اگر صفحه را درست نمی‌بینید اینجا را کلیک کنید

محققان دانشگاه تهران برای نخستین بار در کشور موفق به طراحی سامانه‌ای شدند که با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای قادر به شناسایی چشمه‌های نفتی و همچنین ردیابی لکه‌های نفتی در سطح دریاهاست. به گزارش ایسنا، دکتر مهدی حسنلو، دانشیار دانشکده مهندسی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی دانشگاه تهران و مجری این طرح با اشاره به مرزهای طولانی آبی ایران در شمال و جنوب، طراحی و ساخت این سامانه برای نظارت در محدوده مرزهای آبی را مهم عنوان کرد و گفت: این سامانه علاوه بر شناسایی لکه‌ها و چشمه‌های نفتی، این قابلیت را نیز دارد که جهت حرکت آنها در سطح آب را مشخص کند. این موضوع به لحاظ محیط‌زیستی و برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری حائز اهمیت است. وی کشف چشمه‌های نفتی را از دیگر مزایا و کارکرد این سامانه برشمرد و افزود: علاوه بر وجود منابع نفتی بر روی خشکی‌ها، یکی از منابع مهم چشمه‌های نفتی در دریاهاست که این جریان نفت از چشمه‌های نفتی در دریا جریان پیدا کرده و بر روی سطح آب دریا ظاهر می‌شوند. این سامانه قادر است محل چشمه‌های نفتی را کشف کرده و با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره‌ای، اطلاعات مورد نظر را استخراج کند. دکتر حسنلو درباره مزایای این سامانه، اظهار کرد: این سامانه قادر است اطلاعات یک سطح بسیار وسیعی را در زمانی بسیار سریع دریافت و آن را پردازش کند و محل جدید چشمه‌ها و لکه‌ها را بر اساس تصاویر که مکان مرجع هستند، مشخص کند. وی تکرارپذیری و تعمیم‌پذیری را مزیت دیگر این سامانه عنوان کرد و گفت: اگر تصاویر ماهواره‌ای تکرارپذیر نبودند، اطلاعات دریافتی ارزش چندانی نداشت؛ درحالی‌که این تصاویر دریافتی هر ۵ روز یکبار تکرار می‌شوند و این تکرارپذیری، اطلاعات دقیق‌تر و قابل اتکایی را به ما می‌دهد و تغییرات را ارسال می‌کند. مجری طرح سامانه اکتشاف چشمه‌ها و لکه‌های نفتی، سرعت بالا و هزینه‌های اکتشاف بسیار پایین را از مهمترین مزایای این سامانه برشمرد و تصریح کرد: کاهش هزینه‌های جستجو و اکتشاف که هزینه‌های بسیار بالایی را دربرمی‌گیرد، از مزایای این سامانه است. با استفاده از داده‌های دریافتی در سریع‌ترین زمان و مشخص شدن محل دقیق چشمه‌ها و لکه‌ها، هزینه‌های اکتشاف بسیار کاهش پیدا می‌کند. وی با اشاره به اینکه شرایط آب و هوایی بر اطلاعات دریافتی در این‌گونه سامانه‌ها تأثیرگذار است، مزیت این سامانه در مقایسه با سامانه‌های مشابه خارجی را تطابق با آب و هوا و اقلیم منطقه‌ای ایران عنوان کرد و گفت: سامانه مشابه خارجی بر اساس آب و هوا، اقلیم و جغرافیای منطقه‌ای ما تست نشده‌اند، درحالی‌که این سامانه متناسب با شرایط آب و هوایی و جغرافیایی منطقه‌ای ایران تست و آزمایش شده‌اند و همه این موارد در خروجی و اطلاعات دریافتی و پردازش‌شده تأثیر دارد. ما پارامترهای مورد نیاز برای پردازش را متناسب با منطقه جغرافیایی و دریاهای منطقه ایران تنظیم کرده و در حالت بهینه قرار دادیم. عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی دانشگاه تهران با بیان اینکه این سامانه تمامی آزمایش‌های میدانی و آزمایشگاهی را طی کرده است، افزود: مقالات حاصل از این طرح نیز در مجلات معتبر بین‌المللی منتشر شده و تأیید داخلی و تاییدات مجامع معتبر علمی دنیا را دریافت کرده است. وی ارزیابی و دقت کارکرد سامانه را بالای ۹۵ درصد عنوان کرد و گفت: با توجه به اینکه این سامانه ارزیابی را در وسعت بسیار بزرگی انجام می‌دهد، هدف پیدا کردن محل دقیق لکه‌ها و چشمه‌هاست که این هدف با دقت ۹۵ درصد انجام می‌شود. دکتر حسنلو با اشاره به کاربرد اختصاصی این سامانه در بخش‌های مختلف از جمله محیط‌زیست، افزود: میزان تخلیه و نشت آلاینده‌ها و اثرات مرتبط با آن بر محیط دریایی، پارامترهای مهمی در ارزیابی کیفیت آب دریا هستند. نظارت مؤثر، شناسایی زودهنگام و برآورد حجم این لکه‌های نفتی، اولین و مهمترین مرحله برای یک عملیات اکتشاف، پاکسازی و نظارت موفق است و برای مقامات مربوطه امری ضروری محسوب می‌شود تا به موقع واکنش نشان دهند و آلودگی و نشت نفت در سطح دریا را محدود کرده و از آسیب بیشتر جلوگیری کنند. وی با بیان اینکه این سامانه پایشی برای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری بسیار مهم است، اظهار کرد: اگر مدیران مربوطه بدانند یک لکه نفتی به سمت ایران نزدیک می‌شود یا اتفاق ناخوشایندی رخ داده است، مطلع می‌شوند و تصمیمات را بر اساس اطلاعات مکانی دقیق که از محل دارند، اتخاذ می‌کنند. وی افزود: این سامانه علاوه بر مزایای محیط زیستی و اقتصادی، در مذاکرات منطقه‌ای و سیاسی هم اهمیت دارد و اطلاعات مهمی را در اختیار مذاکره‌کنندگان و تصمیم‌گیران قرار می‌دهد. به طور مثال در بحث میادین مشترک و اینکه کدام کشور زودتر منبعی را کشف کند، دارای اهمیت است. به نقل از روابط عمومی دانشگاه تهران، دکتر حسنلو درباره امنیت این سامانه نیز گفت: برنامه با همه رویکردهایی که برای یک سامانه از نظر امنیتی، عدم دسترسی و عدم انتشار ضروری است، نوشته شده است. مجری سامانه اکتشاف و شناسایی چشمه‌ها و لکه‌های نفتی در پایان با بیان اینکه طراحی این سامانه با همکاری معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری انجام شده است، درباره تجاری‌سازی این سامانه گفت: این سامانه به مرحله تجاری‌سازی رسیده است و دانشگاه تهران آمادگی دارد علاوه بر بازارهای داخلی، محصول این دستاورد علمی را به کشورهای دیگر منطقه هم صادر کند. انتهای پیام