دشتستان در تنگنای آب؛ لزوم تدبیر پیش از تابستان

خبرگزاری مهر، گروه استان ها؛ شهرستان دشتستان به‌عنوان بزرگ‌ترین شهرستان استان بوشهر هم از نظر وسعت و هم جمعیت، یکی از کانون‌های مهم جمعیتی، کشاورزی و اقتصادی جنوب کشور به شمار می‌رود؛ منطقه‌ای با ظرفیت‌های گسترده در حوزه کشاورزی، صنعت، بازرگانی و سکونت‌گاه‌های رو به توسعه که با وجود این توانمندی‌ها، سال‌ها است با یکی از اساسی‌ترین چالش‌های زیرساختی یعنی کمبود و ناپایداری آب دست و پنجه نرم می‌کند.

مسئله آب در دشتستان ترکیبی از کمبود منابع، افت کیفیت، فرسودگی شبکه‌ها، افزایش مصرف، هدررفت بالا و مشکلات تأمین آب کشاورزی است که در سال‌های اخیر به یکی از مطالبات جدی مردم این شهرستان تبدیل شده است.

هرچند بحران آب، مسئله‌ای فراگیر در سطح استان بوشهر است، اما بنا بر اذعان مسئولان، دشتستان بیشترین فشار و چالش را در این حوزه تجربه می‌کند.

منابع تأمین آب در دشتستان

آب شرب شهرستان دشتستان از چند منبع اصلی تأمین می‌شود؛ مهم‌ترین آن خط انتقال کازرون است که آب را از شهرستان کازرون به دشتستان منتقل می‌کند، این خط، ستون فقرات تأمین آب شرب شهرستان محسوب می‌شود. منبع دیگر، خط کوثر است که بخشی از نیاز آبی را پوشش می‌دهد.

همچنین آب شیرین‌کن‌ها، چاه‌های محلی و سدهای کوچک منطقه‌ای نیز در چرخه تأمین قرار دارند و پس از ورود به شبکه بزرگ انتقال و توزیع، به شهرها و روستاهای مختلف شهرستان ارسال می‌شوند.

با این حال، وابستگی بالا به خطوط انتقال بیرونی، کاهش دبی منابع در سال‌های کم‌بارش، افزایش مصرف و توسعه شهرک‌های جدید، موجب شده است که در فصل گرم سال، شبکه توزیع با افت فشار شدید و قطعی‌های مکرر مواجه شود.

تابستان گذشته برای بسیاری از شهروندان، یکی از سخت‌ترین سال‌ها از نظر دریافت آب بود؛ به‌گونه‌ای که در برخی مناطق، خانوارها هفته‌ها آب لوله‌کشی نداشتند و تأمین آب صرفاً از طریق تانکرهای سیار انجام می‌شد.

تابستان سخت؛ تجربه‌ای که نباید تکرار شود

در بسیاری از شهرها و روستاهای دشتستان، مردم بارها نارضایتی خود را نسبت به وضعیت آب اعلام کرده‌اند و خواستار تأمین پایدار و باکیفیت آب شرب شده‌اند.

هرچند دستگاه‌های اجرایی اقداماتی برای مدیریت بحران انجام دادند و شهرداری‌ها و شوراهای اسلامی شهر و روستا در توزیع آب با تانکر همکاری داشتند، اما آب‌رسانی سیار نه از نظر کمیت پاسخگو بود و نه از نظر کیفیت رضایت‌بخش. بخش‌های سعدآباد، آبپخش و ارم از جمله مناطقی بودند که در سال گذشته با بحران شدیدتری روبه‌رو شدند.

افت فشار، قطعی‌های طولانی‌مدت، نوسان کیفیت آب و نارضایتی عمومی، چهره‌ای نگران‌کننده از وضعیت آب در این مناطق ترسیم کرد.

لزوم اقدام پیش از تابستان

نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تجربه تلخ سال گذشته اظهار کرد: باید پیش از آغاز فصل گرما، مشکلات و کمبودها برطرف شود و اقدامات اساسی برای بهبود وضعیت آب شرب در شهرستان دشتستان انجام گیرد تا شاهد تشدید بحران مانند سال‌های گذشته نباشیم.

ابراهیم رضایی با تأکید بر ضرورت افزایش سهمیه دشتستان از آب کوثر، افزود: با توجه به رشد جمعیت، توسعه شهرها و افزایش مشترکان، میزان آب مورد نیاز نسبت به گذشته افزایش یافته و سهمیه فعلی پاسخگوی نیاز واقعی شهرستان نیست.

رضایی همچنین به موضوع هدررفت آب و انشعابات غیرمجاز اشاره کرد و گفت: در شرایطی که با محدودیت منابع مواجه هستیم، هدررفت بالا و فرسودگی شبکه توزیع قابل قبول نیست. باید بهسازی و نوسازی خطوط انتقال و شبکه‌های توزیع با سرعت بیشتری انجام شود.

هدررفت بالا؛ زخمی بر پیکره شبکه فرسوده

یکی از چالش‌های مهم در دشتستان، فرسودگی شبکه توزیع آب است، بخش‌هایی از خطوط انتقال و توزیع، قدمتی چند ده‌ساله دارند و همین امر موجب نشت، شکستگی‌های مکرر و هدررفت قابل توجه آب می‌شود، در شرایط کم‌آبی، هر مترمکعب آب هدررفته، فشار مضاعفی بر شبکه وارد می‌کند.

بهسازی شبکه، تعویض لوله‌های فرسوده، نصب کنتورهای هوشمند و مقابله با انشعابات غیرمجاز از جمله اقداماتی است که می‌تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت داشته باشد؛ موضوعی که هم نماینده مجلس و هم استاندار بر آن تأکید کرده‌اند.

کمبود آب در همه فصول

فرماندار دشتستان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به شرایط خاص منطقه گفت: ما در شهرستان با کمبود آب شرب مواجه هستیم و این مسئله تنها مختص تابستان نیست؛ در زمستان نیز در برخی نقاط با کم‌آبی روبه‌رو هستیم.

احمد دشتی افزود: در نقاط مختلف شهری و روستایی، نیاز به افزایش منابع و مدیریت بهتر توزیع وجود دارد. آب‌شیرین‌کن‌های سعدآباد و وحدتیه در زمان بارندگی از مدار خارج می‌شوند که این موضوع باید به‌صورت فنی بررسی و رفع شود تا به‌راحتی دچار اختلال نشوند.

بیشترین تخصیص اعتبارات به حوزه آب

استاندار بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، تأمین و توزیع آب را یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین مسائل استان دانست و گفت: بررسی‌های متعددی در سطح استان انجام شده و پروژه‌های متعددی در دست اجراست. تلاش می‌کنیم از منابع مالی استانی، ملی و شهرستانی برای تسریع اجرای طرح‌ها استفاده کنیم.

ارسلان زارع با اشاره به افزایش تقاضای آب در پی توسعه مسکن و افزایش جمعیت، افزود: نیاز آبی استان و به‌ویژه شهرستان دشتستان نسبت به سال‌های گذشته بیشتر شده است. باید ضمن تأمین منابع پایدارتر، اقدامات فرهنگی در زمینه صرفه‌جویی و ارتقای بهره‌وری مصرف نیز انجام شود.

زارع تأکید کرد: نوسازی و بهسازی شبکه‌ها، شناسایی نقاط آسیب‌دیده، کاهش هدررفت و نظارت بر کیفیت اجرای پروژه‌ها در دستور کار قرار دارد. در حوزه اعتبارات نیز بیشترین تخصیص به بخش آب اختصاص خواهد یافت و بر اجرای دقیق و سریع پروژه‌ها نظارت جدی صورت می‌گیرد.

تأمین روزانه ۷۵ هزار مترمکعب آب

مدیرکل آب و فاضلاب استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به حجم آب تأمین‌شده برای دشتستان گفت: روزانه حدود ۷۵ هزار مترمکعب آب شرب برای این شهرستان تأمین می‌شود که از منابع مختلف شامل خط کازرون، خط کوثر، آب‌شیرین‌کن‌ها و منابع محلی نظیر چاه‌ها و سدهای کوچک تأمین می‌شود.

علی بردستانی افزود: طرح‌هایی از جمله حفر چاه‌های جدید، کف‌شکنی چاه‌ها، اصلاح و نوسازی شبکه‌های توزیع و افزایش ظرفیت مخازن ذخیره در حال اجراست تا بتوان بخشی از مشکلات موجود را کاهش داد.

با این حال، کارشناسان معتقدند که حجم تأمین فعلی، در صورت تداوم روند افزایش مصرف و گرمای شدید تابستان، ممکن است پاسخگوی نیاز اوج مصرف نباشد؛ به‌ویژه اگر بخشی از منابع به دلیل افت فشار یا مشکلات فنی از مدار خارج شود.

ضرورت اقدام فوری

کارشناسان حوزه آب بر این باورند که مدیریت بحران آب در دشتستان نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدت است؛ از جمله افزایش سهمیه آب از خطوط انتقال، تقویت ظرفیت آب‌شیرین‌کن‌ها، توسعه مخازن ذخیره، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، مدیریت مصرف، فرهنگ‌سازی عمومی و اصلاح ساختار شبکه توزیع.

تجربه تابستان گذشته نشان داد که اتکا به راهکارهای مقطعی نظیر آب‌رسانی با تانکر، پاسخگوی بحران‌های گسترده نیست. اگر اقدامات اساسی از هم‌اکنون اجرایی شود، می‌توان امید داشت که تابستان پیش‌رو با تنش کمتری سپری شود؛ در غیر این صورت، احتمال تکرار شرایط دشوار سال گذشته دور از انتظار نخواهد بود.

دشتستان با وجود ظرفیت‌های گسترده انسانی و اقتصادی، امروز در یکی از بنیادی‌ترین نیازهای خود یعنی آب با چالش جدی مواجه است. این مسئله نه‌تنها کیفیت زندگی شهروندان را تحت تأثیر قرار داده، بلکه آینده توسعه پایدار شهرستان را نیز با ابهام روبه‌رو کرده است.

افزایش منابع پایدار، اصلاح زیرساخت‌ها، مدیریت مصرف و هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی و مردم، چهار ضلع اصلی عبور از بحران آب در این شهرستان به شمار می‌روند.

اکنون نگاه‌ها به ماه‌های پیش‌رو دوخته شده است؛ ماه‌هایی که نشان خواهد داد آیا اقدامات وعده‌داده‌شده می‌تواند دشتستان را از تنگنای آب عبور دهد یا نه.