راز ماندگاری ایران؛ از حکمت فردوسی تا حماسه آفرینی مردم

احمد ملایی، عضو هیئت علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر، با اشاره به بیانات رهبر انقلاب اظهار داشت: زبان فارسی، یکی از بخش‌های مهم هویتی مردم ایران است؛ حفظ و اهمیت دادن به آن می‌تواند زنجیره گسترش فرهنگ ایرانی اسلامی را توسعه دهد.

وی ادامه داد: امروزه وظیفه بسیار دشواری در حفظ و گسترش زبان فارسی، در احیای زبان فارسی و واژه‌های اصیل فارسی داریم، در واقع همان کاری که فردوسی انجام داده است؛ هر زبان در گذر زمان دچار تهدیدها و آسیب‌هایی می‌شود و البته زبان فارسی هم از این قاعده مستثنا نیست.

ملایی بیان کرد: اگر نگاهی به پیشینه زبان فارسی داشته باشیم متوجه می‌شویم که در اتفاقات اجتماعی، در اتفاقات سیاسی، فرهنگی و دینی در هجوم‌ها جنگ‌ها و به هر صورت آسیب‌هایی برای زبان شکل گرفته است.

وی گفت: برخی از این تهدیدها با توجه به شرایط امروز جهان مطرح می‌شود مثلاً گسترش فضای مجازی و فضای ارتباطی که خیلی از آن‌ها هم در اختیار ما نیست؛ ارتباطات فراتر از مرزهایی است که اتفاق می‌افتد؛ نه اینکه این‌ها صرفاً بد باشد اما طبیعتاً تهدیدهایی را در عرصه زبان به وجود می‌آورد.

ضرورت آگاه سازی جامعه به اهمیت زبان فارسی

عضو هیئت علمی دانشگاه تصریح کرد: وقتی که فضای ارتباطی مبتنی بر دستاورد بومی باشد مدیریت آن هم در اختیار خود ما خواهد بود؛ اما وقتی که مدیریت در اختیار ما نیست ما باید منتظر آسیب‌ها و چالش‌ها باشیم؛ در این بخش ما باید جامعه خودمان را نسبت به اهمیت زبان فارسی آگاه کنیم.

وی گفت: ما در مدارس وقتی زبان فارسی را آموزش می‌دهیم باید کارکردهای این زبان را هم گسترش بدهیم و روی آن و اهمیت آن تأکید کنیم. این نکته بسیار مهمی است؛ در ضمن در فضای رسانه‌ای و فضای هنری‌مان باید نسبت به اهمیت زبان فارسی، حفظ زبان فارسی و به کار بردن واژه‌های اصیل زبان فارسی کوشا باشیم؛ مجموعه این‌ها می‌تواند بخشی از آن تهدیدهایی که ما در عرصه به نابودی زبان و آسیب به زبان داریم، جلوگیری کند.

ملایی بیان کرد: خلاقان جامعه، هنرمندان، شاعران، ادیبان و نویسندگان با شناخت زبان فارسی و آشنایی با اصالت این زبان و فرهنگ اصیل ایرانی می‌توانند کمک کنند؛ یعنی شما در برابر چالش‌های زبانی باید تولید زبانی داشته باشید، تولید زبانی مبتنی بر اصالت شعر درست، داستان درست و اصیل مبتنی بر واژه‌های اصیل و درست می‌تواند بخش مهمی از چالش‌ها و تهدیدهای زبانی ما را رفع کند.

وی گفت: مجموعه نخبگانی جامعه باید برای این مسئله دغدغه داشته باشند تا مجموعه فرهنگی یک جامعه بتواند زبان را حفظ کند و بر رونق آن بی‌افزاید.

استاد سلسله نشست‌های ادبیات کهن حوزه هنری سیستان و بلوچستان افزود: بحث علم و گسترش علم هم مبتنی بر زبان فارسی باز می‌تواند آن مسئله مهم تهدیدهای زبانی را به نوعی کاهش بدهد.

فردوسی نیازهای جامعه زمان خودش را به خوبی درک کرد

وی ادامه داد: فردوسی از آن دست نخبگان جامعه است که زمانه خودش را درک کرده و در عین حال نیازهای مردم زمانه خودش را و فرهنگ جامعه هم کهن و هم امروز و هم آینده جامعه خودش را می‌شناسد و می‌فهمد؛ بنابراین مبتنی بر این فهم و آگاهی و حکمت عمل می‌کند.

ملایی بیان کرد: بی‌جهت نیست که ما فردوسی را حکیم می‌دانیم؛ انسان حکیم کاری که انجام می‌دهد بر اساس حکمت و دانایی است، این حکیم توانمند و خردورز می‌داند که حلقه گمشده جامعه او خردورزی مبتنی بر خرد و اندیشه ناب ایرانی اسلامی است؛ بنابراین کسی که هم اصالت ایرانی دارد هم اشراف ایمانی و اسلامی دارد و بعد گنجینه‌ای از حکمت و دانایی دارد می‌داند که قرار است چه چیز جامعه ایرانی را به عزت و بزرگی برساند؛ پس روی ظرفیت‌های مبتنی بر خرد کار می‌کند که یکی از آنها زبان و فرهنگ اصیل ایرانی است.

توجه ویژه و اهمیت رهبر شهید به زبان فارسی

وی تأکید کرد: رهبر شهید نیز در صحبت‌های خودشان و حتی جلسات عمومی هم نسبت به شعر و زبان فارسی ارادت ویژه‌ای داشتند؛ خودشان از این گروه اندیشه‌ورز ایرانی بودند و به اهمیت شاهنامه‌خوانی تأکید ویژه‌ای داشتند.

عضو هیئت علمی دانشگاه خاطرنشان کرد: شاهنامه سند هویت قوم ایرانی است؛ شاهنامه گنجینه‌ای از حکمت و دانش ایرانی است و این را رهبر شهید در صحبت‌های خودشان بارها و بارها مطرح کردند که شاهنامه می‌تواند الهام‌بخش باشد.

وی بیان کرد: رهبر شهید می‌دانستند که شاهنامه می‌تواند الهام‌بخش باشد، الهام‌بخش به هنرمندان، ادیبان، معلمان و اساتید برای اینکه زبان فارسی را حفظ کنند و بر خردورزی و دانش‌اندوزی تأکید کنند؛ الهام‌بخش به مجموعه‌های حاکمیتی برای اینکه حکمت و دانش و خردورزی را سرلوحه کار حکومت، مدیریت و مسئولیت خودشان قرار دهند و به آحاد جامعه برای اینکه دلاوری و شجاعت آنها ضامن بقای سرزمینی آن سرزمین می‌شود؛ یکی از نکات الهام‌بخش در شاهنامه همین روحیه دلاوری و پهلوانی‌ است.

ملایی ادامه داد: فتح خرمشهر یک سند زنده جامعه معاصر ایرانی‌ است برای اینکه نشان می‌دهد دلاوری شجاعت بی‌باکی و پهلوانی فرزندان این سرزمین در عین قدرت و قوی بودن دشمن توانسته است ایران را پایدار نگه دارد؛ اینکه نسل پهلوانی ما به نام رستم اقتدا می‌کند و می‌بینید که در دل جبهه‌ها، در دل نبردهای امروزی چه در جنگ تحمیلی اول که یک مدل و نمونه‌اش به فتح خرمشهر و آزادسازی خرمشهر و رشادت و دلاوری در ۸ سال دفاع مقدس منجر می‌شود و چه در جنگ ۱۲ روزه‌ای که به هر صورت ناجوانمردانه بر ما تحمیل شد ولی جانانه ایستادند و چه در جنگ رمضان و جنگ تحمیلی سوم که ادامه دارد.

شاهنامه برای نسل امروز الهام بخش است

وی خاطر نشان کرد: تفکر مبتنی بر دلاوری شجاعت و ایستادگی، وطن‌دوستی، خردورزی و دانش‌اندوزی از مجموعه‌هایی ارزشمند همچون شاهنامه در رگ فرهنگ ایران جاری شده و از این جهت است که امام و رهبر شهیدمان شاهنامه را برای نسل‌های جوان امروزی الهام‌بخش می‌دانستند.

استاد سلسله نشست های ادبیات کهن حوزه هنری سیستان و بلوچستان افزود: یادبود شخصیت‌های برجسته فرهنگی و اسلامی می‌تواند انسجام ملی و ارزشی و فرهنگی‌ را حفظ کند؛ علاوه بر این می‌تواند آثار ارزشمند کهن ما که مبتنی بر اندیشه و فرهنگ هست صرفاً از دل کتابخانه‌ها بیرون بیاورد و آن را در جامعه و رفتارهای جامعه تزریق کند.

وی گفت: آنچه که مفهوم پایداری است در شاهنامه و روحیه مقاومت در مردم ایران یک ارتباط بسیار عمیق و تنگاتنگ وجود دارد؛ ما امروز جامعه ایران را یک جامعه پایدار، تاب‌آور و مقاوم می‌دانیم به واسطه این است که فراز و نشیبی که مردم ایران به لحاظ سیاسی، فرهنگی و به لحاظ اعتقادی گذراندند، این تاب‌آوری و مقاومت را برای آنها نهادینه کرده است.

ملایی افزود: سلسله پهلوانی‌ها و دلاوری‌های امروز جامعه ایرانی ادامه همان دلاوری‌ها و مقاومت‌ها و رشادت‌هایی است که در شاهنامه ایرانیان در مقابل غیر ایرانیان داشتند.

پیوند مقاومت و شجاعت مردم امروز با متون شاهنامه

وی تاکید کرد: تکثیر روحیه مقاومت، شجاعت و استواری را در ایران امروز،‌ ادامه همان دلاوری و شجاعتی است که در متون کهن مثل شاهنامه از آن یاد شده است و جامعه ایرانی این رشادت و دلاوری را باور کرده، زندگی کرده و بعد به نسل‌های آینده خودش مثل امروز منتقل کرده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه در پایان تصریح کرد: زبان فارسی، به‌عنوان هویت و جان‌مایه تمدن ایرانی-اسلامی، باید در عین پویایی و نوآوری، از گزند تحریف و بیگانگی مصون بماند تا چراغ راه نسل‌های آینده برای ساختن ایرانی سربلند، مستقل و متعهد باشد.