از «جمع و تفریق» تا پاسداری حافظه: شاهنامه، آیین و مقاومت روایی در اندیشه بهرام بیضایی

جمله ریاضی‌وار بهرام بیضایی در «شب هزار و یکم»—«چو باهم جمع شویم آنها تفریق می‌شوند و چو درهم ضرب شویم آنها تقسیم می‌شوند»—کلیدی برای گشودن جهان فکری اوست. این مقاله با محوریت این جمله و با بررسی چهار اثر محوری بیضایی—«دیباچه نوین شاهنامه»، «اشغال»، «روز واقعه» و «مجلس ضربت خوردن» —نشان می‌دهد که پروژه فرهنگی بیضایی در امتداد منطق فردوسی، اما با ابزار نمایش معاصر، شکل می‌گیرد.