نوآوری نایینی در تقسیم‌بندی نظام‌های سیاسی و انواع حکمرانی

علامه نایینی جایگاه و حقوق مردم را به دو گونه کلی تقسیم‌بندی کرده و دیگر هیچ! او پس از اشاره‌ای کوتاه به گریزناپذیر بودن حکومت، از هر نوع که باشد، اقسام حکومت یا به تعبیر خودشان «سلطنت» را در دو شکل منحصر دانسته و معتقد است که شق ثالثی وجود ندارد: «سلطنت تملیکیه» و «سلطنت ولایتیه». نیاز به توضیح نیست که «سلطنت» در کلام نایینی، یعنی سلطه و حکمرانی به کار رفته است؛ نه به مفهوم مصطلح و سیاسی آن که پادشاهی باشد.