اختلال در آموزش پزشکی، کیفیت تحصیل و سلامت جامعه را تهدید می‌کند

دکتر استقامتی با اشاره به تعطیلی‌های مکرر دانشگاه به ایسنا گفت: وقتی دانشجو نتواند به‌موقع در کلاس‌ها حاضر شود یا امتحان‌ها در زمان مقرر برگزار نشوند، آمادگی لازم برای آزمون‌های ملی مانند آزمون جامع علوم پایه کاهش می‌یابد و انگیزه و علاقه دانشجو به درس نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. 

وی ادامه داد: وقتی امتحان‌ها به تعویق می‌افتند، معمولاً در زمانی برگزار می‌شوند که واحدهای جدید شروع شده‌اند و دانشجو ناچار است هم‌زمان مطالب جدید را بخواند و امتحان‌های قبلی را بدهد. این موضوع باعث می‌شود تمرکز کافی برای یادگیری و ارزیابی وجود نداشته باشد.

رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد که آموزش پزشکی تنها محدود به درس تئوری نیست و هدف نهایی آن ارائه خدمات مؤثر برای ارتقای سلامت جامعه است. کاهش کیفیت آموزش نه تنها برای خود دانشجو مشکل‌ساز می‌شود، بلکه کل نظام برنامه‌ریزی آموزشی را مختل می‌کند.

او این وضعیت را مانند یک زنجیره دومینو دانست که وقتی یک بخش از هماهنگی خارج شود، کل سیستم تحت تأثیر قرار می‌گیرد و کیفیت و کمیت آموزش کاهش می‌یابد. 

استقامتی افزود: برخی تصمیمات در سطح کلان کشور اتخاذ می‌شود و دانشگاه‌ها ناچار به اجرای آن هستند، اما با توجه به ارتباط مستقیم آموزش پزشکی با سلامت جامعه، هرگونه وقفه یا اختلال اثر جدی دارد. در حالی که در برخی رشته‌ها غیبت دانشجویان ممکن است اثر مستقیمی بر جان انسان‌ها نداشته باشد، در پزشکی، ضعف در آموزش کارآموزی و کارورزی می‌تواند مستقیماً سلامت بیماران را تحت تأثیر قرار دهد.

وی در ادامه اعلام کرد: برای جبران عقب‌افتادگی‌ها، اقدامات متعددی پیش‌بینی شده است. نوع و میزان اقدامات جبرانی به مدت زمان وقفه‌ها بستگی دارد. در شرایط کوتاه‌مدت، تلاش شده با جابه‌جایی تقویم امتحانات، از آسیب به روند آموزشی جلوگیری شود، اما در صورتی که تعطیلی‌ها طولانی شوند، برنامه‌ریزی آموزشی پیچیده‌تر خواهد شد.

به گفته رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برای ترم‌های آینده ممکن است تغییراتی در تقویم آموزشی اعمال شود، برخی واحدها به صورت فشرده برگزار شوند و آزمون‌ها با شرایط ساده‌تری طراحی شوند تا دانشجویان بتوانند خود را با برنامه جدید وفق دهند. همچنین تمرکز آموزش بیشتر بر مطالب ضروری و اساسی خواهد بود تا بخشی از عقب‌افتادگی‌ها جبران شود.

وی تصریح کرد: دوره پزشکی عمومی یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین مسیرهای تحصیلی در نظام آموزش عالی است. برخلاف دوره‌های تخصص که معمولاً چهار ساله بوده و دانشجو در یک حوزه مشخص مانند جراحی آموزش می‌بیند، یا دوره‌های فوق‌تخصص که فرد برای مدت مشخصی در یک بخش معین آموزش می‌بیند، دوره پزشکی عمومی یک دوره هفت ساله، پیوسته و چندمرحله‌ای است. این دوره شامل علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، کارآموزی و کارورزی است که به صورت زنجیره‌ای به یکدیگر متصل هستند و اختلال در هر مرحله، مستقیماً بر مراحل بعدی اثر می‌گذارد.

استقامتی گفت: در پزشکی عمومی، دانشجو باید بخش‌های مختلف پزشکی را تجربه کرده و دوره‌ها و امتحانات متعدد را پشت سر بگذارد. هرگونه وقفه یا تعطیلی در این دوره، زنجیره آموزشی را مختل می‌کند.  

وی بر نقش خودآموزی دانشجویان تأکید کرد و گفت: آموزش پزشکی محدود به حضور در کلاس‌ها نیست. دانشجویان باید از زمان موجود به طور مؤثر استفاده کرده و با کمک فضای مجازی و منابع خودآموزی، مطالب را یاد بگیرند. با این حال، هیچ چیزی جای آموزش بالینی، حضور در بخش و کار مستقیم با استاد را نمی‌گیرد. دانشجویان باید برنامه‌ریزی شخصی داشته باشند تا حجم مطالب در انتهای ترم انباشته نشود و فشار ناشی از امتحانات کاهش یابد.

رییس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره برنامه‌های آموزشی آینده دانشکده پزشکی گفت: رویکرد اصلی در این حوزه، ساده‌سازی آموزش و تمرکز بر مطالب ضروری است. در حال حاضر حجم زیادی از مطالب به دانشجویان ارائه می‌شود که لزوماً کاربرد مستقیم در پزشکی عمومی ندارد. برنامه‌های جدید بر «موارد ضروری» متمرکز خواهد بود؛ یعنی مطالبی که دانشجو حتماً باید بداند. مطالبی که صرفاً در حد «بهتر است بداند» یا «الزامی نیست»، حذف یا کم‌رنگ می‌شوند تا دانشجویان فرصت کافی برای یادگیری عمیق داشته باشند.

به گفته وی، بازنگری آموزش فیزیوپاتولوژی نیز در دستور کار است تا تمرکز صرفاً بر فیزیوپاتولوژی باشد و ترکیب آن با علائم، تشخیص و بیماری‌ها کاهش یابد. همچنین آموزش یکپارچه بازنگری خواهد شد، زیرا تراکم بالای مطالب در بازه‌های زمانی کوتاه، مانع یادگیری مؤثر دانشجویان می‌شود.

استقامتی افزود: هدف نهایی آن است که آموزش پزشکی ساده‌تر، روان‌تر و مؤثرتر شود تا دانشجویان با کیفیت بالاتری مسیر تحصیلی خود را طی کنند و آماده ارائه خدمات به جامعه باشند.

منبع : ایسنا