محفل‌نشینی و باندگرایی؛ موانع جدی تحزب در ایران/ ضعف در صیانت حزبی

عبدالصاحب ناصری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: خدمات فراوانی در گذشته وجود داشته است اما هر فضای جدید اقتضائات خاص خود را دارد. ما نتوانستیم تجربیات موفق و کارآمدی را که در قالب ایل و قبیله داشتیم به زبان روز ترجمه کنیم و در قالب تحزب و تشکل‌های مدرن به کار ببریم. قواعد سنتی قبیله‌ای نمی‌توانند پاسخ‌گوی مقتضیات زمان و رخدادهای جدید جامعه باشند و ماندن در آن فضا خود به مانعی برای تحزب تبدیل شده است.

وی خاطرنشان کرد: یکی دیگر از موانع جدی کار حزبی در استان ما محفل‌نشینی و خان‌باغ‌نشینی پس از انتخابات است. گروه‌هایی در محافل خصوصی گرد هم می‌آیند، منافع فردی خود را تعریف می‌کنند و بدون توجه به تشکل‌های رسمی مسیر جداگانه‌ای را دنبال می‌کنند. در نتیجه توافقات حزبی بر زمین می‌ماند و زحمات فعالان واقعی مصادره می‌شود.

ناصری توضیح داد: از دیگر مشکلات باندگرایی و باندگزینی‌های غیررسمی است که همراه با محفل‌گرایی کار حزبی را به حاشیه می‌راند. نبود تمرین و ممارست جدی در حوزه کار حزبی نیز مزید بر علت شده است. بسیاری از احزاب در عمل حزب واقعی نیستند و ساختار منسجم ندارند.

دبیر حزب مجمع فرهنگیان ایران اسلای استان ایلام ادامه داد: در سطح جهانی احزاب با حضور نخبگان و صاحبان تجربه فعالیت می‌کنند و در بزنگاه‌های انتخاباتی نقش‌آفرین هستند اما در استان ما ضعف در صیانت حزبی و نبود مطالب‌گری جدی سبب شده که احزاب نتوانند جایگاه واقعی خود را بیابند. به جای آن افراد منفعل یا فرصت‌طلب در محافل خصوصی تصمیم‌سازی می‌کنند و مسیر فعالیت حزبی را منحرف می‌سازند.

وی گفت: ما خودِ فعالان حزبی نیز گاهی مانع کار حزبی می‌شویم. در تغییرات سیاسی جامعه وقتی حزبی یا جریانی غالب می‌شود و در انتخابات پیروز می‌گردد نخستین اقدام گروه جدید این است که سراغ فعالان حزبی می‌روند و آنان را کنار می‌زنند. این امر هزینه کار حزبی را بسیار بالا می‌برد. در این میان افرادی وارد عرصه می‌شوند که معلوم نیست چه جایگاهی دارند؛ با همه سازگارند و به اصطلاح دوزیستان سیاسی هستند.

این فعال سیاسی یادآور شد: در روند فعالیت‌ها بارها مجبور شدیم جلسات خود را در فضای باز زیر درختان یا حتی در خیابان برگزار کنیم زیرا خانه حزب به روی ما بسته بود. این خود یکی از موانع جدی کار حزبی است. با وجود این تجربه سال‌ها فعالیت مشترک میان ما توافق کرده بودیم که اگر کسی به منصبی رسید باید مجری سیاست‌ها و برنامه‌های جمعی باشد اما در بسیاری موارد این اتفاق نیفتاد؛ افراد متخصصی که پیشنهاد دادیم کنار گذاشته شدند و کسانی بی‌تجربه منصوب شدند. این امر هم موجب بدنامی حزب شد هم ناکارآمدی دستگاه و هم بی‌اعتمادی مردم.

ناصری تشریح کرد: هدف ما هرگز انتصاب افراد برای کسب موقعیت شخصی نبوده است، هدف اصلی گره‌گشایی از مشکلات جامعه و برداشتن باری از دوش مردم بوده است. ما وعده‌هایی به مردم داده‌ایم و باید کسانی را معرفی کنیم که بتوانند این وعده‌ها را عملی کنند. اما یکی از آفات جدی کار حزبی این است که برخی با سوءاستفاده از نام حزب جایگاهی می‌گیرند و سپس مردم را نسبت به کار حزبی بدبین می‌کنند.

وی بیان کرد: از دیگر مشکلات بی‌توجهی برخی اعضا پس از انتصاب به مسئولیت است. کسانی که در شورای مرکزی حضور دارند باید بیش از دیگران پایبند به اساسنامه و کار حزبی باشند اما گاهی پس از رسیدن به جایگاه ارتباطشان با حزب قطع می‌شود. با وجود احترام و ارادت به این افراد این رفتار به اصل تحزب آسیب می‌زند. حزب باید فراتر از انتخابات بماند و کار کند تا تجربه‌ها انباشته شود و مسیر آینده روشن گردد.

نایب رئیس خانه احزاب استان ایلام ادامه داد: یکی از ابتلائات جامعه ما همان‌گونه که دکتر کاتوزیان گفته‌اند جامعه کلنگی بودن است؛ یعنی هیچ تجربه‌ای برای آینده ذخیره نمی‌کنیم. هر بار از نو شروع می‌کنیم بدون آنکه از گذشته درس بگیریم. این عدم انباشت تجربه یکی از بزرگ‌ترین مشکلات ماست. برای نمونه در سال ۱۴۰۰ اتفاقاتی رخ داد که به اندازه چندین دهه تجربه می‌توانست برای ما درس‌آموز باشد اما باز هم نتوانستیم آن را به سرمایه‌ای پایدار تبدیل کنیم.

وی افزود: جامعه مسیر خود را می‌رود اما ما از آن عقب مانده‌ایم زیرا تجربه‌ها را ثبت نکرده‌ایم و هر بار در جایگاهی قرار گرفته‌ایم توافقات گذشته را فراموش کرده‌ایم. بسیاری از مسئولان امروز که در موقعیت‌های بالاتر قرار دارند خود را وامدار تلاش‌های شخصی می‌دانند در حالی که این مسیر نتیجه کار جمعی بوده است.

ناصری گفت: الحمدلله در حزب ما رویکرد جدیدی شکل گرفته است. ما به دنبال کار اصلی حزبی هستیم؛ تشکیلات، آموزش و برنامه‌ریزی. اسناد و تجربه‌های گذشته را گردآوری کرده‌ایم تا دیگران بتوانند از آن استفاده کنند و ادامه دهند. اکنون جلسات مستمر داریم، موضوع‌شناسی می‌کنیم و نشست‌های موضوع‌محور با حضور مسئولان استان برگزار می‌کنیم؛ از معاون برنامه‌ریزی و عمرانی گرفته تا معاون اقتصادی و سیاسی. متخصصان حوزه‌های مختلف نیز در این جلسات حضور دارند. این نشست‌ها در خانه احزاب برگزار می‌شود تا ساختار رسمی دیده شود. جای تشکر دارد که مسئولان با وجود مشغله‌های فراوان استقبال کرده و حضور یافته‌اند. این نشان می‌دهد که کار حزبی در استان ما در حال شکل‌گیری است و به‌عنوان یک نهاد مدنی ضرورت دارد.

وی اضافه کرد: البته باید اذعان کرد که ما در گذشته کار را نیمه‌تمام رها کرده‌ایم. برنامه‌ها را آغاز کرده‌ایم اما به مرحله اجرا نرسانده‌ایم و همین وعده‌های اجرا نشده به مشکلی جدید برای کار حزبی تبدیل شده است. اکنون تلاش می‌کنیم با مدیران و مسئولان در حوزه‌های مختلف راه، کشاورزی، آب، عشایر، فرهنگ و تعلیم و تربیت نشست‌هایی داشته باشیم. گزارش‌های مختصر و مبسوط از این جلسات تهیه می‌شود و در نهایت جمع‌بندی آن به استاندار ارائه خواهد شد. همچنین بیانیه‌ای رسمی از سوی حزب مجموعه فرهنگیان ایران اسلامی استان منتشر خواهد شد.

این فعال سیاسی تأکید کرد: با این حال باید واقع‌بین بود. عمده وقت ما به نگاه تفننی به کار حزبی گذشته است و کار دقیق و ساختاری که نیاز امروز جامعه است کمتر پیگیری شده. در حالی که هر دستگاه اداری ساختار و تشکیلات مشخص دارد و روزانه خدماتی به جامعه ارائه می‌دهد کار حزبی ما چنین انسجامی ندارد. پیشکسوتان حزبی دل‌زده و دلمرده شده‌اند.

وی گفت: اما اکنون بهار دوران کار حزبی است. مشکلات فراوان جامعه خود فرصتی بکر برای فعالیت حزبی فراهم کرده است. اگر با رفتارهای مناسب و عملکرد درست پیش برویم می‌توانیم توجه جامعه و حمایت آنان را جلب کنیم و کار حزبی را به جایگاه واقعی‌اش برسانیم.

ناصری توصیه کرد: توصیه ما به احزاب دیگر چه فعال و چه غیرفعال این است که پیش از هر چیز به اصلاح خود بپردازند، ساختارهای حزبی خود را تکمیل کنند و از حالت رکود خارج شوند.

دبیر حزب مجمع فرهنگیان ایران اسلای استان ایلام اظهار کرد: در استان ما حتی خانواده‌هایی وجود دارند که هم پدر و هم پسر مجوز فعالیت حزبی دارند اما ورود جدی به عرصه کار حزبی نکرده‌اند. بسیاری از احزاب نیز گزارش عملکردی ندارند و این ضعف باید جبران شود. بنابراین توصیه اصلی ما بازنگری در ساختارها و رفتارهاست؛ اگر قرار است حزبی باشیم باید با برنامه و جدیت وارد شویم، منابع لازم را برای اجرای برنامه‌ها فراهم کنیم و ارتباطی برنامه‌ریزی‌شده با جامعه مخاطب برقرار سازیم.

وی گفت: احزاب باید هم با دوستان هم‌فکر و هم با رقیبان سیاسی تعامل داشته باشند زیرا اصل کار حزبی فراتر از جناح‌بندی است. خانه احزاب نیز باید جایگاهی برای تقویت این اصل باشد. در این دوره با ریاست جدید تجربه‌ای نوین از همدلی و تقویت کار حزبی را به جامعه ارائه خواهیم داد. اختلاف‌نظرها محترم‌ هستند اما باید در مسیر تقویت کار حزبی گام‌های اساسی برداشته شود. رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها نیز می‌توانند در اطلاع‌رسانی نقد و راهنمایی نقش مهمی ایفا کنند.

ناصری افزود: حزب باید همانند مدرسه یا هر نهاد اجتماعی دیگر به‌عنوان ضرورتی برای جامعه پذیرفته شود؛ تفاوتی ندارد اصول‌گرا باشد یا اصلاح‌طلب. اگر حزبی رقیب موفق شود این موفقیت به نفع کل جامعه است و موتور محرک سایر احزاب نیز خواهد بود. ما در حزب مجموعه فرهنگیان ایران اسلامی تلاش کرده‌ایم انسجام داخلی را تقویت کنیم، جلسات متعدد با مدیران استان برگزار کنیم و در انتخابات شورای مرکزی و خانه احزاب حضور فعال داشته باشیم.

وی گفت: حاکمیت نیز باید نقش پدرانه داشته باشد؛ همان‌گونه که پدر آغوش خود را بر فرزندان می‌گشاید.

منبع : ایسنا