آتش‌سوزی در کمین مراتع بوشهر؛ طبیعت مراقبت بیشتری می‌خواهد

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: تابستان هنوز به نیمه نرسیده اما نگرانی‌ها درباره شعله‌هایی که هر سال بخشی از مراتع استان بوشهر را می‌بلعند، دوباره آغاز شده است.

سرزمینی که بخش قابل توجهی از آن را عرصه‌های طبیعی، مراتع و پوشش‌های گیاهی تشکیل می‌دهد و در سال‌های اخیر بارها شاهد وقوع آتش‌سوزی‌هایی بوده که خسارت‌های فراوانی به محیط زیست، تنوع زیستی و منابع طبیعی آن وارد کرده است.

در روزهای گرم سال، کافی است یک جرقه کوچک، یک ته سیگار رها شده در طبیعت، یک آتش روشن شده برای تفریح یا یک بی‌احتیاطی ساده رخ دهد تا شعله‌ها در میان علفزارهای خشک و پوشش گیاهی مراتع گسترش یافته و بخش وسیعی از طبیعت را درگیر کند.

استان بوشهر از جمله استان‌هایی است که بخش بزرگی از مساحت آن را مراتع تشکیل می‌دهد. این مراتع علاوه بر نقش مهم در حفظ اکوسیستم طبیعی، زیستگاه گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی، جلوگیری از فرسایش خاک و تقویت سفره‌های آب زیرزمینی، نقش مهمی در معیشت بسیاری از دامداران و بهره‌برداران محلی دارند.

کارشناسان معتقدند در کنار اقدامات پیشگیرانه، فرهنگ‌سازی عمومی، آموزش جوامع محلی و مشارکت مردم، تأمین تجهیزات مدرن و تخصصی اطفای حریق از جمله خودروهای ویژه، ادوات انفرادی، ماشین‌آلات سنگین و حتی استقرار بالگردهای اطفای حریق در استان باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا در بسیاری از مناطق کوهستانی و صعب‌العبور، دسترسی زمینی برای مهار آتش بسیار دشوار است.

طبیعت میراثی برای نسل‌های آینده است

یکی از دوستداران طبیعت استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر اهمیت حفاظت از عرصه‌های طبیعی اظهار کرد: مراتع و جنگل‌های طبیعی سرمایه مشترک همه مردم هستند و باید از آنها همانند یک امانت ارزشمند مراقبت کنیم.

مرتضی بنافی افزود: بخش قابل توجهی از آتش‌سوزی‌های طبیعت ناشی از بی‌احتیاطی انسان‌ها است. بسیاری از افراد پس از حضور در طبیعت بدون اطمینان از خاموش شدن کامل آتش محل را ترک می‌کنند و همین مسئله زمینه‌ساز وقوع حریق‌های گسترده می‌شود.

وی تصریح کرد: هر فردی که وارد طبیعت می‌شود باید مسئولیت‌پذیر باشد و در صورت مشاهده آتش یا دود، موضوع را سریعاً اطلاع دهد و در صورت امکان در کنار نیروهای امدادی برای مهار حریق همکاری کند.

آموزش جوامع محلی یک ضرورت است

فاطمه امیری از فعالان حوزه محیط زیست نیز به خبرنگار مهر گفت: تجربه نشان داده است که هر جا جوامع محلی آموزش دیده و توانمند شده‌اند، میزان خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی کاهش یافته است.

وی افزود: روستاییان، دامداران و ساکنان مناطق نزدیک به عرصه‌های طبیعی نخستین افرادی هستند که با حوادث آتش‌سوزی مواجه می‌شوند و اگر آموزش‌های لازم را فراگیرند، می‌توانند نقش مهمی در مهار اولیه آتش داشته باشند.

امیری ادامه داد: علاوه بر آموزش، باید امکانات لازم نیز در اختیار مردم قرار گیرد. تأمین تجهیزات انفرادی، دمنده‌ها، تانکرهای سیار و امکانات ارتباطی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش خسارت‌ها داشته باشد.

ضرورت افزایش امکانات و تجهیزات اطفای حریق

عباس تمیمی از دیگر دوستداران طبیعت استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: با توجه به گستردگی عرصه‌های طبیعی استان، امکانات فعلی برای مقابله با آتش‌سوزی‌ها کافی نیست.

وی افزود: هر سال شاهد هستیم که نیروهای منابع طبیعی، محیط زیست، هلال احمر، آتش‌نشانی و گروه‌های مردمی با تمام توان برای مهار حریق تلاش می‌کنند اما گستردگی مناطق و شرایط سخت جغرافیایی نیازمند تجهیزات بیشتری است.

تمیمی بیان کرد: استقرار بالگرد اطفای حریق در استان بوشهر می‌تواند در مواقع بحرانی از گسترش آتش جلوگیری کند و خسارت‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

مردم مراقب باشند؛ یک شعله می‌تواند طبیعت را نابود کند

بخشدار ارم نیز با اشاره به وقوع چندین آتش‌سوزی در مراتع منطقه طی ماه‌های اخیر گفت: در سال جاری شاهد آتش‌سوزی‌های متعددی در مراتع و عرصه‌های طبیعی بخش ارم بوده‌ایم که خوشبختانه با تلاش گسترده نیروهای امدادی، منابع طبیعی، گروه‌های مردمی و همکاری دستگاه‌های مختلف مهار شده است.

سید حسین جعفری در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: مراتع و طبیعت این منطقه از ارزش بالایی برخوردار است و حفاظت از آنها نیازمند همکاری همه مردم است.

وی ادامه داد: انتظار داریم ساکنان محلی، گردشگران و دوستداران طبیعت در زمان حضور در عرصه‌های طبیعی بیش از گذشته مراقبت کنند و با رعایت نکات ایمنی از بروز آتش‌سوزی جلوگیری کنند.

جعفری خاطرنشان کرد: گاهی یک شعله کوچک می‌تواند موجب نابودی بخش بزرگی از طبیعت شود و خسارت‌هایی برجای بگذارد که جبران آن سال‌ها زمان نیاز دارد.

وی تأکید کرد: مشارکت مردم در اطلاع‌رسانی سریع، همکاری در مهار اولیه آتش و رعایت اصول ایمنی می‌تواند نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست داشته باشد.

نیمی از استان بوشهر را مراتع تشکیل می‌دهد

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح وضعیت عرصه‌های طبیعی استان اظهار کرد: حدود ۷۵ درصد مساحت استان بوشهر را عرصه‌های منابع طبیعی تشکیل می‌دهد.

عبدالحسین گرشاسبی افزود: از مجموع دو میلیون و ۳۱۹ هزار هکتار مساحت استان بوشهر، یک میلیون و ۷۳۰ هزار هکتار آن اراضی ملی است که مساحت مراتع استان حدود یک میلیون و ۱۸۹ هزار و ۶۹۵ هکتار است که تقریباً ۵۲ درصد مساحت استان را شامل می‌شود.

وی با اشاره به وضعیت کیفی مراتع استان گفت: بخش عمده مراتع استان از نظر کیفیت در وضعیت ضعیف قرار دارد و حدود ۸۰ درصد مراتع استان از نوع درجه سه محسوب می‌شود که دارای پوشش گیاهی کم‌تراکم و فقیر هستند. تنها حدود ۶ هزار و ۹۰۰ هکتار از مراتع استان، معادل هفت دهم درصد، در رده مراتع درجه یک قرار دارد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر تصریح کرد: تمامی اراضی مرتعی استان ممیزی شده و برای آنها پروانه چرا صادر شده است.

بیش از ۳۰ آتش‌سوزی در سال جاری

گرشاسبی آتش‌سوزی مراتع را از مهم‌ترین چالش‌های منابع طبیعی استان دانست و اظهار کرد: از ابتدای سال تاکنون بیش از ۳۰ مورد آتش‌سوزی در مراتع استان بوشهر رخ داده است.

وی افزود: گرمای شدید هوا از یک سو و پوشش گیاهی مناسب ناشی از بارش‌های سال گذشته از سوی دیگر، شرایط را برای بروز آتش‌سوزی در مراتع فراهم کرده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر ادامه داد: با وجود افزایش تعداد آتش‌سوزی‌ها، به دلیل حضور به‌موقع نیروهای منابع طبیعی، همکاری دستگاه‌های اجرایی، همراهی همیاران طبیعت و مدیریت میدانی، سطح آتش‌سوزی مراتع استان به حدود ۲۷۰ هکتار رسیده که نسبت به سال گذشته حدود ۹۰ درصد کاهش یافته و در حال حاضر هیچ آتش‌سوزی فعالی در عرصه‌های منابع طبیعی استان وجود ندارد.

گرشاسبی با تأکید بر نقش عامل انسانی در وقوع حریق‌ها گفت: حدود ۹۵ درصد عوامل ایجاد آتش‌سوزی در مراتع منشأ انسانی دارد که ممکن است به صورت عمدی یا سهوی اتفاق بیفتد.

وی افزود: گاهی یک بی‌احتیاطی ساده، روشن کردن آتش، فعالیت غیرمجاز یا اقدام برای تهیه زغال می‌تواند سطح وسیعی از مراتع را طعمه حریق کرده و خسارت‌های جبران‌ناپذیری بر جای بگذارد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر از مردم، دامداران، بهره‌برداران و گردشگران خواست در فصل گرما از روشن کردن آتش در عرصه‌های طبیعی خودداری کرده و در صورت مشاهده دود یا آتش، موضوع را سریعاً به نیروهای منابع طبیعی و دستگاه‌های امدادی اطلاع دهند.

کارشناسان معتقدند حفاظت از مراتع بوشهر تنها مسئولیت یک دستگاه اجرایی نیست، بلکه نیازمند مشارکت همه مردم، نهادها و دستگاه‌های مرتبط است. تجهیز ناوگان اطفای حریق، تأمین بالگردهای تخصصی، آموزش گسترده جوامع محلی، افزایش تعداد نیروهای حفاظتی و فرهنگ‌سازی عمومی از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند از نابودی سرمایه‌های طبیعی استان جلوگیری کند.

مراتع بوشهر بخشی از هویت طبیعی و زیست‌محیطی این استان هستند؛ سرمایه‌ای که اگر امروز برای حفاظت از آن اقدام نشود، فردا شاید تنها خاطره‌ای از آن باقی بماند. جلوگیری از آتش‌سوزی، بسیار کم‌هزینه‌تر از احیای طبیعتی است که در چند ساعت طعمه شعله‌ها شده است و همین واقعیت ضرورت توجه جدی‌تر به حفاظت از عرصه‌های طبیعی استان را دوچندان می‌کند.