توسعه اقتصاد دانش‌بنیان روی میز معاونت علمی و وزارت علوم

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، نشست هم‌اندیشی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی با معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، ظهر امروز ۱۱ خردادماه با حضور عبدالحسن بهرامی رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، محمدنبی شهیکی معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، جمعی از دبیران ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، مدیران برنامه‌های ملی و موضوعی معاونت علمی و نمایندگان پارک‌های علم و فناوری برگزار شد.

بهرامی، هدف از برگزاری این نشست را تبادل ظرفیت‌ها و ایجاد هم‌افزایی میان مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم عنوان کرد و گفت: این نشست فرصتی برای بررسی زمینه‌های همکاری مشترک و طراحی برنامه‌هایی است که بتواند به ارتقای حمایت از زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور منجر شود.

وی در ادامه با معرفی ساختار مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان اظهار کرد: در حال حاضر ۱۱ ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان ذیل این مرکز فعالیت می‌کنند و چهار ستاد نیز در مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی مستقر هستند.

بهرامی، با اشاره به ستادهای زیرمجموعه مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان افزود: ستادهای توسعه فناوری‌های حمل‌ونقل، هوافضا و شهرسازی، غذا، کشاورزی، آب و انرژی و محیط زیست، توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، توسعه علوم و فناوری افتا، صنایع خلاق و نرم و هویت‌ساز، مواد و ساخت پیشرفته، ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان دیجیتال، اتصال‌پذیری و ارتباطات، و کوانتوم، لیزر و فوتونیک از جمله ستادهای فعال این مرکز هستند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، همچنین به برنامه‌های ملی فعال در این مرکز اشاره کرد و گفت: برنامه ملی ارتقای زنجیره ارزش گلخانه و شیلات، برنامه ملی اقتصاد دریامحور، برنامه ملی اندیشکده‌ها، برنامه حکمرانی پیشران، برنامه ملی زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی و برنامه ملی میکروالکترونیک از جمله برنامه‌های ملی هستند که با دستور معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در حال اجرا هستند.

وی سه مأموریت اصلی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان را «توانمندسازی فناورانه و توسعه بازار»، «جهت‌دهی، هماهنگی و انسجام‌بخشی به فعالیت ستادها» و «ارتقا و تقویت زنجیره‌های ارزش اولویت‌دار» عنوان کرد و با اشاره به محور نخست مأموریت‌های این مرکز گفت: تقویت و پشتیبانی از ستادها در طراحی و اجرای برنامه‌های مأموریت‌محور مبتنی بر اسناد بالادستی، ارزیابی عملکرد ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و ارائه گزارش‌های تحلیلی و پیشنهادهای سیاستی برای افزایش اثربخشی فعالیت‌ها از جمله اقدامات انجام‌شده در این حوزه است.

وی افزود: برای ارزیابی عملکرد ستادها، یک داشبورد مدیریتی طراحی شده است که امکان پایش مستمر عملکرد و ارزیابی میزان تحقق مأموریت‌ها را فراهم می‌کند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در تشریح اقدامات حوزه توانمندسازی فناورانه و توسعه بازار نیز اظهار کرد: جلب همکاری هلدینگ‌ها، صنایع بزرگ و سازمان‌های توسعه‌ای با هدف استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای رفع چالش‌های صنعتی، توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان از طریق تحریک تقاضا در دستگاه‌های دولتی و حمایت از توسعه محصولات فناورانه تقاضامحور از جمله برنامه‌های مهم این حوزه است.

وی درباره مأموریت ارتقای زنجیره‌های ارزش نیز گفت: شناسایی و تدوین برنامه‌های مأموریت‌گرا برای پیشبرد پروژه‌های اولویت‌دار و رفع گلوگاه‌های صنایع راهبردی با هدف کاهش ارزبری و افزایش ارزآوری کشور در دستور کار این مرکز قرار دارد.

بهرامی همچنین به اجرای چند برنامه موضوعی در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: برنامه رسوخ فناوری در زنجیره‌های پیشران اقتصادی، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این مرکز است که سال گذشته در قالب همکاری مشترک معاونت علمی و وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توسعه کاربرد هوش مصنوعی در صنعت، معدن و تجارت اجرا شد و حدود ۷۰۰ میلیارد تومان منابع مالی از طریق ندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته (صحا)، به شرکت‌های فعال اختصاص یافت.

وی با اشاره به فعالیت «کانون‌های دانش، صنعت و بازار» افزود: این کانون‌ها با هدف افزایش بهره‌وری و ایجاد ارزش افزوده در بخش‌های اقتصادی مختلف شکل گرفته‌اند و طی یک سال گذشته کانون‌های آب و فاضلاب، اقتصاد دیجیتال، طلا و جواهرات و تجهیزات ورزشی پس از طی فرآیندهای قانونی و اخذ مجوزهای لازم فعالیت خود را آغاز کرده‌اند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، از استقرار نظام جامع یکپارچه پایش و نظارت بر عملکرد ستادها نیز خبر داد و گفت: این سامانه با همکاری معاونت سیاست‌گذاری و توسعه معاونت علمی طراحی شده و امکان رصد پیشرفت طرح‌ها و پروژه‌های مصوب و پیگیری تحقق اهداف آنها را فراهم می‌کند.

وی در ادامه به برخی اقدامات انجام‌شده برای توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: نمایشگاه «ایران‌ساخت»، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحریک تقاضا و توسعه بازار در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان دنبال می‌شود. علاوه بر آن، توسعه بازار ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی پیشرفته در چارچوب ماده ۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان نیز با هدف نوسازی صنایع و کاهش وابستگی به واردات در حال اجرا است.

بهرامی با بیان این‌که در سال جاری ۲۰۰ میلیارد تومان منابع برای حمایت از این حوزه اختصاص یافته است، افزود: این منابع از طریق صندوق تخصصی ماشین‌سازی تأمین و به میزان دوبرابر این میزان به‌صورت اهرمی تقویت می‌شود تا بتواند نقش مؤثری در توسعه صنعت ماشین‌سازی کشور ایفا کند. ۴۲۰ میلیارد تومان برای حمایت از نوسازی تجهیزات و ماشین آلات پیشرفته و صنعتی اختصاص یافته که نسبت اهرم‌سازی منابع معاونت علمی، به میزان یک به ۹ تقویت شده است.

وی همچنین از احیای برنامه تجاری‌سازی محصولات فناورانه خبر داد و گفت: این برنامه که پیش‌تر در معاونت علمی اجرا می‌شد، با تأکید معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور مجدداً فعال شده است. تاکنون دو فراخوان برای پارک‌های علم و فناوری منتشر شده و حدود ۵۰ میلیارد تومان برای حمایت از ۹۶ طرح فناور مستعد دانش‌بنیان اختصاص یافته است. تسهیلات را به صورت مستقیم به شرکت‌ها اختصاص می‌دهیم.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی، افزود: در فراخوان نخست، از ۳۶ طرح حمایت شد که طی شش ماه، ۱۳ طرح موفق به اخذ تأییدیه دانش‌بنیان شده‌اند و سایر طرح‌ها نیز ظرفیت بالایی برای دستیابی به این جایگاه دارند

وی با اشاره به عملکرد مالی و اجرایی ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ گفت: مجموع ارزش پروژه‌ها و طرح‌های تعریف‌شده در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و ستادهای زیرمجموعه به حدود ۶.۵ همت رسیده است که از این میزان، ۱.۷ همت حمایت مستقیم معاونت علمی بوده و نسبت اهرمی‌سازی منابع یک به حدود ۳.۷ برابر رسیده است.

بهرامی ادامه داد: طی این مدت بیش از ۲۰ برنامه همکاری مشترک با هلدینگ‌ها و صنایع بزرگ شکل گرفته، ۸۵۰ طرح برای بهره‌مندی از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه به دبیرخانه مربوطه معرفی شده و حدود ۵۰ میلیون دلار طرح نیز به کارگروه تولید بار اول ارائه شده است.

وی درباره برنامه تجاری‌سازی محصولات فناورانه نیز گفت: در قالب این برنامه، همکاری با ۳۷ پارک علم و فناوری و مرکز رشد انجام شده و از میان ۲۷۴ طرح دریافت‌شده، ۹۶ طرح منتخب ذیل برنامه تجاری سازی، مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در ادامه به دستاوردهای سیزدهمین نمایشگاه ایران‌ساخت اشاره کرد و گفت: در این دوره از نمایشگاه، بیش از ۵۲۴ میلیارد تومان فروش برای شرکت‌های حاضر ثبت شد. همچنین حدود ۲۸۲ هزار شرکت در این دوره نمایشگاه مشارکت داشتند و بیش از ۱۰ هزار مدل-محصول نوآورانه یا دانش‌بنیان و فناورانه عرضه شد که به ایجاد اشتغال پایدار برای بیش از ۵ هزار نفر منجر شده است.

وی با اشاره به برنامه توسعه صنعت ماشین‌سازی کشور اظهار کرد: این برنامه از سال گذشته آغاز شده و نسبت اهرمی‌سازی منابع در آن حدود یک به ۹ بوده است. در این مسیر از ظرفیت صندوق‌های پژوهش و فناوری تخصصی و همچنین صندوق نوآوری و شکوفایی استفاده شده است.

بهرامی همچنین به همکاری مشترک معاونت علمی و وزارت صمت در حوزه کاربرد فناوری‌های نوظهور اشاره کرد و گفت: در فراخوان مشترک کاربرد هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و بلاک‌چین در صنعت، معدن و تجارت، از میان حدود ۱۰۰ طرح دریافتی، ۲۶ طرح به صندوق پژوهش و فناوری معرفی شدند و حدود ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای آنها اختصاص یافت که نقش مهمی در توسعه کاربردهای عملیاتی هوش مصنوعی در صنایع کشور داشته است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات سیاستی و حاکمیتی مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان پرداخت و افزود: تشکیل ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی و ستاد توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در نهاد ریاست جمهوری، تصویب سند راهبردی توسعه مواد و ساخت پیشرفته در شورای عالی انقلاب فرهنگی، ابلاغ سند توسعه علوم و فناوری‌های کوانتومی از سوی رئیس‌جمهور و مشارکت فعال در تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی قانون برنامه هفتم توسعه از جمله اقدامات مهم انجام‌شده در این حوزه است.

بهرامی همچنین از مشارکت گسترده ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در تدوین پیوست فناوری پروژه‌های کلان کشور در شورای اقتصاد خبر داد و گفت: همکاری در تدوین بیش از ۱۰۰ قلم راهبردی مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی و تعامل با وزارتخانه‌های نفت، نیرو، جهاد کشاورزی و ارتباطات از دیگر اقدامات مهم این مرکز در سال گذشته بوده است.

رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در پایان با تأکید بر اهمیت تعامل میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، پارک‌های علم و فناوری و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم اظهار کرد: برای حل مسائل، گلوگاه‌ها و چالش‌های صنعت کشور، نیازمند بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور مستقر در پارک‌های علم و فناوری هستیم. این شرکت‌ها با برخورداری از فناوری‌های نوین و راهکارهای تخصصی می‌توانند پاسخگوی نیازهای بخش‌های مختلف صنعتی باشند و همکاری نزدیک میان ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم می‌تواند زمینه‌ساز تحقق هرچه بیشتر اهداف اقتصاد دانش‌بنیان در کشور شود.