راه دراز «موسی کلیم الله» از استودیو تا پرده سینما

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی، اولین نشست دستاوردهای فنی سینمای ایران با موضوع نقد و بررسی جلوه های ویژه فیلم «موسی کلیم الله» به همت معاونت توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی برگزار شد. در این نشست که با حضور جمعی از مدیران سینما، کارگردانان، کارشناسان و علاقه مندان این حوزه در سینما فرهنگ برگزار شد، علیرضا اسماعیلی معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی «انتقال و ترویج دانش و فناوری روز در حوزه سینما» را بخشی از وظایف این معاونت اعلام کرد و گفت: یکی از وظایف معاونت توسعه فناوری و مطالعات سینمایی این است که بتواند تحولات دانش و فناوری در حوزه سینما را پیگیری و به سهم خودش در انتقال و ترویج آن در بین سینماگران کشور تلاش کند.

افزایش آگاهی علمی دست اندرکاران حوزه سینما

وی با توضیح اینکه تاکنون برنامه های مختلفی برای افزایش سطح آگاهی علمی دست اندرکاران حوزه سینما اجرا شده است، تصریح کرد: ما مجموعه برنامه های گوناگونی را در سال گذشته طراحی و اجرا کردیم و امسال هم نشست های مختلفی درباره پژوهش های انجام شده با محوریت فعالیت های سینمایی برگزار خواهیم کرد که اطلاعات آن ارائه خواهد شد. اینها پژوهش هایی است که افراد دانشگاهی برای این معاونت انجام داده‌اند و فکر می‌کنم برای دست اندرکاران سینما مفید خواهد بود.

اسماعیلی با اشاره به تاثیرگذاری سلسله نشست‌های دستاوردهای فنی سینمای ایران گفت: «اقتصاد» و «تکنولوژی» از عوامل تعیین کننده و جهت دهنده تولیدات سینمایی هستند که در بحث تکنولوژی سینما، جلوه های ویژه نقش بسیار اساسی و مهمی را ایفا می‌کند. خوشبختانه این فرصت را پیدا کردیم که برای اولین نشست این حوزه به بررسی جلوه‌های ویژه فیلم «موسی کلیم الله» بپردازیم که به لحاظ دستاوردهای فنی یکی از نقاط عطف سینمای ایران محسوب می‌شود.

وی در خاتمه صحبت هایش اظهار امیدواری کرد که این نشست‌ها فضای خوب و مناسبی را برای ارتقای سطح علمی و فنی در حوزه سینما فراهم آورد و اثرات و نتایج آن برای دست اندرکاران سینما مفید واقع شود.

ساخت فیلم در یک استودیو پانزده متری

در ادامه علیرضا واعظ طراح و مجری جلوه های ویژه فیلم «موسی کلیم الله»، با ارائه گزارشی از مراحل ساخت فیلم «موسی کلیم الله» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا، درباره چگونگی ساخت این اثر به وسیله ویرچوال پروداکشن گفت: ماجرا از آن جا آغاز شد که قرار شد یک فیلم سینمایی یا سریال در ایران ساخته شود آن هم با ۱۸۰ لوکیشن. از معدن سنگ به پهناوری چند هزار کیلومتر گرفته تا زیرزمین کوچک. که همه اینها کار را به شدت پیچیده می‌کرد. اینجا سوالی مطرح شد که آیا می توان این اثر را داخل استودیو ساخت؟ آن هم در یک استودیو که قطر آن تنها ۱۵ متر است؟ آیا چنین کاری اصلا شدنی است؟ و اگر شدنی است این کار چه معایب و محاسنی دارد و چه اتفاقاتی پیش روی ماست؟

واعظ با توضیح اینکه در حال حاضر ۲ نوع فیلم میدانی و استودیویی ساخته می شود، گفت: فیلم هایی که در استودیو ساخته می شود معایب و محاسن خود را دارند. از محاسن کار در استودیو این است که در فضای استودیویی، شرایط آب وهوایی ما را محدود نمی‌کند. همچنین ساعت آفیش ما کاملا مشخص است و کنترل نور هم در اختیار ماست. کاهش هزینه‌ها در این روش مشهود است و خیلی کمتر از کروماکی و پرده سبز استفاده می‌کنیم. اما نکته مهم این است که فیلمساز در حین فیلمبرداری کاملا با پلان و برداشت‌های به صورت کامل مواجه می شود. یعنی کارگردان این سوال را ندارد که بک گراند این صحنه که الان سبز هست بعدا چه اتفاقی برای آن می‌افتد. یا اگر فیلمبردار قرار است اصلاح کادر انجام دهد، کارگردان هم در لحظه آن را می‌بیند.

وی افزود: در این روش اگر پلانی فیلمبرداری شود، اینگونه نیست که بخواهیم روی آن کار کنیم و بگوییم ای کاش دوربین کمی بیشتر تیلت شده بود یا هر چیز دیگر. همان موقع با تصویر کامل مواجهیم و هر تصمیمی که بخواهیم درباره آن می‌گیریم.

واعظ درباره یکی از ویژگی های دیگر ویرچوال پروداکشن نیز گفت: این فناوری این امکان را به فیلمساز می‌دهد که اگر در حین فیلمبرداری با وجود آنکه کارگردان لوکیشن‌ها را دیده و کاملا می‌داند در بک گراند بازیگر چه چیزی باشد، ولی اگر در لحظه تصمیم گرفته شود که مثلا یک ستون به ستون های قصر اضافه شود، یا سقف قصر بلندتر شود، این امکان هست و می‌توانیم سرصحنه آن را انجام دهیم.

اهمیت استفاده از تکنولوژی روز در سینما

امیررضا معتمدی کارشناس و متخصص جلوه های بصری نیز با تاکید بر استفاده به هنگام و به موقع از ظرفیت های فناورانه گفت: در هر تولیدی نباید صرفا به «تکنیک» آن فکر کرد بلکه باید درباره «تاکتیک» آن نیز اندیشه کرد. اینکه الان می‌بینیم در ساخت سریال «موسی» از ویرچوال پروداکشن استفاده شده، این موضوع هم فرصت‌هایی ایجاد کرده و هم تهدیدهایی به وجود آورده است. هر فیلم و سریالی که شما می بینید جدا از اینکه یک بسته فرهنگی محسوب می شود، به نوعی یک کالای فرهنگی هم است. یعنی باید دخل و خرج آن با هم همخوانی داشته باشد. وقتی برای تولید از روش سنتی به روش مدرن‌تر رو می‌آوریم، باید بدانیم برای چه این کار را انجام داده‌ایم. اگر صرفا تجربه باشد، خود تجربه با هر هزینه‌ای معقول است.

وی با توضیح اینکه البته این تجربه‌ها باید کوچک باشد، افزود: وقتی این تجربه را در پروژه پایلوت کوچک انجام نمی‌دهیم و آن را در یک پروژه بزرگ به خدمت می‌گیریم تا این پروژه بزرگ به انتها برسد احتمال اینکه آن تکنولوژی منسوخ شود، یا نسلش تغییر کند، یا دیتا عوض شود، یا هیولایی مثل هوش مصنوعی بازی را به هم بزند، خیلی زیاد است.

معتمدی با اشاره به اینکه در آینده فیلمسازی شاید دیگر آن چیزی که اکنون در ذهن ماست، نباشد، گفت: در آینده فیلمسازی چیزی شبیه نویسندگی است که کسی پشت یک کیبورد می نشیند و سفارشش را می‌دهد و همان هم تولید می‌شود. الان در آستانه چنین وضعیتی هستیم.

فرید ناظر فصیحی کارشناس جلوه های بصری هم با ارائه گزارشی از چگونگی استفاده از ویرچوال پروداکشن در جهان گفت: اگر شما به عنوان فیلمساز نخواهید به مخاطب القا کنید که اثرتان در محیط واقعی ساخته شده، می توانید از این فناوری استفاده کنید و اساسا این قراردادی است که با مخاطبان می‌بندید.

ناظر فصیحی همکاری بین متخصصان ویرچوال پروداکشن و گروه فیلمسازی را در جهان از ابتدای نگارش فیلمنامه عنوان کرد و افزود: در پروژه های اینچنینی تیم‌های «آر ام بی» حتی در مرحله خلق فیلمنامه در کنار هم جمع می شوند و مدت زیادی مشغول برنامه ریزی هستند برای اینکه به راهکارهای جامع درباره آن اثر برسند. اینکه از چه سنسورهایی باید استفاده کنند، کدام تکنیک مناسب کار است و آن فرمول‌ها، فرمول‌هایی است که به شدت از آن محافظت می‌شود.

انتقال حرفه‌ای دانش فنی روز سینما

محمدحسین فرج مدیر کل دفتر توسعه فناوری، سینمایی و سمعی و بصری نیز با اشاره به اهمیت آموزش علوم و فناوری جدید در حوزه سینما گفت: یکی از وظایف ما انتقال دانش حرفه‌ای به علاقه‌مندان و دست اندرکاران این حوزه است. ما سعی می کنیم با نشست هایی که برگزار می‌کنیم به فرآیند انتقال حرفه‌ای دانش فنی روز سینما کمک کنیم. این موضوع در بحث های دانشگاهی اتفاق نمی‌افتد بلکه باید به شکل اجرایی صورت بگیرد. ما شش نشست مختلف درباره مسائل فنی برگزار خواهیم کرد و تلاش می‌کنیم با حضور هنرمندان و دست اندرکاران سینما این موضوع محقق شود.

در این نشست کارشناسان، به پرسش های مطرح شده از سوی حاضران درباره موضوعاتی چون فرآیند آموزش های فنی در ساختار نهادها و ارگان‌ها، کوتاه بودن عمر تکنولوژی، چگونگی استفاده از هوش مصنوعی و آینده آن، نحوه به کارگیری تکنولوژی‌های روز در سینما و تلویزیون و ... پاسخ دادند.

منوچهر شاهسواری، حبیب اسماعیلی، جمال ساداتیان، کامران ملکی، سعید رجبی فروتن و ... برخی از چهره های حاضر در این نشست بودند.

در انتهای این نشست با اهدای لوحی از فعالیت های علیرضا واعظ در حوزه خدمات نوآوری فنی و به روز به سینمای ایران قدردانی به عمل آمد.