از خاکسپاری بیضایی همراه با مناجات‌خوانی تا توجه به تئاتر استان‌ها

خبرگزاری مهر-گروه هنر؛ تئاتر به عنوان هنری کهن که از گذشته پیوندی ناگسستنی با جامعه و مردم داشته است، همواره عرصه‌ای توجه برانگیز و تأثیرگذار بوده است. تماشای یک نمایش می‌تواند تا ساعت‌ها ذهن تماشاگر را درگیر خود نگاه دارد و بر اندیشه، احساسات و نگرانی‌های او مؤثر باشد. در این گزارش تلاش می‌کنیم تا با مرور مهمترین اخبار تئاتر در هفته گذشته به اتفاقات، حواشی و چالش‌های این هنر بپردازیم.

خاکسپاری بهرام بیضایی

بهرام بیضایی نویسنده و کارگردان تئاتر و سینما روز شنبه ۱۳ ام دی طی مراسمی در آرامستان اسکای لاون سان فرانسیسکو به خاک سپرده شد. در این مراسم مژده شمسایی بازیگر و همسر وی به مناجات‌خوانی پرداخت و عباس میلانی به نمایندگی از بخش ایرانشناسی دانشگاه استنفورد سخنرانی کوتاهی انجام داد.

بهرام بیضایی که خالق آثاری ماندگار چون «کارنامه بندار بیدخش»، «مرگ یزدگرد»، «سگ کشی» و «پهلوان اکبر نمی‌میرد» است پنجم دی و در سالروز تولد ۸۷ سالگی‌اش درگذشت.

فروش ۳ میلیاردی «باد زرد ونگوگ»

روز شنبه آمار فروش و مخاطبان سالن‌های دولتی اعلام شد و فروش بیش از ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومانی نمایش «باد زرد ونگوگ» به کارگردانی علیرضا کوشک جلالی که از ۱۱ آذر در سالن اصلی مجموعه تئاترشهر روی صحنه رفته است توجه‌ها را به خود جلب کرد. فروشی که به رغم مقدار نسبتا قابل توجه‌اش در این روزهای نابسامان تئاتر، در مقایسه با ۲ اثر قبلی اجرا شده در سالن اصلی تئاترشهر یعنی «بر زمین می‌زندش» به کارگردانی علی شمس و «رامسس دوم» به کارگردانی رضا گوران، فعلا با انتظارها فاصله دارد. در این نمایش بازیگرانی چون فرهاد آئیش، شقایق فراهانی، حمید گودرزی و المیرا دهقانی به ایفای نقش می‌پردازند.

همچنین نمایش «فینگرفود» به کارگردانی سیما تیرانداز در حدود ۸ روز اجرا موفق شد تا به فروش ۱۸۵ میلیون تومانی دست یابد.

اعلام برخی آثار برگزیده و برگزاری نشست‌های جشنواره تئاتر فجر

این هفته حسین مسافر آستانه مشاور دبیر چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر درباره تمرکززدایی از پایتخت عنوان کرد: در سال‌های اخیر و به‌ویژه در این دوره، توجه به تئاتر شهرستان‌ها در اولویت سیاستگذاری جشنواره قرار گرفته است. مطالعات و تجربه دوره‌های گذشته نشان می‌دهد که آثار ارزشمند و قابل‌توجهی در استان‌ها تولید شده که به‌دلیل محدودیت‌ها امکان حضور در جشنواره را نداشته‌اند. در این دوره تلاش شد این امکان بیش از سال‌های گذشته فراهم شود. جشنواره تئاتر فجر، جشنواره تئاتر تهران نیست، بلکه جشنواره تئاتر ایران است.

همچنین آثار منتخب استانی چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر معرفی شدند. هیئت انتخاب این آثار شامل گیلدا حمیدی، ابراهیم پشت‌کوهی، مجید رحمتی، نصرت الله مسعودی و اتابک نادری بود.

و نیز روز جمعه ۱۲ دی نشست «نسبت‌سنجی تئاتر غرب و نمایش شرق با نگاهی به تحولات معاصر» با سخنرانی رحمت امینی نمایشنامه‌نویس و کارگردان برگزار شد. امینی با بیان اینکه بهرام بیضایی در شمار نخستین هنرمندانی بود که نمایش‌های شرقی را به‌طور جدی بررسی کرد در بخشی از سخنرانی خود بیان کرد: بسیاری از ویژگی‌هایی که امروز در تئاتر مدرن غرب، نو تلقی می‌شوند، در نمایش‌های ایرانی سابقه‌ای طولانی دارند. مشارکت فعال تماشاگر در تعزیه، سیاه‌بازی، نقالی و خیمه‌شب‌بازی نشان می‌دهد که تماشاگر در این سنت‌ها عنصری منفعل نیست. در این گونه‌ها، تماشاگر در شکل‌گیری تخیل جمعی نقش دارد و همین مسئله باعث می‌شود اجرا زنده و پویا باقی بماند.

دبیر بخش سمینار و پژوهش چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر رامتین شهبازی است.

نمایش‌های جدیدی که روی صحنه رفته‌اند

نمایش «تلافی» به کارگردانی نیما قاسمی از ۱۱ دی در تالار مولوی روی صحنه رفته است. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: نویسنده‌ای جوان که در تلاش است بر اساس شخصیت‌های تاریخی نمایشنامه‌ای مونتاژی بنویسد، رفته رفته با آنها دچار چالش‌های تازه‌ای می‌شود.

همچنین نمایش «خرس» به کارگردانی حورا کیان در مجموعه تئاتر لبخند روی صحنه رفته است. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: «قرار نیست که همین یه بار باشه. ما هستیم. دَر هست. بابا هست … ما هستیم. دوباره، دوباره، دوباره …».

همینطور دور دوم اجراهای نمایش «بکش تا زنده بمانی» به کارگردانی پیمان قادری از ۱۷ دی اجراهای خود را در خانه نمایش دا آغاز می‌کند. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: «بکش تا زنده بمانی» روایت خانواده‌ای است که درست کنار کلانتری، آشپزخانه شیشه دایر کرده‌اند، جایی میان بقا، ترس و بازندگی.

و اجرای نمایش «جیره‌بندی پر خروس برای سوگواری» به کارگردانی علی نرگس‌نژاد از ۱۱ دی آغاز شده است. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: پسرِ جوانی از مادرِ خود سوالی می‌کند و مادر از جواب‌دادن امتناع می‌کند.

اجرای متفاوتی از «تارتوف» در نیویورک

نمایش «زیارت» به نویسندگی هوماریا غیلزای و بریجت دوتا به کارگردانی مایکل تالگارو در سان فرانسیسکو روی صحنه رفته است. غالب بازیگران این نمایش زنان افغان مهاجر هستند و خود اثر به آداب زیارت مکه و حج عمره می‌پردازد.

همچنین اقتباسی جنون‌آمیز و متفاوت از کمدی «تارتوف» به کارگردانی لوکاس نث در ورک شاپ تئاتر نیویورک روی صحنه می‌رود. تارتوف نمایشنامه‌ای کلاسیک از مولیر است که انتقادات اجتماعی خاصی را در خود دارد.