نصراللهی: غفلت از پساجنگ و شکاف انتظارات، تاب‌آوری ملی را تهدید می‌کند

به گزارش خبرگزاری مهر، هفتمین نشست «دوشنبه‌های دانشگاهی» با موضوع «امنیت و تاب‌آوری ملی» با حضور و سخنرانی ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و فتح‌الله کلانتری دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی در دانشکده علوم اجتماعی ،ارتباطات و رسانه برگزار شد.

اکبر نصراللهی در این نشست با تأکید بر ضرورت آینده‌پژوهی در مدیریت بحران اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین تهدیدهای پیش روی امنیت ملی و تاب‌آوری کشور، نداشتن پیش‌بینی نسبت به شرایط پساجنگ و بی‌توجهی به مسائلی است که ممکن است پس از پایان جنگ یا در دوره آتش‌بس برای کشور ایجاد شود.

وی تصریح کرد: خوش‌بینی افراطی یا بدبینی افراطی نسبت به جنگ، آتش‌بس و پساجنگ، هر دو می‌تواند تصمیم‌سازی را دچار خطا کند. مدیریت واقع‌بینانه و مبتنی بر سناریو، شرط اساسی حفظ ثبات و انسجام ملی است.

رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه ادامه داد: مسئولان و رسانه‌ها باید به جای واکنش صرف، وارد مرحله پیش‌بینی، سناریونویسی و برنامه‌ریزی برای دوران پس از بحران شوند تا از شکل‌گیری بحران‌های ثانویه جلوگیری شود.

وی با اشاره به نقش اقتصاد در تاب‌آوری ملی اظهار کرد: تاب‌آوری اقتصادی یکی از ارکان اصلی امنیت ملی در شرایط جنگی و پساجنگ است و هرگونه غفلت در این حوزه می‌تواند سایر ابعاد تاب‌آوری را نیز تضعیف کند. مسئولان اقتصادی باید با درک شرایط ویژه کشور، مراقبت کنند تا فشارهای اقتصادی به سطحی نرسد که سرمایه اجتماعی، امید عمومی و انسجام ملی را کاهش دهد.

مرجعیت رسانه‌ای و پیامد سکوت خبری

نصراللهی در ادامه با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی به‌موقع گفت: یکی از مهم‌ترین تهدیدهای امنیت ملی، ندادن خبرهای مهم و مورد نیاز مردم در زمان مناسب است؛ زیرا هر زمان رسانه‌های داخلی در اطلاع‌رسانی راهبردی تعلل کرده‌اند، مرجعیت رسانه‌ای به خارج از کشور منتقل شده است.

وی افزود: خلأ خبری در شرایط بحران به سرعت توسط رسانه‌های خارجی و شبکه‌های غیررسمی پر می‌شود و این موضوع مستقیماً بر افکار عمومی، تاب‌آوری ملی و امنیت ملی اثر منفی دارد.

نصراللهی تأکید کرد: مرجعیت رسانه‌ای با سکوت حفظ نمی‌شود، بلکه با اطلاع‌رسانی دقیق، صادقانه، به‌موقع و حرفه‌ای تقویت می‌شود.

هندسه جدید امنیت ملی و تاب‌آوری

وی با تبیین «هندسه جدید امنیت ملی» اظهار کرد: امنیت ملی امروز صرفاً محصول قدرت نظامی نیست، بلکه حاصل ترکیب قدرت سخت، قدرت نرم، قدرت هوشمند، سرمایه اجتماعی، اقتدار رسانه‌ای، تاب‌آوری اقتصادی و حکمرانی کارآمد است.

نصراللهی افزود: در این هندسه، مرز نخست امنیت ملی نه مرزهای جغرافیایی، بلکه اعتماد عمومی و تاب‌آوری مردم در برابر بحران‌ها، جنگ، تحریم و عملیات روانی است.

وی در تشریح مفهوم تاب‌آوری گفت: تاب‌آوری مجموعه‌ای از توانمندی‌ها برای حفظ موجودیت، تداوم کارکردهای حیاتی، مقاومت در برابر تهدیدها و جلوگیری از فروپاشی است.

او افزود: تاب‌آوری شرط لازم برای بقاست اما شرط کافی برای پیشرفت و پیروزی نیست و کشورها علاوه بر آن به قدرت آفندی، ابتکار عمل و قدرت تأثیرگذاری نیز نیاز دارند.

راهبردهای دشمن و جنگ شناختی

این استاد دانشگاه با اشاره به پیام ۱۴ خرداد مقام معظم رهبری گفت: دشمن دو هدف اصلی را دنبال می‌کند؛ کاهش تاب‌آوری مردم و ایجاد خطای محاسباتی در مسئولان.

وی افزود: برای تحقق این اهداف از راهبردهایی مانند تردید، یأس، ترس، بدگمانی و اختلاف استفاده می‌شود تا انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی تضعیف شود.

نصراللهی تأکید کرد: جنگ امروز بیش از هر زمان دیگری جنگ اراده‌ها و جنگ ادراک‌هاست و بخش مهمی از آن در فضای رسانه‌ای و شناختی رخ می‌دهد.

قدرت نظامی و تجربه جنگ‌های اخیر

وی با اشاره به تجربه جنگ‌های اخیر اظهار کرد: تصور بی‌نیازی از قدرت نظامی در جهان امروز نادرست است و تجربه نشان داد توان موشکی و پهپادی نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ موجودیت کشور داشته است.

نصراللهی افزود: در جنگ‌های ترکیبی اخیر، دشمن با حمایت کامل قدرت‌های غربی و استفاده از ابزارهای نظامی، اطلاعاتی و رسانه‌ای وارد میدان شد، اما نتوانست به اهداف خود دست یابد.

شکاف انتظارات و امکانات کشور

وی همچنین نسبت به شکاف میان انتظارات و امکانات واقعی کشور هشدار داد و گفت: این شکاف اگر مدیریت نشود می‌تواند به ناامیدی، بی‌اعتمادی و کاهش سرمایه اجتماعی منجر شود.

نصراللهی تأکید کرد: مدیریت انتظارات یکی از الزامات اصلی تاب‌آوری ملی است و باید هم توانمندی‌ها و هم محدودیت‌ها برای جامعه به‌درستی تبیین شود.

دوگانه‌های کاذب و آسیب‌های اجتماعی

وی افزود: دوگانه‌هایی مانند «جنگ یا مذاکره»، «مقاومت یا دیپلماسی» و «قدرت سخت یا قدرت نرم» از جمله آسیب‌های جدی هستند که می‌توانند انسجام ملی را تضعیف کنند.

نصراللهی گفت: این مفاهیم متضاد نیستند بلکه مکمل یکدیگرند و تقابل‌سازی میان آنها خطای راهبردی است.

وی همچنین سیاه‌نمایی، سفیدنمایی، دوقطبی‌سازی، شایعه‌سازی و جناحی‌سازی امنیت ملی را از عوامل مهم تضعیف تاب‌آوری دانست.

نصراللهی در پایان تأکید کرد: رسانه‌ها باید با اطلاع‌رسانی دقیق، صادقانه و به‌موقع، هم در زمان بحران و هم در دوره پساجنگ، نقش فعال در حفظ امید اجتماعی، انسجام ملی و امنیت ملی ایفا کنند.

وی افزود: آینده امنیت ملی به میزان توان ما در مدیریت افکار عمومی، مدیریت انتظارات و پیش‌بینی شرایط پساجنگ وابسته است.

تغییر شکل جنگ به نقل از سخنگو

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در این نشست گفت: در شرایط فعلی، ایران درگیر یک «جنگ ترکیبی» است که صرفاً به میدان نظامی محدود نمی‌شود و ابعاد اقتصادی، رسانه‌ای، اطلاعاتی و حتی ورزشی را نیز دربرمی‌گیرد.

وی با اشاره به ادامه‌دار بودن درگیری‌ها افزود: جنگ علیه ایران پایان نیافته و صرفاً شکل آن تغییر کرده است؛ به‌گونه‌ای که همچنان فشارهای امنیتی، رسانه‌ای و اقتصادی ادامه دارد و هدف اصلی دشمن، فرسایش تاب‌آوری ملی و ایجاد اختلال در انسجام داخلی کشور است.

رضایی هشدار داد: هر اقدامی که پیام ضعف، تردید یا ناامیدی به جامعه یا دشمن مخابره کند، مستقیماً به کاهش تاب‌آوری ملی منجر می‌شود.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود در شرایط جنگ ترکیبی، مسئولان و مردم باید با تقویت انسجام داخلی، مدیریت معیشت، افزایش امید اجتماعی و هوشیاری در برابر جنگ روانی، از تشدید فشارهای آینده جلوگیری کنند؛ در غیر این صورت، سطح تهدیدها می‌تواند در آینده افزایش یابد.

راهبردهای دشمن

همچنین آقای دکتر فتح‌الله کلانتری، دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی در این نشست با تشریح راهبردهای طرف مقابل افزود: راهبرد آمریکا قرار دادن ایران در وضعیت «نه صلح و نه جنگ» و راهبرد رژیم صهیونیستی ایجاد وضعیت «نه پدافند» است؛ به‌گونه‌ای که تلاقی این دو راهبرد، فرسایش رفتاری مسئولان، فرسایش اجتماعی مردم و فرسایش اقتصادی کشور را هدف گرفته است. به گفته وی، دشمن تلاش دارد این ذهنیت را القا کند که هزینه تسلیم کمتر از هزینه مقاومت است.

کلانتری همچنین با اشاره به ابعاد دیپلماسی و بازدارندگی تأکید کرد: ایران اگرچه پنجره دیپلماسی را نبسته، اما مذاکره را در سایه قدرت و بازدارندگی دنبال می‌کند؛ به این معنا که ابتدا قدرت و بازدارندگی وجود دارد و سپس امکان آتش‌بس و گفت‌وگو شکل می‌گیرد. وی در ادامه تصریح کرد که تقویت تاب‌آوری ملی نیازمند توجه هم‌زمان به چهار بُعد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و عملیاتی است، چرا که دشمن با هدف قرار دادن معیشت و زندگی مردم به دنبال بی‌ثبات‌سازی داخلی است.

گفتنی است نشست‌های «دوشنبه‌های دانشگاهی» هر هفته با حضور استادان، کارشناسان و مسئولان در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی برگزار می‌شود و یکی از موضوعات مهم کشور در آن بررسی می‌گردد.