کندوان؛ جاده ملی با تصمیمات میلی و مصائب محلی

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها- علیرضا نوری کجوریان: کندوان جاده‌ای که شمال را به پایتخت ایران پیوند می‌دهد و در روزهای عادی سال، روزانه ۴۰ تا ۵۰ هزار دستگاه خودرو از آن تردد می‌کند، اما همین جاده روزانه زیر بار ترافیک است و در هر تعطیلی به دلیل انبوه ترددها قفل و یکطرفه می‌شود آن‌چنان که گاه سفر از آن به بیش از ۱۰ ساعت طول می‌کشد.

این مسیر ۱۲۰ کیلومتری که ۷۵ کیلومتر آن در مازندران واقع شده، هر قفل و بست و محدودیت ترافیکی، اقتصاد خانوارهای حاشیه‌نشین را دچار اختلال می‌کند، جاده‌ای که با وجود قرارگرفتن در حوزه جغرافیایی مازندران و البرز، هرگونه تصمیم‌گیری درباره آن در قالب ملی برنامه‌ریزی می‌شود و دست مسئولان استانی از بسیاری از اختیارات کوتاه است.

کوهستانی بودن، ریزش و رانش سنگ، سیلاب، از حوادثی است که سالانه خانوارهای زیادی را در این محور داغدار می‌کند و یکطرفه شدن‌های مکرر آن در طول هفته، مصائب اهالی حاشیه‌نشین جاده ملی را چند برابر کرده است.

وجود ۱۴ نقطه حادثه‌خیز در جاده

مهدی صفایی، رئیس اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای چالوس، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: گروهی از کارشناسان به تازگی از محور کندوان بازدید کرده و ۱۴ نقطه ریز و حساس را در طول محور شناسایی کردند که همگی نیازمند ایمن‌سازی اساسی هستند.

وی با اشاره به بدترین نقطه این جاده یعنی محدوده کمر زرد گفت: این نقطه چندین بار در مناقصه گذاشته شد اما هیچ پیمانکاری تمایل به شرکت نداشتود شرایط واقعاً بحرانی بود تا اینکه مشاورانی با سابقه کار در آزادراه، طرحی پیش‌ساخته ارائه دادند که خوشبختانه جواب مثبت داده است و هم‌اکنون در آن نقطه خاص، دیگر شاهد حوادث سنگین نیستیم.

صفایی تأکید کرد: کل محور کندوان کوهستانی و مستعد ریزش سنگ است، اما همان ۱۴ نقطه‌ای که کارشناسان طی چند سال گذشته روی آنها تمرکز داشتند، اولویت اصلی بود.

وی یادآور شد: در همان منطقه کمرزرد یک بار سنگ بزرگ سقوط کرد اما تا امروز ایمن‌سازی این نقاط جواب داده و خوشبختانه حادثه مرگبار نداشته‌ایم، هرچند در منطقه رستوران آبی یک دستگاه خودروی ۲۰۶ دچار خسارت جزئی شد که اگر در همان نقطه انسداد کامل می‌دادیم، آن یک حادثه هم رخ نمی‌داد.

برای احشام انسداد می‌دهیم، برای جان مردم نه

رئیس اداره راهداری چالوس با انتقاد از نبود انسداد مناسب در برخی نقاط حساس گفت: متأسفانه برای عبور احشام از مسیرها انسداد می‌گذاریم اما برای حفاظت از جان رانندگان در نقاط سنگی، با کمبود نیرو و کمبود راهدار مواجه‌ایم.

صفایی تأکید کرد: امروز نمی‌توان بهانه کمبود نیروی راهدار را مطرح کرد، چون وضعیت در این بخش رو به بهبود است و مشکل اصلی ما کمبود کارشناس متخصص است، نه نیروی راهداری.

صفایی در پاسخ به این پرسش که چرا برخی پروژه‌های ایمن‌سازی به سرعت پیش نمی‌رود، گفت: نیاز به انسداد جاده برای اجرای پروژه‌هایی مانند گالری سنگ داریم و چندین بار درخواست انسداد داده‌ایم اما موافقت نشده است.

همه دستگاه‌ها باید پای کار بیایند

صفایی با اشاره به محدودیت‌های فرابخشی گفت: تمام دستگاه‌های اجرایی باید وارد میدان شوند و به عنوان مثال اگر یک سیل در منطقه دلیر بیاید، راهداری به تنهایی توان مقابله ندارد و اگر با همکاری بخش خصوصی تجهیزات در اختیار شهرستان قرار نمی‌گرفت مردم نمی‌توانستند از جاده استفاده کنند.

صفایی در خصوص ناوگان راهداری تصریح کرد: متأسفانه منطقه هوایی امکان پشتیبانی هوایی ندارد، اما از نظر تجهیزات زمینی مشکل خاصی نداریم. تقریباً ۶۰ تا ۷۰ دستگاه به ناوگان استان مازندران اضافه می‌شود و سهم شهرستان چالوس نیز یک دستگاه زنجیری ارزشمند است.

سازه‌های نوین راهداری؛ گالری‌های بتنی و توری‌های فولادی

محسن محمدنژاد، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای مازندران، در تشریح طرح‌های نوین ایمن‌سازی محور کندوان اظهار کرد: این محور به عنوان یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های ارتباطی شمال کشور به دلیل شرایط خاص کوهستانی همواره در معرض خطر ریزش سنگ قرار داشته است.

وی در گفت وگو با خبرنگار مهر گفت: پروژه احداث گالری‌های بتنی مسلح و نصب توری‌های فولادی سنگ‌گیر با متولی‌گری اداره کل راهداری استان و با تأکید و پیگیری استاندار مازندران در دستور کار قرار گرفته و این پروژه با اعتبار ۳۰۰ میلیارد تومان و در چارچوب سیاست‌های ارتقای ایمنی راه‌ها در حال اجراست.

مدیرکل راهداری مازندران ادامه داد: در نقاط پرخطر محور کندوان، گالری‌های بتنی مسلح با طراحی مقاوم در برابر ریزش سنگ احداث می‌شود و همزمان توری‌های سنگ‌گیر فولادی با ظرفیت جذب انرژی بالا بر روی دامنه‌های ناپایدار نصب می‌شود.

وی تأکید کرد: این سازه‌ها در کنار یکدیگر مسیر عبور ایمن خودروها را تضمین می‌کنند و اجرای آن در هشت محدوده، موجب کاهش محسوس خطر حوادث جاده‌ای و افزایش ضریب ایمنی تردد شده است.

به گفته محمدنژاد، محور کندوان با بهره‌گیری از این سازه‌های نوین، در مسیر تبدیل شدن به مسیری ایمن‌تر، پایدارتر و مطمئن‌تر قرار گرفته است.

با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز، احداث گالری‌های بتنی و توری‌های فولادی، و نیز اجرای پروژه‌های بزرگ زیرساختی مانند چهارخطه شدن و حفر تونل‌های جدید، هنوز چالش‌های جدی بر سر راه این جاده ملی وجود دارد.

چهارخطه شدن و تونل‌های جدید؛ نفس تازه برای جاده قدیمی

مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، با اشاره به اهمیت راهبردی پروژه‌های زیرساختی در محور کندوان گفت: اجرای طرح چهارخطه‌سازی مسیر مرزن‌آباد تا دزدبن و اتصال آن به آزادراه تهران–شمال می‌تواند نقش مؤثری در کاهش بار ترافیکی منطقه و رفع گره‌های مزمن ترافیکی محدوده مرزن‌آباد ایفا کند.

وی خاطرنشان کرد: عملیات اجرایی دو دستگاه تونل در محدوده کیلومتر ۱۵ محور کندوان نیز با سرعت مطلوب در حال انجام است و پیشرفت حفاری این تونل‌ها به طور متوسط روزانه به حدود هفت متر رسیده است.

استاندار مازندران ادامه داد: بر اساس برنامه‌ریزی انجام شده، یکی از این تونل‌ها کمتر از یک سال آینده و تونل دوم نیز حدود ۱۶ تا ۱۷ ماه آینده به بهره‌برداری خواهد رسید که نقش مهمی در روان‌سازی تردد و افزایش ایمنی محور خواهد داشت.

وی با بیان اینکه این پروژه از جمله طرح‌های بزرگ زیرساختی استان محسوب می‌شود، افزود: ارزش برآوردی این قرارداد بیش از دو و نیم همت است که با حمایت‌های وزارت راه و شهرسازی و پیگیری‌های مستمر مسئولان ملی و استانی در حال اجراست.

درد مزمن یکطرفه شدن جاده؛ اهالی بومی قربانی مدیریت ترافیک

یونسی رستمی یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در محور کندوان را اجرای طرح‌های یکطرفه‌سازی عنوان کرد و گفت: هرچند این اقدام برای مدیریت ترافیک ضروری است، اما مشکلات متعددی برای ساکنان و اهالی بومی منطقه ایجاد می‌کند.

استاندار مازندران تصریح کرد: در روزهای پایانی هفته که محور از سمت تهران به شمال یکطرفه می‌شود، امکان تردد بسیاری از اهالی از چالوس و مرزن‌آباد به سمت روستاهای محل سکونت خود محدود می‌شود و در برخی مواقع، اهالی در مسیر بازگشت به شهر برای استفاده از خدمات درمانی، آموزشی و سایر خدمات عمومی با مشکلات جدی مواجه هستند.

یونسی رستمی تأکید کرد: رفع این معضل نیازمند هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول و اتخاذ راهکارهایی است که هم ترافیک مسافران مدیریت شود و هم حقوق ساکنان محلی نادیده گرفته نشود.

مهمترین گره کور، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول برای انسداد موقت جاده جهت اجرای پروژه‌های ایمن‌سازی است. کندوان نفس‌های عمیقی برای تحول می‌کشد اما برای تبدیل شدن به یک جاده کاملاً ایمن و بدون دغدغه، نیاز به عزم ملی، همکاری بین‌دستگاهی و نگاهی فرابخشی دارد که فراتر از یکطرفه شدن‌های مقطعی، به ریشه مشکلات بپردازد تا با گذر از آن خاطرات خوبی برای مسافران شمال رقم خورد.