۸۰ درصد خدمات بهزیستی دیجیتال می‌شود

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از سازمان بهزیستی کشور، نشست بررسی برنامه‌های تحولی مرکز برنامه‌ریزی، نوآوری هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی سازمان بهزیستی کشور با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، سعید صالح رئیس مرکز برنامه‌ریزی، نوآوری، هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی و جمعی از معاونان، مدیران و کارشناسان برگزار شد.

در بخش نخست برنامه‌های تحولی معاونت نوآوری و خدمات دانش‌بنیان مرکز برنامه‌ریزی، نوآوری و هوشمندسازی سازمان بهزیستی کشور را گزارش کردیم.

در ادامه برنامه‌های تحولی معاونت هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی و معاونت برنامه‌ریزی و آمار ارائه می‌شود.

در این نشست سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به آسیب‌های فضای مجازی گفت: فضای مجازی هم ابزار است، هم مکان و هم می‌تواند زمینه‌ساز اعتیاد مجازی باشد و آسیب‌های آن در برخی موارد از آسیب‌های دنیای واقعی نیز بیشتر است.

وی با اشاره به پدیده فابینگ و تداوم زندگی در فضای مجازی افزود: امروزه جهان وارد عصر متاورس شده و آسیب‌های اجتماعی جدیدی در این فضا شکل گرفته است که نیازمند توجه جدی است.

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به توسعه فناوری‌های نوین گفت: امروز فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی همچنین هوش مصنوعی در امتداد موج‌های ارتباطی فیزیکی، دیجیتال، منتال و متاورس شکل گرفته‌اند. متاورس امروز بسیاری از عرصه‌های زندگی را تحت تأثیر قرار داده و اگر نتوانیم خود را با این جریان هماهنگ کنیم دیگر یک سازمان یادگیرنده و تجدیدحیات‌کننده نخواهیم بود.

حسینی تأکید کرد: اگر به سمت فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی حرکت نکنیم به جای آنکه بحران‌زدا باشیم به سازمانی بحران‌زا تبدیل خواهیم شد از این رو آموزش مدیران و کارشناسان، ارتقای مهارت‌ها و همچنین تأمین زیرساخت‌ها و ابزارهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری برای تحقق بهره‌وری بیشتر، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

در ادامه این نشست محمد جواد امینی معاون توسعه فناوری اطلاعات، امنیت فضای مجازی و هوشمندسازی سازمان بهزیستی کشور با تشریح برنامه‌های تحول دیجیتال این سازمان، از هدف‌گذاری برای الکترونیکی شدن ۸۰ درصد خدمات، کاهش ۶۰ درصدی مراجعات حضوری و کاهش ۴۰ درصدی زمان ارائه خدمات تا افق ۱۴۱۰ خبر داد.

حرکت به سمت حذف فرآیندهای کاغذی

وی در تشریح مأموریت‌ها گفت: توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، ارتقای امنیت زیرساخت‌ها و سامانه‌ها و پیاده‌سازی راهکارهای هوشمند، نقش کلیدی در تحول دیجیتال سازمان ایفا می‌کند. این معاونت با تمرکز بر هوشمندسازی، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، بهره‌گیری از داده‌کاوی و تحلیل هوشمند اطلاعات و حذف فرایندهای کاغذی در بستری امن و پایدار، تلاش دارد ارائه خدمات به جامعه هدف را تسهیل، تسریع و شفاف کند.

وی با اشاره به سه راهبرد اصلی معاونت افزود: در حوزه امنیت فضای مجازی، تأمین امنیت سایبری دنبال می‌شود، در گروه هوشمندسازی، حاکمیت خدمات دیجیتال و تعاملات الکترونیکی در دستور کار قرار دارد و در حوزه شبکه و زیرساخت نیز حاکمیت و تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی امن بهزیستی دنبال می‌شود.

امینی تصریح کرد: حاصل همکاری این سه حوزه، ارائه سامانه‌ها و سرویس‌های هوشمند، امن و در دسترس است. برای این منظور، چشم‌انداز پنج‌ساله‌ای در قالب پنج گام شامل تثبیت و طراحی پایه، نوسازی و استانداردسازی، ارتقا و افزایش تاب‌آوری، هوشمندسازی و یکپارچه‌سازی و بلوغ و تحول طراحی شده است تا معاونت فناوری اطلاعات به مجموعه‌ای هوشمند، یکپارچه، امن و تاب‌آور تبدیل شود.

ارائه خدمات بهزیستی در بازوی بله

وی از چرخش رویکرد سازمان بهزیستی از خدمات حضوری به خدمات الکترونیکی و هوشمند خبر داد و گفت: برای نخستین بار خدمات سازمان بهزیستی در قالب بازوی پیام‌رسان بله ارائه می‌شود و این خدمات به‌زودی در پیام‌رسان‌های ایتا و روبیکا نیز توسعه خواهد یافت. سازمان بهزیستی در بیش از ۷۰۰ نقطه کشور و در تمامی ۳۱ استان خدمات ارائه می‌کند و پراکندگی جغرافیایی گسترده‌ای دارد.

معاون توسعه فناوری اطلاعات، امنیت فضای مجازی و هوشمندسازی سازمان بهزیستی همچنین با اشاره به حملات سایبری در جریان جنگ ۴۰ روزه اظهار کرد: در این مدت ۱۵ حمله مستقیم سایبری به سازمان بهزیستی صورت گرفت که شامل چهار حمله حیاتی، ۹ حمله با درجه اهمیت بالا و دو حمله متوسط بود اما با وجود این حملات هیچ‌گونه اختلالی در ارائه خدمات به مددجویان ایجاد نشد.

وی از راه‌اندازی یک پلتفرم بومی هوش مصنوعی در حوزه نوآوری خبر داد و افزود: این سامانه با هدف شناسایی و رفع تناقض‌های موجود در دستورالعمل‌ها طراحی شده است.

در ادامه این نشست، برنامه‌های گروه شبکه، ارتباطات و زیرساخت سازمان بهزیستی تشریح شد و مسئولان مربوطه گفتند: حاکمیت و تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی امن بهزیستی کشور را دنبال می‌کنیم و توانسته‌ایم در بیش از ۷۰۰ نقطه کشور ارتباطات امن را در مراکز، شهرستان‌ها و ساختمان‌های تابعه برقرار کنیم. برای تمامی خدمات، شناسنامه‌ای تعریف شده تا مشخص شود هر فعالیت بر چه مبنای قانونی استوار است، از کجا آغاز شده چه نتایجی داشته و چه اقداماتی برای آن انجام شده است.

سه برنامه تحولی در این حوزه وجود دارد از جمله چرخش از مداخله دیرهنگام به پیشگیری زودهنگام، تضمین تداوم ارائه خدمات الکترونیکی و پشتیبانی از سامانه‌ها و همچنین تغییر نگاه بخشی به نگاه یکپارچه از جمله برنامه‌های تحولی در این حوزه است. هدف‌گذاری کمی این بخش، ایجاد ۲۰۰ دسترسی امن برای استان‌هاست تا در شرایط بحرانی نیز خدمات به صورت برخط ادامه یابد.

حاکمیت خدمات دیجیتال در بهزیستی

همچنین گروه هوشمندسازی سازمان بهزیستی، حاکمیت خدمات دیجیتال و دیجیتالی‌سازی خدمات را به عنوان محور راهبردی خود تعریف کرده است. با توجه به وجود ۲۳ خدمت مصوب در سازمان بهزیستی، برنامه‌ریزی شده است تمامی این خدمات به صورت الکترونیکی به جامعه هدف و کارکنان ارائه شود.

مسئولان این حوزه همچنین از اجرای یک مگاپروژه تحول دیجیتال خبر دادند که بر چرخش از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند و داده‌محور استوار است. توسعه خدمات هوشمند و غیرحضوری، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و داده‌ها، افزایش بهره‌وری و شفافیت، استقرار تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و کاهش مراجعات حضوری از اهداف این پروژه عنوان شده است.

۸۰ درصد خدمات بهزیستی دیجیتال خواهد شد

بر اساس این برنامه تا سال ۱۴۱۰، ۸۰ درصد خدمات سازمان بهزیستی دیجیتال خواهد شد، مراجعات حضوری ۶۰ درصد کاهش می‌یابد و زمان ارائه خدمات نیز دست‌کم ۴۰ درصد کاهش پیدا می‌کند.

یکی دیگر از برنامه‌های تحولی این معاونت، یکپارچه‌سازی احراز هویت و مدیریت دسترسی کاربران است که با هدف ایجاد بستر متمرکز مدیریت هویت، کنترل دسترسی کاربران و یکپارچه‌سازی خدمات الکترونیکی دنبال می‌شود.

در ادامه برنامه‌های واحد امنیت فضای مجازی سازمان بهزیستی تشریح شد که مأموریت این حوزه صیانت از داده‌ها، اطلاعات و سامانه‌ها عنوان شد و امنیت سایبری با هدف حفاظت از داده‌ها، اطلاعات و سیستم‌ها در برابر تهدیدات دنبال می‌شود.

شش برنامه تحولی در این حوزه طراحی شده که از جمله آن‌ها می‌توان به استقرار نظام مدیریت ریسک و دارایی، شناسایی کامل دارایی‌های حیاتی سازمان، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های مرتبط با هر دارایی و تعیین راهکارهای کنترلی اشاره کرد.طرح آینده‌نگری و حفظ تداوم خدمات راهبردی در شرایط بحران نیز طراحی شده و کاهش زمان وقفه در خدمات حیاتی، تضمین تداوم خدمت، حفظ ایمنی کارکنان، رعایت الزامات قانونی و پیاده‌سازی اینترنت امن در دستور کار قرار دارد.

در بخش دوم این نشست برنامه‌های دفتر برنامه‌ریزی تشریح شد

فرشاد رضوانی معاون برنامه ریزی و اطلاعات راهبردی سازمان بهزیستی گفت: طرح جامع بازمهندسی برنامه‌ها و تحول سیاست‌پایه سازمان بهزیستی کشور با هدف ایجاد نظامی یکپارچه، آینده‌نگر و داده‌محور برای برنامه‌ریزی، تدوین و اجرا شده است؛ طرحی که قرار است با شفاف‌سازی زنجیره سیاست تا برنامه، استقرار نظام ارزیابی عملکرد و بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، زمینه تحول در ساختار تصمیم‌سازی این سازمان را فراهم کند.

وی وضعیت فعلی نظام برنامه‌ریزی بهزیستی با وضعیت مطلوب را مقایسه کرد و گفت:‌ فرایند برنامه‌ریزی در وضعیت کنونی با چالش‌هایی همچون فقدان انسجام، تکلیف‌گرایی اداری، تحلیل‌های محیطی پراکنده، اهداف فاقد شاخص‌های سنجش‌پذیر، رویکرد پروژه‌محور و ضعف در نظام پایش و بازخورد مواجه است. در مقابل، وضعیت مطلوب بر برنامه‌ریزی تحول‌آفرین، مشارکتی، آینده‌نگر و مسئله‌محور، تحلیل نظام‌مند محیط، اهداف اولویت‌دار و سنجش‌پذیر و پایش مستمر و یادگیرنده تأکید دارد.

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد نبود ساختار منسجم تصمیم‌سازی تحول‌آفرین، فقدان نظام ارزیابی اثربخش برنامه‌ها و نبود فرایند برنامه‌ریزی مبتنی بر داده و مطالعات آینده‌پژوهانه از مهم‌ترین مسائل راهبردی حوزه برنامه‌ریزی سازمان بهزیستی است.

رضوانی متذکر شد: مأموریت طرح جامع بازمهندسی برنامه‌ها بر سه محور بازنگری نظام فعلی برنامه‌ریزی، طراحی برنامه جامع تحول سازمانی و عملیاتی‌سازی و رصد چرخش‌های تحول‌آفرین استوار شده است.ایجاد زبان مشترک برنامه‌ریزی در سازمان، شفاف‌سازی زنجیره سیاست تا برنامه، ایجاد بستر مدیریت عملکرد اثربخش، فراهم‌سازی زیرساخت بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، تقویت تصمیم‌سازی داده‌محور و کاهش ابهام و همپوشانی مأموریت‌ها از جمله اهداف راهبردی این طرح عنوان شده است.

وی ادامه داد: در چارچوب سیاستی آینده‌نگر سازمان، محورهایی همچون توانمندسازی و سالمندی جمعیت به عنوان مضامین راهبردی تعریف شده‌اند. در حوزه توانمندسازی، ابعاد اقتصادی، اجتماعی، روانی، آموزشی و نهادی مورد توجه قرار گرفته و رویکرد سازمان حرکت از حمایت صرف به سمت تربیت نیروی مولد، مستقل و دارای پایداری در زندگی روزمره عنوان شده است.در بخش سالمندی نیز بر توسعه خدمات پیشگیری، توانبخشی، حمایت‌های اجتماعی، مناسب‌سازی محیط، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و سیاست‌گذاری متناسب با افزایش جمعیت سالمندان تأکید شده و ایجاد «بانک زمان» برای ارائه خدمات مراقبتی رایگان از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است.

مرکز برنامه‌ریزی محور اصلی بازمهندسی برنامه‌ها

بر اساس این مدل، مرکز برنامه‌ریزی و فناوری اطلاعات به عنوان محور اصلی بازمهندسی برنامه‌ها و تحول سیاست‌پایه تعریف شده و سه معاونت نوآوری و خدمات دانش‌بنیان، برنامه‌ریزی و اطلاعات راهبردی و فناوری اطلاعات، مسئولیت هدایت فرایند تحول را بر عهده خواهند داشت.همچنین ابزارهایی نظیر مدل‌سازی ماتریسی سیاست ـ برنامه، تحلیل شکاف و بازمهندسی برنامه‌ها برای هم‌راستاسازی فعالیت‌ها با اهداف سیاستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.نتایج اجرای پایلوت این طرح نشان می‌دهد بخشی از فعالیت‌ها ارتباط شفافی با اهداف سیاستی نداشته‌اند، مرزبندی مأموریتی برخی واحدها نیازمند بازتعریف بوده و بسیاری از شاخص‌ها بر حجم فعالیت‌ها متمرکز بوده‌اند نه بر اثربخشی.

معاون برنامه ریزی و اطلاعات راهبردی سازمان بهزیستی گفت: بازمهندسی برنامه‌ها در حوزه‌های مختلف از جمله سرمایه انسانی، بودجه، حقوقی، اشتغال، توانمندسازی، رفاه اجتماعی، مسکن، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی انجام شده است.بر اساس نتایج فاز نخست طرح، زبان مشترک برنامه‌ریزی در سازمان ایجاد شده، نقش‌های سیاستی، راهبری و اجرایی واحدها تفکیک شده، زنجیره سیاست تا فعالیت شکل گرفته، همپوشانی‌ها و موازی‌کاری‌ها شناسایی شده و زیرساخت‌های لازم برای بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد و مدیریت اثربخش فراهم شده است. اجرای این مدل، سازمان بهزیستی را به نهادی یادگیرنده و مقاوم در برابر تغییرات آینده تبدیل می‌کند، هزینه‌های پنهان ناشی از ناهماهنگی سیاست و اجرا را آشکار می‌سازد و مدیریت سازمان را از برنامه‌ریزی پروژه‌محور به سمت برنامه‌ریزی سیاست‌پایه سوق خواهد داد.

در بخش سوم نیز برنامه‌های گروه آمار و داده‌کاوی سازمان بهزیستی تشریح شد

مسئولان این حوزه با اشاره به فرایندهای آماری و تضمین کیفیت بر صحت ثبت داده‌ها از طریق داده‌کاوی و تدوین گزارش‌های کنترلی تأکید کرده و گفتند: طراحی داشبوردهای مدیریتی، تولید ابزارهای دقیق آماری و ارتقای سطح سواد آماری از طریق توانمندسازی و آموزش کاربران، از مهم‌ترین برنامه‌های این حوزه است.

هدف سیاستی گروه آمار و داده‌کاوی، استقرار حکمرانی داده‌محور و افزایش کاربست‌پذیری آمار در فرایندهای سازمانی است تا داده‌ها از یک ابزار صرف آماری به یک دارایی راهبردی برای سازمان تبدیل شوند.در همین راستا، سامانه داده‌نما به عنوان مرجع یکپارچه گزارش‌گیری، پایش و تحلیل اطلاعات در سازمان بهزیستی در حال طراحی و راه‌اندازی است. این سامانه شامل گزارش‌های مدیریتی، گزارش‌های کارشناسی، گزارش‌های پایش و نظارت بر کیفیت داده‌ها و همچنین گزارش‌های ویژه پرداخت خواهد بود.

اصلاح نظام آماری سازمان با رویکرد تحول‌آفرین مدنظر است که چرخش از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند و داده‌محور و همچنین گذار از نظارت شکلی به نظارت هوشمند و عملکردی از مهم‌ترین رویکردهای جدید در نظام آماری سازمان بهزیستی به شمار می‌رود.