«مسکن استیجاری» در آذربایجان غربی؛ راهکار دولت برای مهار التهاب بازار

خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: بازار اجاره مسکن در سال‌های اخیر در بسیاری از استان‌های کشور با نوسانات شدید مواجه بوده و آذربایجان غربی نیز از این روند مستثنا نبوده است. افزایش قیمت زمین و ساخت ‌وساز، رشد هزینه‌های مصالح ساختمانی و کاهش توان خرید خانوارها، موجب شده سهم اجاره‌بها در سبد هزینه‌ای خانوارهای شهری به‌ویژه در شهر ارومیه و سایر مراکز جمعیتی استان به شکل محسوسی افزایش یابد.

در چنین شرایطی، سیاست «مسکن استیجاری» با هدف ایجاد واحدهای اجاره‌ای با نرخ‌های مدیریت‌شده و قراردادهای بلندمدت، به عنوان یکی از برنامه‌های تنظیم‌ گر بازار مسکن مطرح شده است. در چارچوب این طرح، دولت با واگذاری زمین‌های در اختیار، ارائه تسهیلات بانکی و مشوق‌های مالیاتی، به دنبال شکل‌دهی به نظام اجاره‌داری حرفه‌ای و افزایش عرضه پایدار مسکن اجاره‌ای است.

در آذربایجان غربی، به‌ویژه در شهر ارومیه که با رشد تقاضای سکونتی و مهاجرت‌های درون‌استانی مواجه است، کمبود واحدهای اجاره‌ای متناسب با توان اقتصادی خانوارها یکی از چالش‌های جدی بازار مسکن محسوب می‌شود. کارشناسان حوزه مسکن معتقدند اجرای موفق طرح مسکن استیجاری در استان می‌تواند بخشی از فاصله میان عرضه و تقاضا را کاهش داده و از شدت رقابت در بازار اجاره بکاهد.

با این حال، تحقق اهداف این طرح در استان مستلزم چند پیش‌شرط اساسی است؛ از جمله تامین زمین مناسب در محدوده‌های شهری، تخصیص تسهیلات بانکی با نرخ ترجیحی، و تضمین بازگشت سرمایه برای سازندگان و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی. همچنین نظارت دقیق بر فرآیند واگذاری و تعیین دقیق گروه‌های هدف، از جمله دهک‌های پایین درآمدی و خانوارهای جوان، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

اکنون طرح «مسکن استیجاری» در آذربایجان غربی در مرحله‌ای قرار دارد که عبور از فاز اعلام سیاست به مرحله اجرا و تأمین منابع عملیاتی، تعیین‌کننده میزان اثرگذاری آن بر بازار اجاره استان خواهد بود؛ بازاری که این روزها بیش از هر زمان دیگری نیازمند مداخله‌ای هوشمندانه و پایدار است

طرح مسکن استیجاری در ۴ شهر آذربایجان غربی اجرا می شود

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان‌غربی گفت: با هدف ساماندهی بازار اجاره و کاهش فشار اقتصادی بر مستأجران، طرح ملی مسکن استیجاری هم‌زمان در چهار شهر آذربایجان‌غربی آغاز شده و این طرح در قالب سیاست‌های جدید دولت برای تأمین سرپناه اقشار متوسط و کم‌درآمد اجرا می‌شود.

پیمان آرامون ظهر شنبه در جلسه شورای مسکن استان افزود: اجرای این طرح در شهرهای ارومیه، سلماس، مهاباد و بوکان آغاز شده و در مرحله نخست، تأمین واحدهای استیجاری دنبال می‌شود.

وی با بیان اینکه در حال حاضر شناسایی و تامین ۱۳۱ واحد در شهرهای ارومیه و سلماس انجام شده و این تعداد واحد نهایی و در سامانه ثبت شده است، گفت: ۱۶۸ واحد دیگر نیز در شهرهای ارومیه، مهاباد و بوکان شناسایی شده که روند خرید این واحدها با جدیت در دست اجراست و به زودی واحدهای تامین شده، آماده تحویل به متقاضیان واجد شرایط طرح‌های مسکن استیجاری می‌شود.

آرامون افزود: هدف از اجرای این طرح، ایجاد تعادل در بازار اجاره، افزایش عرضه مسکن مناسب برای اقشار مختلف و تقویت امنیت سکونتی مستأجران است و با اجرای مسکن استیجار، واحدها با اجاره‌بهای مصوب و قراردادهای تعیین شده در اختیار خانوارها قرار خواهد گرفت.

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان‌غربی بیان کرد: شناسایی واحدها و املاک از مهم‌ترین بخش‌های عملیاتی اجرای طرح مسکن استیجار است و پس از شناسایی املاک، امکان تهاتر آن‌ها با واحدهای قابل خریداری وجود دارد.

وی با بیان اینکه روند شناسایی واحدها در سطح استان جهت خرید و اجرای طرح مسکن استیجاری با جدیت در دست اجراست و به زودی واحدهای تامین شده، آماده تحویل به متقاضیان واجد شرایط طرح‌های مسکن استیجاری می شود، ادامه داد: طرح مسکن استیجاری گامی نو در خانه دار شدن سریع زوج‌های جوان واجد شرایط است.

آرامون خاطر نشان کرد: در حال حاضر سهمیه شهرستان‌ها بر اساس تعداد مستاجران ساکن در هر شهرستان مشخص شده و روسای ادارات شهرستانی نیز مذاکرات نهایی را با مالکان واحدهای شناسایی شده جهت خرید واحدها انجام می‌دهند.

دولت طرح استیجاری مسکن پاسخی عملی نیاز فوری مسکن مردم می داند

یکی از نمایندگان مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص طرح مسکن استیجاری در استان گفت: مسکن، نه یک کالای لوکس بلکه پیشران امنیت روانی و ثبات اجتماعی خانواده‌هاست. در سال‌های اخیر، افزایش قیمت زمین و ساختمان و رشد بی‌ضابطه اجاره‌بها، فشار مضاعفی بر اقشار متوسط و کم‌درآمد وارد کرده و ضرورت مداخله هدفمند و هوشمندانه دولت و مجلس را بیش از پیش آشکار ساخته است.

حاکم ممکان اظهار کرد: دولت طرح استیجاری مسکن پاسخی عملی به این نیاز فوری می داند؛ طرحی که با رویکرد تنظیم‌گری بازار اجاره، افزایش عرضه واحدهای استیجاری و حمایت از مستأجران، اجرایی می شود تا به کاهش التهاب بازار و ایجاد تعادل پایدار کمک کند.

وی ادامه داد: از منظر اقتصادی، یکی از مشکلات اصلی بازار اجاره، کمبود عرضه حرفه‌ای و سازمان‌یافته است، در بسیاری از کشورها، بخش قابل توجهی از بازار مسکن در اختیار شرکت‌های اجاره‌داری حرفه‌ای قرار دارد؛ اما در کشور ما، این بخش هنوز به‌صورت ساختارمند شکل نگرفته است.

نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی گفت:طرح استیجاری مسکن با پیش‌بینی مشوق‌های مالیاتی، تسهیلات بانکی و واگذاری زمین‌های دولتی، می تواند زمینه شکل‌گیری این بخش را فراهم می‌کند.

ممکان خاطرنشان کرد: در کمیسیون اقتصادی مجلس، بر این باوریم که اجرای موفق این طرح نیازمند سه اصل اساسی تأمین منابع مالی پایدار و هدایت تسهیلات بانکی به سمت تولید مسکن استیجاری؛ شفافیت در فرآیند تخصیص و نظارت دقیق بر قراردادها و اولویت‌دهی به اقشار هدف، به‌ویژه زوج‌های جوان، کارگران و کارمندان کم‌درآمد است.

نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی اضافه کرد:در استان آذربایجان‌غربی و به‌ویژه شهر ارومیه، با توجه به رشد تقاضا و محدودیت عرضه، اجرای این طرح می‌تواند نقش مهمی در تثبیت قیمت‌ها و ایجاد آرامش در بازار ایفا کند.

وی با تاکید بر اینکه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیمات شجاعانه و راهکارهای عملی هستیم، گفت:طرح استیجاری مسکن اگر با نگاه اقتصادی، نظارت دقیق و همراهی بخش خصوصی اجرا شود، می‌تواند نه‌تنها باری از دوش مستأجران بردارد، بلکه به رونق تولید، ایجاد اشتغال در صنعت ساختمان و تقویت رشد اقتصادی نیز منجر شود.

طرح استیجاری بخشی از دغدغه ازدواج جوانان را حل می کند

یکی از زوج های داوطلب در خصوص طرح استیجاری مسکن در ارومیه معتقد هستند، به نظرم ایده خوبی است. ما چند سال است اجاره‌نشینیم و هر سال باید مبلغ زیادی بیشتر پرداخت کنیم. اگر بتوانیم خانه‌ای با قرارداد بلندمدت و اجاره قابل‌پیش‌بینی داشته باشیم، خیلی از استرس‌های ما کم می‌شود.

این زوج در گفتگو با خبرنگار مهر اعلام کردند: مشکل ما این است که هر سال باید دنبال جای جدید بگردیم؛ صاحب‌خانه‌ها برای خودشان تصمیم می‌گیرند و ما نمی‌توانیم برنامه‌ریزی مالی کنیم. این طرح اگر واقعا قراردادهای بلندمدت بدهد، می‌تواند کمک کند.

دیگر زوج‌جوان ارومیه گفتند، به‌نظرم اگر دولت اصل حمایت را جدی بگیرد، خوب است. ما حقوق ثابتی داریم و باید با اجاره هم کنار بیاییم. هر سال اجاره بالا می‌رود و زندگی سخت می‌شود.»

این زوج اعلام کردند، اما تجربه‌های قبلی مثل مسکن اجتماعی یا خانه‌ی ویژه‌ی فرهنگیان خیلی دیر اجرایی شد. امیدوارم این‌بار طرح فقط حرف نباشد و واقعاً واحدها آماده تحویل شوند.

طرح استیجاری مسکن را می‌توان یکی از رویکردهای مکمل سیاست‌های تأمین مسکن در کشور دانست؛ رویکردی که به‌جای تمرکز صرف بر «تملک»، بر «دسترسی پایدار به مسکن مناسب» تأکید دارد. در شرایطی که افزایش قیمت زمین و ساختمان، کاهش قدرت خرید خانوارها و رشد تقاضای اجاره‌نشینی، بازار مسکن را با فشار مضاعف مواجه کرده است، توسعه مسکن استیجاری می‌تواند به‌عنوان ابزار تنظیم‌گر بازار عمل کند.

در این چارچوب، دولت با هدف حمایت از دهک‌های متوسط و پایین، جوانان، زوج‌های تازه‌تشکیل‌شده و اقشار فاقد توان خرید، به دنبال افزایش عرضه واحدهای استیجاری با اجاره‌بهای کنترل‌شده و قراردادهای بلندمدت است. موفقیت این طرح اما وابسته به چند مؤلفه کلیدی است: تأمین زمین مناسب (ترجیحاً زمین‌های دولتی)، مشارکت مؤثر بخش خصوصی و نهادهای عمومی، مشوق‌های مالیاتی و بانکی، و نظام نظارتی کارآمد برای جلوگیری از انحراف منابع.

از منظر اقتصادی، اگر این طرح به‌درستی اجرا شود، می‌تواند بخشی از التهاب بازار اجاره را کاهش داده، ثبات نسبی در نرخ‌ها ایجاد کند و امنیت سکونتی مستأجران را افزایش دهد. با این حال، در صورت نبود منابع پایدار مالی، ضعف در مدل بهره‌برداری و نگهداری، یا عدم جذابیت برای سرمایه‌گذاران، احتمال کندی اجرا و کاهش اثرگذاری آن وجود دارد.

در مجموع، طرح استیجاری مسکن زمانی به یک سیاست ماندگار و اثربخش تبدیل خواهد شد که در کنار برنامه‌های تولید و عرضه مسکن ملکی، به‌عنوان یک «بازوی دائمی تنظیم بازار اجاره» تعریف شود، نه یک اقدام مقطعی و کوتاه‌مدت. استمرار حمایت‌های مالی، شفافیت در واگذاری‌ها و تمرکز بر نیازهای واقعی مناطق مختلف، شرط اصلی موفقیت این سیاست در افق میان‌مدت خواهد بود.