شور حسینی در مساجد مشهد؛ میدان‌داری نوجوانان در آیین‌های محرم

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - عاطفه وفاییان: ماه محرم که از راه می‌رسد، شهر در حریری از ماتم و شور حسینی غرق می‌شود؛ این‌بار اما نه تنها در خیابان‌ها، که در کانون تپنده محلات یعنی مساجد، جریانی از عشق و ارادت به راه افتاده است. مساجدِ محوری با تکیه بر سنت‌های دیرین و همت جوانان، بستری برای تجلی این شور معنوی فراهم کرده‌اند؛ از سیاه‌پوش کردن در و دیوار گرفته تا برپایی آیین‌های کهن، همگی نشان از آمادگی قلبیِ مؤمنانی دارد که با فرارسیدن ماه پیروزی خون بر شمشیر، جامه‌های مشکی بر تن کرده و به استقبال عزا می‌روند.

در این میان، نقش‌آفرینی پرشور نسل جوان و نوجوان، جلوه‌ای تماشایی به مجالس امسال بخشیده است. مساجدی همچون مسجد ابوالفضلی و صاحب‌الزمان(عج)، با اعتماد به توانمندی نوجوانان و جوانان، مدیریت بسیاری از بخش‌ها از هیئت‌های دانش‌آموزی گرفته تا آماده‌سازی نذورات را به دستان پرتوان آن‌ها سپرده‌اند. این مشارکتِ خودجوش، تنها محدود به امور اجرایی نیست، بلکه به پیوند عمیق‌تر این نسل با سیره اهل‌بیت(ع) انجامیده است؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از این جوانان، شب‌زنده‌داری برای پخت نذورات یا فضاسازی معابر را افتخاری بزرگ برای خود می‌دانند.

طیف گسترده برنامه‌های مساجد در دهه اول محرم، از برگزاری مراسم‌ ویژه‌ای مانند «اذن عزا» و «علم‌بندان»، گویای تنوع و غنای فرهنگی هیئات محلی است. سنت‌هایی مانند بستن شال و روسری بر علم‌های مسجد با نیت حاجت‌روایی، یا برپایی سفره‌های اطعام حسینی، نه تنها نماد تداوم آیین‌های سنتی است، بلکه حلقه‌ای اتصال‌بخش میان نسل‌های مختلف ایجاد کرده که در آن، از کودک خردسال تا کهنسالان، همگی در یک صف به سوی هدفی واحد گام برمی‌دارند.

این تکاپوی مستمر در مساجد، از نمازهای صبح تا شب‌زنده‌داری‌های عاشقانه، تصویری زنده از پویایی اجتماعی در سایه‌سار محبت امام حسین(ع) است که ثابت می‌کند عشق به سیدالشهدا، همواره چراغ راه و عامل وحدت و مشارکت پرشور مردم در مسیر حق‌طلبی خواهد ماند.

روایتی از شب‌زنده‌داری جوانان مسجد ابوالفضلی

حجت‌الاسلام محمدجواد آل‌ابراهیم، امام جماعت مسجد ابوالفضلی مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر درباره برنامه‌های این مسجد در ایام محرم اظهار کرد: مسجد ابوالفضلی در خیابان شفیعی ۳۶ به‌عنوان مسجد جامع منطقه فعالیت گسترده‌ای در این ایام دارد، برنامه‌های مسجد از ساعت ۶ صبح با قرائت زیارت عاشورا آغاز می‌شود.

امام جماعت مسجد ابوالفضلی مشهد ادامه داد: در روزهای ابتدایی محرم حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر در این برنامه‌ها حضور دارند، اما هرچه به روز عاشورا نزدیک می‌شویم، تعداد شرکت‌کنندگان افزایش می‌یابد و گاهی به حدود هزار و ۶۰۰ تا هزار و ۷۰۰ نفر می‌رسد که از آن‌ها پذیرایی می‌شود.

وی با اشاره به سایر برنامه‌های روزانه مسجد گفت: پس از نماز ظهر و عصر نیز برنامه قرائت زیارت عاشورا و ذکر توسل برگزار می‌شود. همچنین ساعت ۱۶ برنامه ویژه‌ای برای نوجوانان در قالب هیئت نوجوانان برپا می‌شود که ویژه سنین ۶ تا ۱۶ سال است.

آل ابراهیم افزود: در این برنامه‌ها تلاش شده نقش اصلی را خود نوجوانان بر عهده بگیرند؛ به‌طوری که اجرای برنامه، مداحی و بخش‌هایی از مدیریت مراسم توسط خود آن‌ها انجام می‌شود و سخنران و مداح ویژه این گروه سنی نیز در برنامه حضور دارند.

امام جماعت مسجد ابوالفضلی مشهد با بیان اینکه مراسم اصلی شب‌ها پس از نماز مغرب و عشاء برگزار می‌شود، تصریح کرد: این برنامه‌ها شامل سخنرانی، مداحی و در ادامه اجتماع عزاداران در مقابل مسجد است که معمولاً حدود ساعت ۲۰:۴۵ برگزار می‌شود.

وی همچنین به دیگر فعالیت‌های مسجد در ایام محرم اشاره کرد و گفت: در کنار برنامه‌های عزاداری، فعالیت‌های بسیج خواهران و برادران، برنامه‌های خیریه و طرح‌های ازدواج آسان نیز در مسجد ادامه دارد. همچنین هیئت نوجوانان دختر نیز به‌صورت هفتگی برنامه‌های خود را برگزار می‌کند.

آل ابراهیم درباره نذورات این مراسم نیز گفت: نذری‌های این مسجد با مشارکت اهالی محل و جوانان و نوجوانان برگزار می‌شود و اقلامی مانند حلیم، آش و صبحانه میان عزاداران توزیع می‌شود. بسیاری از جوانان محله برای آماده‌سازی این نذری‌ها حتی تا صبح بیدار می‌مانند.

از «اذن عزا» تا پیاده‌روی به سوی حرم رضوی

حجت‌الاسلام جلال وحیدی، مدیر مسجد جامع حضرت فاطمه الزهرا (س) مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اقدامات گسترده برای آماده‌سازی فضای معنوی مسجد در ایام محرم، اظهار کرد: مراسم «اذن عزا» یا پیشواز ماه محرم، در محل گلزار شهدای محله برگزار می‌شود. این مراسم هرساله با حضور پرشور دو هزار نفری عزاداران همراه است که امسال مدیر بنیاد دعبل خزایی مداح این مراسم هست.

مدیر مسجد جامع حضرت فاطمه الزهرا (س) مشهد با اشاره به آماده‌سازی فضای مسجد پیش از آغاز ماه محرم، گفت: علاوه بر فضاسازی و کتیبه‌زنی، مراسم نصب علم و نماد عزا نیز در درب مسجد جامع حضرت فاطمه الزهرا (س) با مشارکت فعال برادران و خواهران انجام شده است.

وی افزود: برنامه‌های دهه اول محرم با سخنرانی اینجانب و مداحی مداحان اهل‌بیت (ع) در شب‌های دهه محرم برقرار است. همچنین با همت خیرین و واقفین، برنامه اطعام و سفره امام حسین (ع) به مدت ۱۳ شب، هر شب در دو بخش خواهران و برادران پهن می‌شود.

وحیدی در خصوص برنامه‌های جانبی این مسجد خاطرنشان کرد: برگزاری مراسم «شیرخوارگان حسینی» در روز جمعه اول محرم با تمرکز بر موضوع اهمیت فرزندآوری و نسل پاک و مؤمن از دیگر برنامه‌های محوری ماست که با حضور مادران دارای فرزند نونهال برگزار خواهد شد. همچنین مجلس عزاداری اختصاصی برای خواهران در وعده‌های عصرگاهی در محل مسجد جامع دایر است.

مدیر مسجد جامع حضرت فاطمه الزهرا (س) مشهد با اشاره به برنامه روز عاشورای حسینی تصریح کرد: طبق روال همه‌ساله، جمعیت عزاداران مسجد جامع حضرت فاطمه الزهرا (س) در روز عاشورا برای عرض تسلیت و تعزیت، به صورت پیاده به سمت حرم مطهر امام رضا (ع) مشرف خواهند شد.

«علم‌بندان» بانوان در مسجد صاحب الزمان

حجت‌الاسلام محسن اصلانی، امام جماعت مسجد صاحب‌الزمان(عج) مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح برنامه‌های این مسجد در آستانه محرم اظهار کرد: بچه‌های مسجد این روزها مشغول سیاه‌پوش کردن فضای داخلی و بیرونی هستند و همزمان، آیین کهن و سنتی «علم‌بندان» نیز توسط بانوان برگزار می‌شود.

امام جماعت مسجد صاحب‌الزمان(عج) مشهد درباره فلسفه و جزئیات این مراسم سنتی که قدمتی ۳۵ ساله در این مسجد دارد، گفت: یک روز پیش از آغاز محرم، بانوان در مسجد گرد هم می‌آیند و ضمن برگزاری روضه‌خوانی، با نیت توسل به حضرت ابوالفضل العباس(ع)، پارچه‌ها، شال‌ها و روسری‌های تمیزی را به نشانه‌ی نذر و حاجت‌روایی بر علم‌های مسجد می‌بندند که این تزئینات تا سال آینده بر جای خود باقی می‌ماند.

وی با اشاره به حضور فعال نسل نوجوان در برنامه‌های محرم امسال بیان کرد: نکته قابل توجه، مشارکت خودجوش نوجوانان ۱۰ تا ۱۶ ساله است که با همت و هزینه‌ی خود، نسبت به آماده‌سازی ایستگاه صلواتی و فضاسازی محوطه جلوی مسجد اقدام کرده‌اند. همچنین جوانان ۱۶ تا ۲۰ سال نیز در کوچه‌های اطراف با برپایی ایستگاه‌های عزاداری و تهیه پرچم‌های "یا حسین" برای طبل‌ها و گاری‌های خود، شور و اشتیاق وصف‌ناپذیری برای خدمت به دستگاه سیدالشهدا(ع) نشان می‌دهند.

اصلانی افزود: علاوه بر این، دختران نوجوان و جوان مسجدی نیز با راه‌اندازی "هیئت دخترانه رضوی"، زیرزمین مسجد را برای برگزاری مراسم‌های اختصاصی خود آماده کرده‌اند.

امام جماعت مسجد صاحب‌الزمان(عج) ضمن یادآوری سیره شهید اصلانی در ایام محرم، خاطرنشان کرد: این شهید بزرگوار همواره با فرارسیدن ماه محرم، با آمادگی کامل معنوی و مطالعاتی، دوشادوش مردم در مراسم سینه‌زنی و دسته‌های زنجیرزنی شرکت می‌کرد و الگویی از خادمیِ مخلصانه برای مردم بود.