فرهنگ صرفه‌جویی؛ نسخه راهبردی آب و انرژی

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: در شرایطی که کشور و به‌ویژه استان مرکزی با چالش‌های ناشی از تداوم خشکسالی و محدودیت منابع آب و انرژی مواجه است، «جهاد صرفه‌جویی» به‌عنوان یک ضرورت راهبردی و یک مسئولیت اجتماعی مورد تأکید جدی قرار گرفته است.

مجموعه‌ای از دیدگاه‌های مسئولان و کارشناسان دینی، اجرایی و اقتصادی بر این محور استوار است که مدیریت مصرف، اصلاح الگوی بهره‌برداری از منابع و نهادینه‌سازی فرهنگ صرفه‌جویی در همه سطوح جامعه، از پیش‌شرط‌های عبور پایدار از شرایط کنونی محسوب می‌شود.

در این چارچوب، همراهی مردم، اصلاح رویه‌های مصرف در بخش‌های مختلف و حرکت به سمت استفاده بهینه از منابع، به‌عنوان رکن اصلی تحقق پایداری و کاهش تنش‌های آبی و انرژی مورد توجه قرار گرفته است.

جهاد صرفه‌جویی؛ راهبردی بلندمدت برای عبور از ناترازی و تقویت تولید است

رئیس مجمع نمایندگان استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: رشد مصرف، افزایش تقاضا در بخش‌های خانگی و صنعتی، ضرورت توسعه نیروگاه‌ها و اصلاح الگوی مصرف از مهم‌ترین موضوعاتی است که در دستور کار سیاست‌گذاران قرار دارد.

سید محمد جمالیان با بیان اینکه دولت و مجلس برنامه‌های مختلفی را برای مدیریت مصرف، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و افزایش بهره‌وری دنبال می‌کنند، افزود: صرفه‌جویی در مصرف انرژی پیش از آنکه یک الزام اقتصادی باشد، یک فرهنگ و وظیفه دینی است و باید در این زمینه فرهنگ‌سازی لازم صورت گیرد.

وی تصریح کرد: دولت، دستگاه‌های اجرایی، صنایع و همه نهادها باید سهم خود را در مدیریت مصرف ایفا کنند، چرا که واحدهای تولیدی برای توسعه فعالیت خود به انرژی پایدار نیاز دارند و بخشی از انرژی مازاد نیز قابلیت صادرات دارد و می‌تواند برای کشور درآمد ارزی ایجاد کند.

نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس با تأکید بر اینکه صرفه‌جویی فقط برای دوران کمبود نیست، بلکه یک راهبرد بلندمدت اقتصادی محسوب می‌شود، گفت: چنانچه هر خانواده تنها بخشی از مصرف خود را مدیریت کند، این اقدام علاوه بر جلوگیری از خاموشی‌ها، به رونق تولید، حمایت از صنایع، کاهش هزینه‌ها و افزایش توان اقتصادی کشور کمک شایانی می کند.

جمالیان با اشاره به شرایط جوی روزهای اخیر گفت: در برخی روزها افزایش دما را شاهد بوده‌ایم، اما در مجموع وضعیت نسبت به سال گذشته مناسب‌تر ارزیابی می‌شود اما با این حال همچنان نیازمند اصلاح الگوی مصرف هستیم تا بتوانیم با کمترین مشکل از فصل گرما عبور کنیم.

وی انرژی‌های تجدیدپذیر را یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه کشور در سال‌های آینده دانست و افزود: توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و سایر منابع انرژی پاک با جدیت دنبال می‌شود و بسترهای قانونی لازم نیز برای این موضوع فراهم شده است.

رئیس مجمع نمایندگان استان مرکزی ادامه داد: سرمایه‌گذاری‌های خوبی در این حوزه در حال انجام است و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر علاوه بر کمک به تأمین برق کشور، موجب کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و افزایش پایداری شبکه انرژی خواهد شد.

جمالیان همچنین به برنامه هفتم توسعه مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و افزود: در این برنامه توجه ویژه‌ای به بهره‌وری و مدیریت مصرف انرژی شده و یکی از اقدامات مهم، ایجاد ساختارها و سازوکارهای لازم برای بهینه‌سازی مصرف انرژی است.

رئیس مجمع نمایندگان استان مرکزی تاکید کرد: مدیریت مصرف در کنار توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند به کاهش ناترازی، تقویت تولید و افزایش درآمدهای کشور منجر شود و انتظار است این فرهنگ در میان آحاد جامعه نهادینه شود.

مدیریت مصرف آب و انرژی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای عبور از شرایط کم آبی

استاندار مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر محدودیت منابع آبی، مدیریت مصرف آب و انرژی را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای عبور از شرایط موجود کم آبی دانست.

مهدی زندیه‌وکیلی گفت: سد کمال صالح، وظیفه تأمین آب شرب شهر اراک و ۵۶ روستای واقع در مسیر را بر عهده دارد و در حال حاضر حدود ۲۱ میلیون مترمکعب ذخیره آبی در آن وجود دارد.

وی افزود: با وجود بهبود نسبی شرایط ناشی از بارش‌های اخیر در بخش کشاورزی و دیم‌زارها، همچنان در حوزه آب شرب با محدودیت‌هایی مواجه هستیم و مدیریت مصرف یک ضرورت جدی به شمار می‌رود.

استاندار مرکزی تصریح کرد: پاکسازی مسیرهای منتهی به سد و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف موجب افزایش دبی ورودی نسبت به مدت مشابه سال گذشته شده و تداوم این روند می‌تواند به پایداری بیشتر در تأمین آب شرب کمک کند.

وی با تأکید بر اهمیت صرفه‌جویی در مصرف آب و انرژی ادامه داد: با وجود توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و تقویت زیرساخت‌های انرژی در استان، همراهی همه اقشار جامعه در مدیریت مصرف امری ضروری است.

زندیه وکیلی تاکید کرد: بخش‌های آب و برق در وضعیت آماده‌باش و آمادگی لازم برای مواجهه با شرایط بحرانی قرار دارند و در سطح ملی نیز تدابیر لازم برای پایداری خدمات اتخاذ شده است.

وی افزود: مجموعه مدیریت استان مرکزی با اجرای طرح‌های اضطراری در تلاش برای عبور از شرایط موجود است اما تحقق پایداری در تأمین آب و انرژی بدون مشارکت و صرفه‌جویی عمومی امکان‌پذیر نخواهد بود.

جهاد صرفه‌جویی باید به یک مسئولیت اجتماعی تبدیل شود

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ مدیریت مصرف اظهار کرد: جهاد صرفه‌جویی باید به یک مسئولیت اجتماعی و رفتار عمومی در تمامی بخش‌های زندگی تبدیل شود تا زمینه حفظ منابع، کاهش هزینه‌ها و افزایش تاب‌آوری کشور فراهم شود.

حسین اسدی افزود: جهاد صرفه‌جویی تنها به آب و انرژی محدود نمی‌شود، بلکه باید در تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی از جمله مصرف کالا، برگزاری جلسات، شیوه گفتار و سبک زندگی مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه بیش از ۹۰ درصد مصرف آب استان در بخش کشاورزی است گفت: مهم‌ترین عرصه صرفه‌جویی آب، بخش کشاورزی محسوب می‌شود و رعایت الگوی کشت، مدیریت زمان آبیاری و کاهش آبیاری در ساعات اوج تبخیر، نقش مؤثری در کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری تولید دارد.

اسدی تصریح کرد: کشاورزان باید در چارچوب منابع آبی موجود فعالیت کنند و از توسعه کشت فراتر از ظرفیت منابع آب خودداری شود.

وی افزود: در بخش صنعت نیز استفاده از پساب و آب‌های بازچرخانی‌شده می‌تواند ضمن افزایش تاب‌آوری واحدهای صنعتی، به حفظ منابع آب شرب و محیط زیست کمک کند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی با اشاره به سهم ۶.۵ درصدی مصرف آب شرب و خانگی از کل مصرف آب کشور تصریح کرد: هزینه تأمین آب شرب بسیار بالاست و رساندن آب سالم و استاندارد به منازل مستلزم احداث سدها، تأسیسات استحصال، خطوط انتقال، ایستگاه‌های پمپاژ، مخازن ذخیره و شبکه‌های گسترده توزیع است.

وی افزود: آب سد کمال صالح پس از طی حدود ۸۰ کیلومتر خط انتقال، عبور از دو ایستگاه پمپاژ و چندین مخزن بین‌راهی، با فعالیت شبانه‌روزی حدود ۱۲۰ نیروی انسانی به دست مشترکان می‌رسد، از این رو هر میزان صرفه‌جویی در بخش خانگی، موجب کاهش هزینه‌های تحمیل‌شده به بیت‌المال خواهد شد.

اسدی با اشاره به اجرای برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی در استان مرکزی گفت: سال گذشته با اجرای این برنامه‌ها حدود هشت میلیون مترمکعب صرفه‌جویی در مصرف آب محقق شد و این روند در سال جاری نیز ادامه خواهد داشت.

وی بیان کرد: در بخش کشاورزی، هدف اصلی افزایش تاب‌آوری منابع آب و پایداری تولید است اما برای برداشت‌های غیرمجاز و مصرف مازاد بر پروانه‌های بهره‌برداری، جرایم سنگین در نظر گرفته شده است.

اسدی گفت: برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، سه پیامد جدی از جمله افت سطح آب‌های زیرزمینی و افزایش هزینه تأمین آب و انرژی، بروز فرونشست زمین و وارد آمدن خسارات گسترده به زیرساخت‌ها و اراضی کشاورزی و همچنین از بین رفتن مخازن طبیعی آب زیرزمینی را به دنبال دارد که حتی در صورت بارش‌های مناسب نیز به‌طور کامل قابل احیا نخواهند بود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان مرکزی تصریح کرد: علاوه بر جرایم مالی، در صورت تکرار تخلف، ابطال پروانه بهره‌برداری نیز پیش‌بینی شده است و در حوزه برق، کشاورزانی که در چارچوب پروانه‌های خود فعالیت کرده و در مدیریت مصرف همکاری کنند از مشوق‌های حمایتی بهره‌مند خواهند شد.

وی گفت: صرفه‌جویی باید به یک مسئولیت اجتماعی و رفتار نهادینه در خانواده‌ها تبدیل شود و هر فرد پیش از مصرف، نیاز واقعی خود را در نظر بگیرد؛ چراکه گسترش این فرهنگ موجب کاهش هزینه‌ها و افزایش پایداری منابع خواهد شد.

ضرورت همراهی مردم برای حفظ پایداری آب شرب مرکزی

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به وضعیت منابع آبی، از قرار گرفتن این استان در جمع مناطق دارای تنش آبی کشور خبر داد و بر ضرورت همراهی مردم در مدیریت مصرف برای حفظ پایداری آب شرب تأکید کرد.

سعید سرآبادانی گفت: با وجود اجرای بخشی از اقدامات در حوزه تأمین و مدیریت منابع آب، پایداری آب شرب در اراک و ساوه به میزان همکاری مردم در کاهش مصرف و اصلاح الگوی مصرف وابسته است.

سرآبادانی تصریح کرد: طی سال‌های اخیر حدود ۲۲ حلقه چاه در اراک و نزدیک به ۲۰ حلقه چاه در ساوه حفر شده که نقش مهمی در مدیریت منابع آب داشته و موجب کاهش قابل توجه برداشت آب در این دو شهر شده است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان مرکزی تاکید کرد: در اراک برداشت آب از حدود ۱۲۰۰ لیتر بر ثانیه به ۲۷۰ لیتر و در ساوه از حدود ۵۰۰ لیتر به ۱۰۰ تا ۱۵۰ لیتر بر ثانیه کاهش یافته که بیانگر اثر اقدامات مدیریتی و بهینه‌سازی مصرف است.

وی با تأکید بر نقش مردم در عبور از شرایط فعلی افزود: با وجود تلاش‌های انجام‌شده برای جلوگیری از اعمال محدودیت‌های آبی، در صورت عدم همکاری مشترکان در مصرف بهینه، احتمال بروز محدودیت‌ها وجود خواهد داشت.

سرآبادانی از نیاز به تأمین اعتبارات برای تکمیل پروژه‌های حوزه آب در استان خبر داد و گفت: برای شهرهای اراک و ساوه هرکدام حدود ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار جهت تسویه بدهی‌ها و تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام مورد نیاز است.

وی افزود: اجرای پروژه طرح انتقال آب چاه‌های آوه به ساوه می‌تواند نقش مؤثری در تقویت منابع پایدار آب منطقه داشته باشد و شرکت آب و فاضلاب استان پیگیری اجرای آن را با جدیت در دستور کار دارد.

سرآبادانی بیان کرد: رعایت الگوی مصرف، پرهیز از مصارف غیرضروری، و توجه به هشدارهای شرکت آب و فاضلاب، از عوامل مهم عبور ایمن از فصل گرم و جلوگیری از تشدید تنش آبی در استان است.

مدیریت جهادی راهکار عبور از بحران منابع آبی کشور است

یک استاد دانشگاه در استان مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تشدید بحران منابع آبی در کشور، مدیریت جهادی و هماهنگی همه‌جانبه دستگاه‌ها و همراهی مردم را راهکار اساسی عبور از شرایط موجود دانست و بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف در همه بخش‌ها تأکید کرد.

حجت‌الاسلام غلامرضا شاه حسینی اظهار کرد: اکنون بحران آب به یکی از چالش‌های اساسی تبدیل شده و مدیریت آن نیازمند برنامه‌ریزی منسجم، اقدام عملی و رویکرد جهادی در سطوح مختلف مدیریتی است.

وی افزود: مدیریت مصرف آب تنها یک توصیه اخلاقی یا اداری نیست، بلکه ضرورتی است که باید به فرهنگ عمومی تبدیل شده و در سطح خانواده‌ها نهادینه شود.

حجت‌الاسلام شاه حسینی تصریح کرد: حتی در نبود بحران نیز رعایت اعتدال در مصرف یک اصل دینی و انسانی است اما در شرایط کنونی اهمیت آن دوچندان شده است.

وی با اشاره به برخی مصادیق مصرف نادرست آب ادامه داد: استفاده بیش از حد و خارج از نیاز واقعی در امور روزمره، بی‌توجهی به حقوق عمومی و بهره‌برداری ناصحیح از نعمت‌های الهی به شمار می‌رود که آثار آن در بلندمدت به جامعه بازمی‌گردد.

این کارشناس فرهنگی تاکید کرد: حتی در عباداتی مانند وضو نیز بر مصرف حداقلی و دقیق تأکید شده تا مفهوم مدیریت منابع به‌صورت عملی در جامعه نهادینه شده و زمینه اصلاح الگوی مصرف فراهم شود.

حجت‌الاسلام شاه حسینی گفت: بخش قابل توجهی از مصرف آب در حوزه‌های کشاورزی و صنعت صورت می‌گیرد و بدون اصلاح الگو در این بخش‌ها، دستیابی به مدیریت پایدار منابع امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی بیان کرد: دستگاه‌های متولی باید با رویکرد میدانی و فعالانه در کنار بهره‌برداران این حوزه‌ها قرار گرفته و روش‌های نوین و کم‌مصرف را به مرحله اجرا برسانند تا از فشار بر منابع آبی کاسته شود.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: تحقق مدیریت پایدار آب نیازمند همراهی مردم و مسئولان به صورت هم‌زمان است و امید می‌رود با اجرای برنامه‌های دقیق و اطلاع‌رسانی شفاف، مسیر مصرف بهینه در استان مرکزی و کشور دنبال شود.