امامت الهی اثری تحلیلی در استمرار رسالت از منظر قرآن و سنت

به گزارش خبرگزاری مهر، جلد اول کتاب «امامت الهی» (ترجمه و تلخیص کتاب الامامة الالهیه) اثر آیت الله شیخ محمد سند و ترجمه و تلخیص صادق الهام در ۴۷۲ صفحه به همت مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسید.

کتاب حاضر پژوهش ژرف نوآورانه در تبیین امامت از منظر قرآن و عترت است که با روش منظومه‌ای به با بهره‌گیری از قواعد دقیق اصولی، حکمت و عرفان، به کشف شبکه به هم تنیده معارف وحیانی می‌پردازد.

این اثر گران‌سنگ، با عرضه متشابهات بر محکمات عقل و نقل، پاسخ یا استدلالی به شبهات کلامی داده و در حقیقت امامت را به منزله استمرار رسالت و تجلی اراده الهی معرفی می‌کند.

ترجمه و تلخیص حاضر، با رعایت اصل امانت‌داری در متن پرهیز از جزئیات فنی بسیار تخصصی، این گنجینه علمی را در اختیار طیف وسیع‌تری از علاقه‌مندان به معارف ناب اسلامی قرار می‌دهند.

این ترجمه و تلخیص برای مخاطب عام تنظیم شده و به همین علت در برخی موارد نکات تخصصی کمتر بیان شده و ترجمه به صورت آزاد انجام شده و از ترجمه تحت لفظی پرهیز شده است.

برخی از نکات روش تحقیق آیت‌الله محمد سند در این کتاب عبارت است از: استفاده از قواعد ژرف علم اصول به عنوان منطق فهم منظومه معارف وحیانی، نگاه منظومه‌ای و شبکه‌ای به دین، نگاه شبکه به سامانه حجیت، عرضه متشابهات بر محکمات عقل و قرآن و روایات، طراحی همه جانبه سامانه اصول قانونی، نگاه ویژه به بحث حسن و قبح و بحث اعتبار (که از ابتکارات پرافتخار اصولیان امامیه است)، جایگاه و امنیت متن و مضمون حدیث و تقدم آن بر سند، و واکوی و تتبع در همه زوایای بحث و یافتن شبکه مسائل در عرصه‌های مختلف علوم.

ساختار اثر

این اثر در هفت فصل تألیف شده است؛ در فصل اول به کلیات بحث پرداخته شده که پس از بیان روش‌های معرفت دینی، به مباحثی در خصوص حوزه ثبوت و امکان، حوزه اثبات و واقع، حکم شرعی فقهی و حکم شرعی اصولی پرداخته شده و پس از اشاره به حجیت ظواهر، حجیت قرآن و حجیت سنت بررسی و به کتب اربعه و مصادر روایی اشاره شده و در ادامه، در خصوص برهان عیانی نکاتی تبیین و سپس، مباحثی از جمله دلایل ابن سینا بر اعتباری بودن حسن و قبح، ادله تکوینی بودن حسن قبح، تبعیت ولایت تشریعی از ولایت تکوینی، رابطه عقل عملی و نظری، حجیت معارف قلبی، فواید مدرکات قلبی و رابطه حجت‌های چهارگانه مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

نویسنده در فصل دوم که با عنوان «نظریه حکومتداری بر اساس امامت الهیه» به رشته تحریر درآمده، ضمن بیان نظریات مختلف برای حکومت داری و نقش شورا در اداره جامعه، ادله‌ای در این راستا مطرح کرده و پس از ارزیابی آیات و روایات، ۱۰ پاسخ نسبت به ادله بیان شده، ذکر کرده و سپس، به آیاتی همچون امر به معروف، بیعت، استخلاف، و امانت اشاره و مبحثی با عنوان دین و سیاست تبیین و در ادامه، پس از بیان دلیل عقلی بر شورا، ادله نصب فقها را تشریح کرده است.

«مقام غیبی در امامت» عنوان سومین فصل از کتاب حاضر است؛ در این فصل، مباحثی همچون «امامت وراثت نسبی یا روحی» و «امامت نص یا شورا» مطرح و تحلیلی در خصوص اقتدا به اهل بیت (ع) تبیین شده و نکاتی از جمله انسان مجموعی، انسان کبیر، ادله عقلی امامت، و دلایل وجود ارتباط با غیب (ضرورت ارتباط، فطرت، برهان غایت، معرفت نفس، برهان عنایت ادله اِنّی) آورده شده است.

در فصل بعدی به «امامت در قرآن» پرداخته شده که در این فصل، فهم حقیقت امامت و نقش آن در عالم غیب تبیین شده و تلاش بر آن است تا برای دستیابی به این مطلب، به آیات قرآنی پرداخته شود. در این فصل، پس از اشاره به آیه هدایت، آیه ملک، آیه اصتفاء و طهارت، آیه ولایت و آیات ثقلین، نگاهی نو به آیات و روایات غدیر صورت گرفته و ضمن اشاره به محقق گشتن توحید در عبادت به ولایت و اطاعت ائمه (ع)، صوری بودن عبادت بدون ولایت مورد تأکید قرار گرفته و سپس ولایت اهل بیت (ع) شرط قبولی اعمال مطرح شده است.

در ادامه این فصل، پس از بیان عصیان بودن عبادت و گناه بودن اعمال بدون ولایت اهل بیت (ع)، با اشاره به آیات ۸۱ تا ۸۵ سوره آل عمران، ولایت امیرالمؤمنین (ع) در شرایع قبل تشریح می‌شود. سپس، مبحثی با عنوان باقی ماندن همه کتاب‌های آسمانی به وسیله اهل بیت (ع)، به قرائت جدیدی از حدیث غدیر پرداخته شده و شکل گیری فقه به ولایت اهل بیت (ع) و همچنین منابع و مصادر علم امام (ع) تبیین و به درجات قرآن و وجود تکوینی کلام الهی پرداخته شده است.

حدیث «ثقلین و بیان آن در قرآن»، حدیث «من مات و لم یعرف امام زمانه»، روایت «ان الله یرضی لرضا فاطمه»، روایت «علی منی و انا من علی»، روش‌های مورد استفاده امامیه در بحث امامت، وظایف مکلفان در برابر امام (ع)، عناوین مباحث پنجمین فصل از کتاب حاضر بوده که با عنوان «امامت در سنت نبوی» به رشته تحریر درآمده است.

در فصل ششم که به «علم لدنی و ولایت» (ظاهر شریعت و سنن تکوینی نظام هستی) می‌پردازد، تفاوت‌های نبوت و امامت و نمونه‌های قرآنی از امامت (داستان خضر و موسی (ع)، داستان ذی‌القرنین، داستان اصحاب کهف، داستان طالوت، داستان مریم (س)، داستان مادر موسی (ع)، داستان لقمان، داستان آصف بن برخیا، داستان عزیر، داستان حواریون و غیره) تبیین و پس از مشارکت حجیت، به معجزات انبیا پرداخته شده است.

«توسل» عنوان هفتمین و آخرین فصل از این کتاب است که جایگاه وساطت‌های الهی و ضرورت توسل به آنها (با ذکر دلایل عقلی، تاریخی، تحلیلی و قرآنی) تبیین و پس از بیان ولایت به عنوان شرط مغفرت، به خلقت نوری اصحاب کسا پرداخته شده و سپس هفت دلیل به عنوان شرطیت توسل در مقامات سه گانه تشریح شده و در ادامه نیز هفت شبهه به عنوان شبهات منکرین توسل ذکر شده و پاسخ آنها آورده شده است.

همچنین، مبحثی با عنوان روایات دال بر مشروعیت توسل و نظریات علمای اهل سنت در مورد توسل آورده شده و سپس شرطیت توجه به وسایل الهی در صحت عبادات تأکید و در ادامه به شفاعت اشاره شده و مسئله‌ای در خصوص ضرورت توسل به ذوات مقدس معصومین (ع) برای ادای مناسک حج، مطرح و عام بودن مرجعیت اهل بیت (ع) در علوم و شئون مختلف تبیین و مبحثی با عنوان استغاثه اهل بیت (ع) به یکدیگر مطرح و در پایان به نظریات علمای هر دو مذهب نیز پرداخته شده است.