از ورامین تا دماوند؛ پایتخت در سوگ حسین(ع)

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: هنوز چند روزی از آغاز ماه محرم نگذشته که چهره شهرستان‌های استان تهران دگرگون شده است.

پرچم‌های سیاه بر سردر خانه‌ها، مغازه‌ها، مساجد و حسینیه‌ها نصب شده و صدای نوحه و مرثیه از کوچه‌های شهرهای مختلف به گوش می‌رسد.

از شهرری در جنوب پایتخت تا فیروزکوه در شرق استان، از اسلامشهر و بهارستان در جنوب غرب تا ورامین و پیشوا در جنوب شرق، همه جا نشانه‌هایی از آغاز بزرگ‌ترین اجتماع مردمی و مذهبی سال دیده می‌شود.

محرم در استان تهران تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ بلکه بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مردمی است که دهه‌ها و حتی قرن‌هاست عشق به اهل بیت(ع) را در قالب هیئت‌ها، دسته‌های عزاداری، نذرها و آیین‌های سنتی به نسل‌های بعد منتقل کرده‌اند.

شهرستان‌هایی که با محرم شناخته می‌شوند

بسیاری از شهرستان‌های استان تهران سابقه‌ای طولانی در برگزاری مراسم عزاداری دارند. شهرری با محوریت حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، ورامین و پیشوا با هیئت‌های ریشه‌دار و دسته‌های سنتی، اسلامشهر با صدها هیئت فعال، شهریار و ملارد با آیین‌های مردمی و همچنین دماوند و فیروزکوه با مراسم بومی خود، هر ساله میزبان صدها هزار عزادار حسینی هستند.

در برخی مناطق، آیین‌های عزاداری قدمتی بیش از یک قرن دارند و خانواده‌ها نسل به نسل مسئولیت برگزاری آنها را برعهده گرفته‌اند.

بسیاری از تکایا و حسینیه‌های قدیمی همچنان به شیوه سنتی اداره می‌شوند و در کنار آنها، هیئت‌های جوان و دانشجویی نیز شکل گرفته‌اند که مخاطبان جدیدی را جذب کرده‌اند.

بیش از هزاران هیئت در سراسر استان

آمارها نشان می‌دهد استان تهران یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های هیئت‌های مذهبی کشور را در اختیار دارد. در سال‌های گذشته مسئولان فرهنگی از فعالیت حدود ۲۰ هزار هیئت مذهبی در استان تهران خبر داده‌اند که بخش قابل توجهی از آنها در شهرستان‌های استان مستقر هستند.

تنها در شهرستان اسلامشهر بیش از ۸۰۰ هیئت مذهبی دارای مجوز فعالیت می‌کنند؛ ظرفیتی که این شهرستان را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های عزاداری در استان تهران تبدیل کرده است.

در ری نیز بیش از ۱۴۰۰ هیئت مذهبی و ۲۰۰ موکب در ایام محرم فعال می‌شوند و بسیاری از خیابان‌ها و معابر این شهرستان به محل برگزاری مراسم‌های مردمی تبدیل می‌شود.

هیئت؛ از عزاداری تا فعالیت اجتماعی

محرم امروز تنها به برگزاری مراسم روضه و سینه‌زنی محدود نمی‌شود. هیئت‌های مذهبی در سال‌های اخیر به پایگاه‌های اجتماعی، فرهنگی و جهادی تبدیل شده‌اند.

برگزاری پویش‌های کمک مؤمنانه، آزادسازی زندانیان جرایم غیرعمد، تهیه جهیزیه، توزیع بسته‌های معیشتی، کمک به بیماران نیازمند و اجرای برنامه‌های فرهنگی برای نوجوانان و جوانان بخشی از فعالیت‌هایی است که در بسیاری از هیئت‌های شهرستان‌های استان تهران دنبال می‌شود.

حجت‌الاسلام منصور باقربیک، مدیرکل تبلیغات اسلامی شهرستان‌های استان تهران معتقد است که هیئت‌های مذهبی باید علاوه بر حفظ شور حسینی، به تقویت شعور حسینی نیز بپردازند و محرم را به فرصتی برای تبیین معارف اهل بیت(ع)، جهاد تبیین و پاسخ به نیازهای فرهنگی نسل جوان تبدیل کنند.

به گفته وی، هیئت‌ها امروز مهم‌ترین سرمایه اجتماعی جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی محسوب می‌شوند و نقش آنها در تربیت نسل جوان بیش از گذشته اهمیت یافته است.

محرم؛ دانشگاهی برای نسل جوان

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مراسم محرم در سال‌های اخیر، حضور گسترده نوجوانان و جوانان در هیئت‌هاست.

در بسیاری از شهرستان‌های استان تهران، مسئولیت بخش‌های مختلف مراسم از جمله رسانه، تولید محتوا، انتظامات، امور فرهنگی، موکب‌داری و خدمات‌رسانی به جوانان سپرده شده است.

کارشناسان فرهنگی معتقدند هیئت‌های مذهبی توانسته‌اند ارتباط مؤثری با نسل جدید برقرار کنند و از این ظرفیت برای انتقال فرهنگ عاشورا بهره بگیرند.

در برخی هیئت‌ها برنامه‌های ویژه نوجوانان، جلسات پرسش و پاسخ، حلقه‌های معرفتی، گروه‌های سرود و فعالیت‌های رسانه‌ای نیز برگزار می‌شود.

شهرری؛ قلب تپنده محرم در استان تهران

وقتی نام محرم در استان تهران مطرح می‌شود، نمی‌توان از شهرری و حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) سخن نگفت.

شهرری در ایام محرم به یکی از مهم‌ترین مقاصد عزاداران حسینی تبدیل می‌شود. حضور هزاران زائر، برگزاری مراسم‌های مختلف مذهبی و فعالیت گسترده هیئت‌ها، این شهرستان را به قبله عزاداران استان تهران بدل کرده است.

مسئولان فرهنگی ری از فعالیت بیش از ۱۴۰۰ هیئت مذهبی و ۲۰۰ موکب در این شهرستان خبر داده‌اند.

ورامین و پیشوا؛ میراث‌داران آیین‌های کهن

ورامین و پیشوا از جمله شهرستان‌هایی هستند که آیین‌های عزاداری در آنها ریشه‌ای تاریخی دارد.

در این مناطق هنوز بسیاری از سنت‌های قدیمی عزاداری حفظ شده و دسته‌های عزاداری با شیوه‌های سنتی در سطح شهرها و روستاها حرکت می‌کنند.

حضور گسترده خانواده‌ها، پیرغلامان، مداحان و جوانان در کنار یکدیگر، تصویری کم‌نظیر از پیوند نسل‌ها را به نمایش می‌گذارد.

اسلامشهر؛ پایتخت هیئت‌های مردمی

اسلامشهر نیز یکی از پرظرفیت‌ترین شهرستان‌های استان تهران در حوزه هیئت‌های مذهبی محسوب می‌شود.

وجود صدها هیئت فعال، ده‌ها موکب مردمی و مشارکت گسترده شهروندان باعث شده این شهرستان در ایام محرم حال و هوایی متفاوت پیدا کند.

حسین رواز، رئیس اداره تبلیغات اسلامی اسلامشهر از فعالیت بیش از ۸۰۰ هیئت مذهبی دارای مجوز در این شهرستان خبر داده است.

یکی از جلوه‌های زیبای محرم در شهرستان‌های استان تهران، فرهنگ نذر و اطعام حسینی است.

از پخت غذای نذری گرفته تا توزیع آب، شربت، چای و خدمات مختلف، هزاران نفر در این سنت حسنه مشارکت می‌کنند.

در بسیاری از محلات، هزینه‌های برگزاری مراسم به صورت مردمی تأمین می‌شود و همین مسئله سبب شده محرم همچنان مردمی‌ترین مناسبت مذهبی کشور باقی بماند.

معرفی هیئت‌های شاخص شهرستان‌های استان تهران

۱- هیئت حسینیه محله فرامه

شهرستان: دماوند

سخنران:حجت الاسلام خانی

۲- هیئت حسینیه محله قاضی

شهرستان: دماوند

سخنران:حجت الاسلام شیخ محمد علاالدینی

۳- هیئت بیت الحسین

شهرستان: ملارد

آدرس:ملارد خیابان ایثارگران بوستان ایثارگران حسینیه بیت الحسین شهیدان میعادی

سخنران:حجت الاسلام قاسمی

۴- هیئت حسینیه همدانی ها

شهرستان: ری

آدرس:خیابان ری بعد از پل ری

سخنران:شیخ حسین انصاریان

۵- هیئت حسینیه هدایت

شهرستان: ری

آدرس:خیابان ری کوچه رقیب دوست

مداح:کربلایی حسین ایزدخواه

۶- هیئت ریحانه النبی

شهرستان: شمیرانات

آدرس:تجریش آستان مقدس امامزاده صالح (ع)

سخنران:حجت الاسلام حامد کاشانی

۷- هیئت عبدالله ابن حسن (ع)

شهرستان: شمیرانات

آدرس:فرمانیه دیباجی شمالی نرسیده به اتوبان صدر حسینیه مسجد الرضا (ع)

مداح:حاج حنیف طاهری

۸- هیئت

شهرستان: شمیرانات

آدرس:چیذر آستان مقدس امامزاده علی اکبر(ع)

سخنران:حجت الاسلام مسعود عالی

مداح:حاج محمود کریمی

محرم در شهرستان‌های استان تهران تنها مجموعه‌ای از مراسم‌های مذهبی نیست؛ بلکه جلوه‌ای از همبستگی اجتماعی، هویت دینی و سرمایه فرهنگی مردم این استان است.

در روزهایی که شهرها و روستاها یکپارچه سیاه‌پوش می‌شوند، پیر و جوان، زن و مرد، مسئول و مردم عادی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا پیام عاشورا را زنده نگه دارند.

این روزها از شهرری تا فیروزکوه، از اسلامشهر تا ورامین و از شهریار تا پاکدشت، یک صدا به گوش می‌رسد؛ «یا حسین(ع)»؛ ندایی که قرن‌هاست در این سرزمین طنین‌انداز است و همچنان پرشورتر از همیشه ادامه دارد.