دخل و خرج نمایشگاه کتاب نمی‌خواند/ ۱۰ میلیارد تومان پول غذای نمایشگاه!

به گزارش خبرنگار مهر، سامانه شفاف‌سازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ماه بهمن سال جاری اقدامات و عملکرد این وزارتخانه در حوزه‌های مختلف را منتشر کرد که گزارش سی و ششمین نمایشگاه بین المللی کتاب در سال جاری (۱۴۰۴) نیز در بین گزارش‌های منتشر شده به چشم می‌آید.

نمایشگاهی که برگزاری آن با چالش‌هایی روبه‌رو است که در این گزارش ریز عملکرد بخش‌های مختلف این نمایشگاه منتشر شده است. اعداد و ارقامی که این پرسش را به وجود می‌آورد که برگزاری این رویداد در این وضعیت چه ضرورتی دارد؟ اینکه نمایشگاه کتاب، بیشتر به یک فروشگاه بزرگ شباهت دارد و این هزینه برای برپایی یک فروشگاه بزرگ صرف می‌شود تا مهم‌ترین خبری که از آن توسط برگزارگنندگان بیرون می‌آید آمار فروش روزانه این رویداد باشد، نشان از نبود راهبرد در برگزاری یکی رویداد فرهنگی دارد. البته این انتقادها متوجه برگزارکنندگان فعلی نیست و اصل برگزاری این رویداد طی سال‌های اخیر زیر سوال بوده است که چرا به جای هزینه کردن در حوزه‌های زیرساختی و حمایتی، رویدادی که برای اکثریت صنف آورده‌ای ندارد را حمایت می‌کنند؟

در ادامه مروری بر آمار و ارقام منتشر شده کرده‌ایم و روی بخش‌هایی از این گزارش نور تابانده‌ایم تا کمی زوایای این رویداد بهتر دیده شود.

نکته جالب توجه در این گزارش درآمد نمایشگاه کتاب است. رقمی که در این گزارش منتشر شده است کمی بیشتر از ۸۰ میلیارد تومان است که ۵۰ میلیارد آن آورده بانک عامل نمایشگاه و باقی آورده تبلیغات محیطی، سازمان اوقاف و امور خیریه و سه درصد از فروش خالص ناشران بابت زیرساخت نمایشگاه مجازی بوه است.

ناهار نمایشگاه ۱۰ میلیارد خرج روی دست ستاد برگزاری نمایشگاه کتاب گذاشت

این در حالی است که طبق اطلاعات جدول منتشر شده در سامانه شفاف‌سازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فقط هزینه‌های اجرایی نمایشگاه ۱۳۲ میلیارد و نهصد میلیون تومان بوده است. که از این عدد ۱۲ میلیارد تومان اجاره مصلی بوده و علاوه بر این، ۱۱ میلیارد و هفتصد میلیون تومان هم هزینه زیرساخت برق نمایشگاه کتاب با ارزش افزوده بوده است. علاوه بر این اعداد ارقامی در حوزه مستندسازی در این جدول به چشم می‌خورد که جالب توجه است. رقم شش شماره نشریه روزانه نمایشگاه که کارکرد آن اطلاع‌رسانی و بازنمایی رویدادهای نمایشگاه است ۳۰۰ میلیون تومان شده است که باید درباره کارکرد آن سوال پرسید. همچنین ۹ میلیارد و ششصد میلیون تومان هزینه غذای نیروهای اجرایی طی یازده روز برگزاری نمایشگاه کتاب بوده است.

نکته جالب در این گزارش هزینه ۳۱۲ میلیون تومانی برای رادیو نمایشگاه است. رادیویی که شاید کسی باور نکند هزینه روزانه آن بیش از سی میلیون تومان آب بخورد، این در حالی است که بخشی از محتوای این رادیو تبلیغاتی است ولی با این حال ۳۰ میلیون تومان روزانه برای این صدا هزینه شده است. شبکه کتاب هم به عنوان بازوی رسانه‌ای خانه کتاب، ۶۰۰ میلیون تومان برای تولید ۲ هزار دقیقه دریافت کرده است. نکته جالب تولیداتی مثل ولاگ و کلیپ‌های روزانه و با من بخوان در بخش رسانه است که کسی آن خروجی‌ها را در یاد ندارد ولی قریب به ۵۰۰ میلیون تومان برای این تولیدات هزینه شده است.

۶۴۵ میلیون تومان اقامت در هتل

یکی از ارقام عجیب در این گزارش در ردیف «۶۲» به چشم می‌آید. «هزینه مهمانان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور» که طبق این گزارش برای یک فقره ۶۴۵ میلیون تومان هزینه شده است. سوال این است که تعداد مهمان‌ها در گزارش درست درج نشده یا برای یک مهمان این عدد هزینه شده است؟

یکی از بخش‌هایی که امسال خیلی روی آن تبلیغات شد برگزاری فلوشیپ جهانی کتاب کودک بود. در اطلاعاتی که منتشر شده دو عدد دو میلیارد و ششصد میلیون تومان و چهار میلیارد تومان درج شده که اولی هزینه اجرایی این بخش و دومی هزینه بلیط مهمانان خارجی بوده است. بخشی که معلوم نیست دستاورد آن برای نشر ایران چه بوده و حتی شنیده شده که این بخش با مونوپل یک ناشر خاص در ایران برگزار شده و سایر ناشران نقشی در این میانه نداشته‌اند.

کار ویژه فرهنگی یکی از بندهایی است که طی آن رقمی حدود ۳ میلیارد تومان به ستاد امر به معروف و نهی از منکر تهران پرداخت شده است. علاوه بر این برای اجرای نقالی و برنامه میدانی و موارد مشابه رقمی حدود حدود یک میلیارد تومان پرداخت شده است.

سی و ششمین نمایشگاه کتاب تهران حدود ۱۷۰ میلیارد تومان یارانه به اهل قلم، دانشجویان و اساتید دانشگاه و حوزه، اقشار و سازمان‌ها و نهادها داده است.

جمع هزینه‌هایی این دوره از نمایشگاه کتاب و مقایسه آن با درآمدهای این دوره این سوال را در ذهن ایجاد می‌کند که برگزاری نمایشگاه کتاب با این هزینه‌های بزرگ چه ضرورتی دارد؟ ۳۳۰ میلیارد تومان هزینه برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در سال ۱۴۰۴ شده است که در مقابل آورده مالی بیرون از بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها ۸۰ میلیارد بوده است که این عدد یعنی یک چهارم هزینه برگزاری این نمایشگاه از طریق جذب درآمد بوده است که یعنی دخل و خرج نمایشگاه کتاب با هم نمی‌خواند. از طرفی باید در نظر گرفت این رویداد هزینه‌های پنهانی نیز در خود دارد که در این جدول‌ها به آن‌ها اشاره‌ای نشده است. از طرفی با شرایط فعلی نشر کشور که در آستانه فروپاشی و ورشکستگی است این ارقام کمکی به این نشر نمی‌کند و بهتر است صرف کارهایی شود که نشر را از این وضعیت نجات دهد.

جدول کامل هزینه‌ها و درآمد سی و ششمین نمایشگاه کتاب تهران را از اینجا ببینید.