسعه همکاری با پژوهشگاه‌ها و مراکز ملی، تأمین بخشی از هزینه تجهیزات از محل قراردادهای بیرونی، گسترش دسترسی به پایگاه‌های معتبر علمی و حمایت از پژوهشگران برای دریافت گرنت‌های داخلی و بین‌المللی و فراهم‌سازی فرصت‌های مطالعاتی.

نقش محوری فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی

وی با تأکید بر اینکه فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، کلان‌داده و تحلیل‌های پیشرفته به محور مهمی در برنامه‌های پژوهشی دانشگاه تبدیل شده‌اند، گفت: برگزاری یازده دوره کنفرانس بین‌المللی وب‌پژوهی، حمایت از پارساهای میان‌رشته‌ای و توسعه سامانه‌های هوشمند در حوزه‌های سلامت، مهندسی و علوم انسانی بخشی از اقدامات دانشگاه در این حوزه است. هم‌اکنون چندین پروژه مبتنی بر هوش مصنوعی در دانشگاه در حال اجراست که برخی از آن‌ها قابلیت تجاری‌سازی دارند. هوش مصنوعی در برنامه‌های پژوهشی دانشگاه نقشی محوری در پیشبرد تحول دیجیتال و سیاست‌گذاری ایفا می‌کند.

نمونه پروژه‌های هوش مصنوعی

وی با اشاره به نمونه‌های مشخص از پروژه‌های فعال افزود: در طرح پژوهشی تدوین نقشه راه تحول دیجیتال و هوشمندسازی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی، معماری هوشمندسازی و کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش مهارتی طراحی می‌شود. همچنین در پروژه دیگری با عنوان تحلیل ابعاد فرهنگی و هنری هوش مصنوعی، فرصت‌ها و چالش‌ها، به پیامدهای فرهنگی، هنری و اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی پرداخته می‌شود.

وی در ادامه بر ضرورت توسعه مداوم زیرساخت‌ها و سیاست‌گذاری‌های پژوهشی تأکید کرد و گفت: دانشگاه علم و فرهنگ تلاش دارد نقش خود را در پیشبرد علم و فناوری کشور با اتکا بر پژوهش‌های مسئله‌محور، همکاری‌های گسترده و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین تقویت کند.

حمایت دانشگاه علم و فرهنگ از تبدیل ایده به محصول

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به حمایت‌های این دانشگاه از دانشجویان و پژوهشگران جوان گفت: دانشگاه علم و فرهنگ یک چرخه کامل از ایده تا محصول را طراحی کرده است. این چرخه شامل مرکز رشد و نوآوری برای پشتیبانی از هسته‌های پژوهشی و فناور، حمایت مالی برای توسعه نمونه اولیه، ارائه مشاوره حقوقی و مالکیت فکری، فضای کار اشتراکی، شبکه مربیان صنعتی، امکان ورود تیم‌ها به فرآیند دانش‌بنیان شدن و برگزاری رویدادهای کارآفرینی و چالش‌محور است. این حمایت‌ها سبب شده دانشگاه علم و فرهنگ طی سال‌های اخیر به یکی از مجموعه‌های فعال در تبدیل ایده‌های دانشگاهی به محصولات فناورانه تبدیل شود.

توسعه همکاری‌های بین‌المللی

این مقام مسئول با اشاره به همکاری‌های پژوهشی بین‌المللی دانشگاه گفت: دانشگاه علم و فرهنگ طی سال‌های گذشته توانسته دامنه همکاری‌های مشترک خود را با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی اروپایی و آسیایی گسترش دهد.

وی اظهار کرد: انعقاد تفاهم‌نامه‌های مشترک، اجرای پروژه‌های پژوهشی مشترک، تبادل دانشجو در مقاطع مختلف و حضور فعال در کنفرانس‌های بین‌المللی از جمله اقدامات دانشگاه در این حوزه است. برنامه ما این است که طی دو سال آینده چند آزمایشگاه مشترک بین‌المللی و پروژه‌های مشترک پژوهشی جدید را توسعه دهیم.

پژوهش‌های مسئله‌محور و نقش آن در توسعه پایدار

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ با بیان اینکه این دانشگاه رویکرد پژوهش مسئله‌محور و مبتنی بر نیازهای جامعه را در اولویت قرار داده است، گفت: در حوزه‌هایی همچون آلودگی هوا، انرژی‌های تجدیدپذیر، مدیریت پسماند، بهداشت محیط، گردشگری پایدار و سلامت، چندین پژوهش اثرگذار انجام شده و نتایج آن‌ها در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار گرفته است.

وی افزود: در حوزه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی منطقه‌ای نیز موضوعاتی مانند امکان‌سنجی و طراحی مناطق ویژه و آزاد اقتصادی، تقویت نقش دانشگاه در اقتصاد دیجیتال و ارزیابی اثرات آن بر توسعه پایدار در اولویت طرح‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی قرار دارد.

به گفته وی، پروژه‌هایی همچون تبدیل منطقه معدنی و صنعتی گل‌گهر به منطقه ویژه اقتصادی و امکان‌سنجی ایجاد منطقه آزاد تجاری–صنعتی در استان‌های کردستان و مازندران از نمونه‌های اثرگذار فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه است.

پژوهش‌های محیط‌زیست و گردشگری پایدار

وی با اشاره به اقدامات دانشگاه در حوزه محیط‌زیست و گردشگری پایدار بیان کرد: پژوهش‌های دانشگاه با محوریت اکوتوریسم و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی، بر ابعاد اجتماعی و فرهنگی، رفع موانع و استفاده بهینه از منابع تمرکز دارد.

وی ادامه داد: تحقیقات مرتبط با توسعه گردشگری پایدار در جزایر هرمزگان، بررسی الزامات طرح‌های اجرایی برنامه هفتم توسعه در حوزه گردشگری و نقد مدرسه طبیعت با تأکید بر ابعاد اجتماعی و فرهنگی از جمله فعالیت‌های مهم دانشگاه در این بخش است.

فعالیت‌ها در حوزه سیاست اجتماعی و رسانه

این مقام مسئول درباره پژوهش‌های دانشگاه در حوزه سیاست اجتماعی، رسانه و تحلیل نگرش جامعه گفت: اعضای هیئت علمی دانشگاه بیشتر بر بعد اجتماعی توسعه پایدار تمرکز دارند و به‌ویژه موضوعاتی مانند تحلیل نگرش گروه‌های حساس از جمله نوجوانان و ارزیابی پیامدهای اجتماعی فعالیت‌های صنعتی را دنبال می‌کنند. بخشی از اثرگذاری این پژوهش‌ها از طریق به‌کارگیری نتایج در سیاست‌گذاری اجتماعی، برنامه‌های آموزشی–فرهنگی و اصلاح قوانین حمایتی یا نظارتی در حوزه رسانه و صنایع بزرگ مشاهده می‌شود. تحلیل نظرات جامعه درباره فعالیت شرکت پتروشیمی بندر امام و بررسی تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر نگرش نوجوانان از جمله قراردادهای شاخص دانشگاه در این حوزه است.

بودجه پژوهشی و نحوه تخصیص آن

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به بودجه پژوهشی امسال گفت: بودجه سال جاری بر اساس اولویت‌های راهبردی و پروژه‌های کلان دانشگاه تعریف شده است. تخصیص بودجه به‌صورت ترکیبی از منابع داخلی، درآمد حاصل از قراردادهای پژوهشی و مشارکت‌های بیرونی انجام می‌شود. اصل ما در تخصیص بودجه، شفافیت، اثرگذاری و توجه به عملکرد پژوهشگران است و پروژه‌هایی که اثربخشی ملی یا صنعتی بیشتری دارند، در اولویت حمایت قرار می‌گیرند.

وی با اشاره به جایگاه پژوهشگران پراستناد توضیح داد: عنوان یک درصد پژوهشگران پراستناد جهان به افرادی اعطا می‌شود که بر اساس داده‌های استنادی بین‌المللی، در میان اثرگذارترین پژوهشگران حوزه تخصصی خود قرار گرفته‌اند. این شاخص نشان می‌دهد یافته‌های علمی یک پژوهشگر تا چه اندازه مورد توجه جامعه علمی قرار گرفته و چگونه به توسعه مرزهای دانش کمک کرده است.

وی افزود: البته تعداد استنادات تنها یکی از معیارهای ارزیابی کیفیت علمی است و نباید به‌تنهایی مبنای برتری دانسته شود. بسیاری از فعالیت‌های ارزشمند پژوهشی— از تربیت دانشجویان توانمند و توسعه فناوری گرفته تا حل مسائل ملی و کارهای تیمی—ممکن است در این شاخص بازتاب نیابند، اما اهمیت علمی و اجتماعی بسیار بالایی دارند.

این مقام مسئول ادامه داد: قرار گرفتن در میان پژوهشگران پراستناد، اگرچه دستاوردی علمی محسوب می‌شود، اما بیش از آن، مسئولیتی است برای تلاش بیشتر، تولید دانش مسئله‌محور و گسترش همکاری‌های بین‌المللی. پژوهش زمانی معنا پیدا می‌کند که علاوه بر انتشار مقاله، بتواند درک جدیدی ایجاد کند، تغییری بسازد و به بهبود کیفیت زندگی جامعه کمک نماید.

وی در ادامه تأکید کرد: این موفقیت‌ها نتیجه تلاش فردی نیست، بلکه محصول همکاری و همراهی استادان، پژوهشگران، دانشجویان پرتلاش و همه عوامل علمی و اجرایی دانشگاه علم و فرهنگ است. امیدوارم این مسیر الهام‌بخش نسل جدید پژوهشگران باشد تا با نگاه بلندمدت، تعهد علمی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، نقشی اثرگذارتر در آینده علم و فناوری کشور ایفا کنند.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر اهمیت کار جمعی گفت: تمام موفقیت‌های دانشگاه علم و فرهنگ حاصل تلاش یکپارچه اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، دانشجویان و همکاران اداری است.

منبع : ایسنا