مواظب قامت وطن باشیم!

یادداشت مهمان، نورالله مرادی، کارشناس و پژوهشگر رسانه: در اواسط دهه‌ی ۹۰ خورشیدی، که در مرکز نظارت و ارزیابی سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران مشغول به کار بودم. یکی از موضوعاتی که کارشناسان این مرکز با حساسیت ویژه پیگیری می‌کردند،جلوگیری از نمایش ناقص نقشه‌ ایران در برنامه‌های تلویزیونی بود. در آن سال‌ها گاه دیده می‌شد که برخی برنامه‌سازان نقشه‌ی ایران را بدون پهنه‌های آبی آن یعنی دریای خزر(کاسپین)، خلیج همیشگی فارس و دریای عمان (اومانا) به تصویر می‌کشند. با پیگیری جدی و مستمر همکاران مرکز، این خطا به‌تدریج اصلاح شد و تا حد زیادی از میان رفت.

با این حال، در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از بی‌دقتی در ترسیم نقشه کامل کشور،در حوزه‌های دیگر دیده می‌شود، برای نمونه، در طراحی برخی نمادها، لباس‌های رسمی تیم‌های ملی، نشان‌ها، بج‌های سینه‌ی مسئولان و حتی برخی تولیدات رسانه‌ای در شبکه‌های اجتماعی، نقشه‌ای از ایران به کار می‌رود که در آن پهنه‌های آبی کشور حذف شده و تنها به محدوده خشکی بسنده شده است.

چنین رویکردی، افزون بر آنکه از نظر جغرافیایی ناقص و غیردقیق است، از منظر هویتی و نمادین نیز با واقعیت‌های تاریخی و مرزی کشور همخوانی ندارد. ای بسا در سالها و قرون آینده همین نقشه های ناقص محور قضاوت آیندگان در خصوص وسعت و قلمرو کشور شود همانطور که امروزه ما برای مباحث جغرافیایی به متون و نقشه های تاریخی مراجعه می کنیم. ایران کامل، تنها به مرزهای خشکی محدود نمی‌شود؛ خلیج همیشگی فارس، دریای عمان (اومانا) و دریای خزر(کاسپین)، اجزای جدایی‌ناپذیر از پیکره‌ی واحد این سرزمین کهن و جغرافیای شکوهمند آن به شمار می‌آیند.

نادیده گرفتن این پهنه‌های آبی در نقشه‌های مورد استفاده، به‌ویژه در نمادهای رسمی و بین‌المللی، می‌تواند به‌تدریج به تضعیف بازنمایی دقیق جغرافیای ملی در ذهن مخاطبان داخلی و خارجی بیانجامد. از همین رو، ضروری است در تمامی طراحی‌های رسمی، رسانه‌ای، ورزشی و تشریفاتی، نقشه‌ کامل جمهوری اسلامی ایران با در نظر گرفتن همه‌ پهنه‌های آبی آن مورد استفاده قرار گیرد.

شایسته است این موضوع در قالب یک «دستورالعمل یا بخشنامه رسمی» به تمامی دستگاه‌های اجرایی، وزارتخانه‌ها، نهادهای حاکمیتی، فدراسیون‌های ورزشی ،رسانه‌ها و مجموعه‌های طراحی و تولید ابلاغ شود تا از این پس، نسخه‌ کامل و دقیق نقشه‌ ایران، شامل مرزهای خشکی و پهنه‌های آبی، در تمامی اقلام رسمی و عمومی به کار گرفته شود و در صورت رعایت نشدن، محصول تولیدی از چرخه بهره برداری یا انتشار خارج شود.

پاسداشت، تکریم و صیانت از سه مؤلفه‌ ی مهم جغرافیا،سرود ملی و پرچم می بایست در ذهن و ضمیر همه ی ساکنان این خاک مقدس سرشته شود.

حراست و نگاهبانی از مرزهای جغرافیایی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت ملی، در همه حال ضرورتی انکارناپذیر است؛ از این‌رو سزاوار است با دقت و حساسیتی مضاعف به نقشه جغرافیایی کشور توجه شود.