فعالیت ۱۶۰۰ هیئت‌ در گلستان؛ از میدان جهاد تبیین تا خیمه‌های محرم

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: امسال محرم در گلستان رنگ و بوی متفاوتی دارد. اگر در سال‌های گذشته هیئت‌های مذهبی با فرا رسیدن ماه محرم سیاه‌پوش می‌شدند، امسال بسیاری از آنها از ماه‌ها قبل وارد میدان شده‌اند؛ روزهایی که فضای جامعه تحت تأثیر شهادت فرماندهان جبهه مقاومت و تحولات منطقه قرار گرفت و هیئت‌ها بار دیگر نقش تاریخی خود را در تبیین، روشنگری و حفظ انسجام اجتماعی ایفا کردند.

گلستان با بیش از هزار و ۶۰۰ هیئت مذهبی یکی از استان‌های فعال کشور در حوزه مراسم‌ دینی و مذهبی به شمار می‌رود. هیئت‌هایی که هر سال با آغاز ماه محرم، مساجد، حسینیه‌ها، تکایا و خیابان‌های شهرها و روستاها را به صحنه عزاداری سیدالشهدا (ع) تبدیل می‌کنند.

اما محرم امسال برای بسیاری از هیئتی‌ها زودتر از همیشه آغاز شد. فعالان مذهبی استان معتقدند هیئت‌ها در ماه‌های گذشته تنها محل برگزاری مراسم عزاداری نبودند، بلکه به پایگاه‌های جهاد تبیین و روشنگری تبدیل شدند و تلاش کردند در کنار تبیین حوادث روز، پیام مقاومت و فرهنگ عاشورا را برای نسل جوان بازخوانی کنند.

هزار و ۶۰۰ هیئت در سراسر گلستان

بر اساس آمارهای موجود، بیش از هزار و ۶۰۰ هیئت مذهبی در گلستان فعالیت دارند که بخش عمده آنها در ایام محرم و صفر برنامه‌های خود را برگزار می‌کنند. از این تعداد، حدود ۳۰ تا ۴۰ هیئت در زمره هیئت‌های شاخص استان قرار دارند و هر ساله میزبان جمعیت گسترده‌ای از عزاداران هستند.

بسیاری از این هیئت‌ها علاوه بر برنامه‌های مرسوم عزاداری، در سال‌های اخیر نقش اجتماعی و فرهنگی پررنگی نیز برعهده گرفته‌اند و در حوزه‌های مختلف از کمک‌های مؤمنانه گرفته تا فعالیت‌های فرهنگی و تبیینی حضور داشته‌اند.

آیین‌هایی که همچنان زنده‌اند

گلستان در کنار تعدد هیئت‌ها، به واسطه آیین‌های کهن عزاداری نیز شناخته می‌شود. آیین «کمر به کمر» در رامیان یکی از شاخص‌ترین این مراسم‌هاست که در سال‌های اخیر به دلیل اصالت و قدمت خود مورد توجه قرار گرفته و در برنامه «حسینیه معلی» نیز معرفی شده است.

آیین‌های ریشه‌دار عزاداری در گلستان

در کنار فعالیت گسترده هیئت‌های مذهبی، برخی آیین‌های سنتی عزاداری نیز هر ساله جلوه ویژه‌ای به محرم در گلستان می‌بخشند. آیین «کمر به کمر» در رامیان یکی از شناخته‌شده‌ترین مراسم‌ مذهبی استان است که به دلیل قدمت و اصالت خود حتی در سطح ملی مورد توجه قرار گرفته و در برنامه «حسینیه معلی» نیز معرفی شده است.

گرگان نیز از این ظرفیت فرهنگی و مذهبی بی‌بهره نیست. آیین «دسته‌چوبی» از جمله مراسم‌ قدیمی عزاداری در مرکز استان به شمار می‌رود که هر ساله با حضور پرشور عزاداران برگزار می‌شود. در این آیین، عزاداران با حرکات هماهنگ و نوای مرثیه‌خوانی، جلوه‌ای از همدلی و ارادت به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) را به نمایش می‌گذارند؛ سنتی که نسل به نسل منتقل شده و همچنان جایگاه خود را در میان آیین‌های محرم حفظ کرده است.

در غرب استان نیز آیین‌های عزاداری در کردکوی با شور خاصی برگزار می‌شود و مراسم شام غریبان بندرگز نیز از جمله برنامه‌هایی است که هر ساله جمع زیادی از مردم را گرد هم می‌آورد. این تنوع آیینی نشان می‌دهد که محرم در گلستان تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم این استان محسوب می‌شود.

در کردکوی نیز آیین جوش زنی هر ساله جمع زیادی از عزاداران را گرد هم می‌آورد و یکی از جلوه‌های خاص عزاداری سنتی در غرب گلستان محسوب می‌شود.

مراسم شام غریبان بندرگز نیز از دیگر آیین‌های شناخته شده استان است که با حضور گسترده مردم برگزار می‌شود و حال و هوای خاصی به شب‌های محرم می‌بخشد.

شرق گلستان؛ کانون هیئت‌های پرشور

در شرق استان نیز هیئت‌های مذهبی نقش مهمی در برگزاری مراسم‌ محرم دارند. هیئت سیستانی‌ها از جمله هیئت‌های شاخص این منطقه است که سال‌هاست با حضور پررنگ مردم و برنامه‌های منظم، یکی از کانون‌های اصلی عزاداری در شرق گلستان به شمار می‌رود.

فعالان فرهنگی معتقدند حضور این هیئت‌ها موجب شده است سنت‌های اصیل عزاداری در کنار پیام‌های فرهنگی و اجتماعی عاشورا به نسل‌های جدید منتقل شود.

محرم؛ ادامه یک مسیر

دست‌اندرکاران هیئت‌های مذهبی گلستان می‌گویند امسال تلاش شده است برنامه‌های عزاداری در کنار جهاد تبیین و آگاهی‌بخشی اجتماعی دنبال شود و هیئت‌ها همچنان نقش خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های مردمی حفظ کنند.

محرم امسال در حالی آغاز شده که هیئت‌های گلستان پیش از برپایی خیمه‌های عزا نیز در میدان حضور داشتند؛ حضوری که به گفته فعالان مذهبی استان، امروز در قالب عزاداری، تبیین و روایتگری فرهنگ عاشورا ادامه پیدا کرده است.