مقابله با بیابان زایی ضرورتی برای حفظ امنیت سرزمین برای نسل آینده

به گزارش خبرنگار مهر، طیبه مصباح زاده روز چهارشنبه در نشستی که با حضور خبرنگاران بمناسبت روز جهانی مقابله با بیابان زایی برگزار شد، افزود: بیابان زایی چالشی است که امروز فراتر از یک مسئله اکولوژیک، به موضوعی مرتبط با امنیت غذایی، امنیت آب و پایداری اجتماعی و اقتصادی کشورها تبدیل شده است.

وی اظهارداشت: شعار امسال این روز با عنوان "مراتع: شناسایی، احترام، احیا "از سوی کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد اعلام شده و بر نقش کلیدی مراتع و سرزمین‌های خشک در تأمین معیشت، حفظ تنوع زیستی و افزایش تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم تأکید دارد.

وی گفت: در همین چارچوب، نشست‌های کنفرانس اعضای کنوانسیون (COP17) با محوریت تسریع اجرای هدف «بی‌طرفی در تخریب سرزمین» (LDN)، تقویت سیاست‌های مقابله با خشکسالی، حفاظت و احیای اکوسیستم‌های خشک و افزایش سرمایه‌گذاری در مدیریت پایدار اراضی دنبال می‌شود.

مصباح زاده افزود: همچنین بر مشارکت فعال جوامع محلی و بهره‌برداران به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت پایدار سرزمین تأکید ویژه‌ای وجود دارد.

مراتع و اکوسیستم‌های خشک مهم‌ترین عنصر پایداری سرزمین

عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران ادامه داد: بیابان‌زایی فرآیندی تدریجی از تخریب سرزمین در اثر هم‌افزایی عوامل انسانی و اقلیمی است که پیامدهایی همچون کاهش حاصلخیزی خاک، افت منابع آب، فرسایش گسترده و کاهش تنوع زیستی را به همراه دارد.

وی اضافه کرد: تداوم این روند، ظرفیت تولید سرزمین را کاهش داده و امنیت غذایی کشورها را با تهدید جدی مواجه می‌سازد.

وی گفت: در این میان، مراتع و اکوسیستم‌های خشک از مهم‌ترین عناصر پایداری سرزمین به شمار می‌روند که علاوه بر تأمین معیشت جوامع محلی، نقش اساسی در تنظیم چرخه آب، ذخیره کربن و حفاظت از تنوع زیستی دارند.

وی تصریح کرد: بیابان‌زایی همچنین اثر مستقیم بر امنیت آب دارد؛ به‌گونه‌ای که کاهش پوشش گیاهی و تخریب خاک موجب افت تغذیه سفره‌های زیرزمینی و افزایش هزینه دسترسی به منابع آب می‌شود.

وی گفت: در بعد اقتصادی و اجتماعی نیز، این روند می‌تواند موجب کاهش تولید کشاورزی، افزایش هزینه تولید غذا و مهاجرت‌های روستایی شود.

وی افزود: در چنین شرایطی، نقش دانشگاه‌ها و مراکز علمی در تولید دانش کاربردی، ارائه راهکارهای اجرایی و پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های ملی، اهمیتی اساسی دارد.

وی تاکید کرد: در نهایت، مقابله با بیابان‌زایی تنها یک موضوع محیط‌زیستی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ امنیت سرزمین و تضمین آینده نسل‌های بعدی است؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند هم‌افزایی علم، سیاست و مشارکت اجتماعی است.

مصباح زاده گفت: همچنین بر اساس برنامه‌ریزی‌های بین‌المللی، نشست آتی کنفرانس اعضای کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی (COP17) در کشور مغولستان برگزار خواهد شد.

وی افزود: این اجلاس با هدف بررسی پیشرفت کشورها در اجرای تعهدات، به‌ویژه در زمینه تحقق هدف «بی‌طرفی در تخریب سرزمین» (LDN)، تقویت اقدامات مقابله با خشکسالی و توسعه سرمایه‌گذاری در احیای اراضی و مراتع برگزار می‌شود.

روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی ۲۰۲۶؛ تأکید جهانی بر احیای مراتع و تاب‌آوری سرزمین

عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران یادآور شد: بر اساس اعلام دبیرخانه UNCCD، مراتع بیش از نیمی از سطح خشکی‌های جهان را پوشش می‌دهند، اما همچنان از جمله اکوسیستم‌های کم‌ارزش‌گذاری‌شده محسوب می‌شوند.

وی گفت: این اکوسیستم‌ها در سال‌های اخیر تحت فشار فزاینده تغییر اقلیم، تخریب سرزمین و تغییر کاربری اراضی قرار گرفته‌اند؛ به‌گونه‌ای که بخش قابل توجهی از آنها در معرض تخریب یا خطر تخریب قرار دارند و این موضوع امنیت غذایی و آبی، معیشت روستایی و تاب‌آوری اقلیمی را تهدید می‌کند.

وی افزود:در همین زمینه، دبیر اجرایی کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد UNCCD نیز تأکید کرده است که شناسایی ارزش مراتع، احترام به جوامع بهره‌بردار سنتی و احیای این اکوسیستم‌ها می‌تواند نقش مهمی در بهبود معیشت حدود دو میلیارد نفر در جهان داشته باشد.

وی اظهارداشت: در چارچوب برنامه‌های امسال، سه محور اصلی اول، برای کشورها و جوامع تعریف شده که شامل شناسایی ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی مراتع و نقش آن‌ها در حفظ تنوع زیستی، تنظیم چرخه آب و ذخیره کربن، دوم، احترام به دامداران، جوامع بومی و محلی به‌عنوان حافظان سنتی این سرزمین‌ها؛و سوم، احیای مراتع تخریب‌شده از طریق سرمایه‌گذاری در مدیریت پایدار زمین و آب، تقویت حکمرانی سرزمین و ارتقای آمادگی در برابر خشکسالی است.

روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی که هر سال در ۱۷ ژوئن برگزار می‌شود، به‌عنوان رویداد رسمی سازمان ملل، با هدف افزایش آگاهی جهانی درباره تخریب سرزمین و خشکسالی و بسیج کشورها برای حفاظت و احیای زمین‌های سالم شناخته می‌شود. میزبانی کنیا در سال ۲۰۲۶، نخستین حضور قاره آفریقا در نزدیک به یک دهه اخیر در این سطح از رویداد جهانی محسوب می‌شود؛ پیش از این، کشورهایی مانند کلمبیا، آلمان، آمریکا، اسپانیا، کره جنوبی، ترکیه و چین میزبان این روز جهانی بوده‌اند.