خطر در دل آب‌های آرام؛ شنا در کانال‌های آبیاری بازی با مرگ است

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: تابستان که از راه می‌رسد، خورشید با تمام توان بر زمین می‌تابد و در مناطق کشاورزی و حاشیه شهرهای کوچک و بزرگ، کانال‌های انتقال آب که وظیفه‌شان سیراب کردن مزارع است، در نظر عابران به استخرهای رایگان و وسوسه‌انگیزی بدل می‌شوند که خنکای مطبوعی را نوید می‌دهند.

اما در پس این ظاهر فریبنده، حقیقتی هولناک نهفته است؛ کانال‌های آبیاری، استخر نیستند، بلکه گذرگاه‌های مرگبار با مخاطراتی فراتر از حد تصورند.

بسیاری از کسانی که در این مسیرها اقدام به شنا می‌کنند، به ویژه نوجوانان، فریب آرامش ظاهری سطح آب را می‌خورند اما واقعیت این است که در کانال‌های انتقال آب، سرعت جریان در عمق به مراتب بیش از آن چیزی است که در سطح دیده می‌شود. این سرعت بالا به راحتی می‌تواند حتی قوی‌ترین شناگران را نیز به زیر بکشد.

علاوه بر سرعت جریان، ساختار بدنه این کانال‌ها نیز عامل مهمی در بروز حوادث است. پوشش بتنی یا سنگی دیواره‌های این کانال‌ها به دلیل رسوب‌گیری و خزه بستن، بسیار لغزنده هستند.

فردی که در میانه کانال دچار خستگی یا گرفتگی عضلانی می‌شود، هیچ نقطه اتکایی برای خروج از آب ندارد و در بسیاری از موارد، تلاش قربانی برای بالا آمدن از دیواره‌های لیز، تنها به تحلیل رفتن انرژی و غرق شدن سریع‌تر او می‌انجامد.

در تأسیساتی مثل بندهای انحرافی و دریاچه سدها، جریان‌های زیرسطحی قدرتمند ناشی از عملکرد سازه‌های آبگیر، گرداب‌های هیدرولیکی مهیبی ایجاد می‌کند و این گرداب‌ها مانند یک جاروبرقی غول‌پیکر عمل می‌کنند و هر جسمی، حتی یک شناگر قوی را در کسری از ثانیه به عمق کشیده و وارد مکانیزم آبگیر می‌کنند.

اینجا دیگر بحث شنا بلد بودن یا نبودن نیست؛ پای فیزیک سیالات و نیروی بی‌امان آب در میان است که انسان هیچ شانسی در برابر آن ندارد.

مسئولیت خانواده‌ها

یکی از شهروندان دشتستان در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در اطراف شهر ما کانال های آبیاری متعددی با عمق 2 متر و سه متری وجود دارد که شنا کردن در این کانال ها همواره خطرآفرین است و طی سال های گذشته شاهد فوت افراد زیادی هستیم.

محمد منصوری زاده بیان کرد: خانواده ها نقش بسیار مهمی در نظارت بر رفتار فرزاندان خود دارند و با توجه به اینکه فرزندان ما درک درستی از این خطران ندارند، باید به خوبی هشدارهای لازم را بدهیم و مراقبت کنیم.

وی با اشاره به اینکه شنا کردن در این تاسیسات آبی برای افرادی که شناگر هم هستند خطرناک است تاکید کرد: باید هشدارها به صورت مداوم و مستمر ارائه شود تا هم خانواده ها و هم فرزندان مراقبت بیسشتری در این زمینه داشته باشند.

آبِ کانال شوخی ندارد. حتی برای کسی که شنا بلد باشد هم خطرناک است. چیزی که نگران‌کننده است، این است که برخی جوان‌ترها فکر می‌کنند چون آب زلال یا آرام به نظر می‌رسد، مشکلی ندارد. در حالی که یک لحظه غفلت کافی است.

خطر همواره در کمین شناگران است

کارشناس امداد و نجات در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: آنچه کانال‌های آبیاری را از رودخانه‌های طبیعی متمایز و خطرناک‌تر می‌کند، وجود تأسیسات هیدرولیکی مانند دریچه‌های تنظیم آب، توری‌های فلزی و حوضچه‌های آرامش است.

جعفر باقری بیان کرد: وجود سِیفون‌ها و جریان‌های چرخشی در پشت دریچه‌ها، فشاری ایجاد می‌کند که مانند یک مکنده قوی، شناگر را به اعماق کشیده و در میان سازه‌های فلزی یا رسوبات گیر می‌اندازد.

وی به مرگ تعداد زیادی از هم وطنان در کانال های آبیاری تاکید کرد: در چنین شرایطی، حتی تیم‌های امدادی و غواصان نیز با دشواری‌های زیادی برای عملیات نجات روبرو هستند.

اگرچه شرکت‌های آب منطقه‌ای هر ساله با نصب تابلوهای هشدار و در برخی موارد فنس‌کشی، تلاش می‌کنند دسترسی به این کانال‌ها را محدود کنند، اما گستردگی شبکه آبیاری در کشور به گونه‌ای است که نظارت مستمر بر تمام نقاط آن عملاً غیرممکن است.

اینجا است که نقش آموزش و آگاهی‌بخشی پررنگ می‌شود بسیاری از قربانیان این حوادث، افرادی هستند که تصور می‌کنند به دلیل مهارت در شنا در استخر یا دریا، در کانال‌ها نیز ایمن خواهند بود؛ در حالی که محیط کانال هیچ شباهتی به محیط‌های استاندارد شنا ندارد.

شنا در تأسیسات آبی ممنوع است

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با هشدار درباره خطر شنا در کانال‌های آبیاری و رودخانه‌ها، تأکید کرد: تأسیسات آبی برای انتقال آب طراحی شده‌اند و شنا در این مناطق می‌تواند به غرق‌شدگی منجر شود.

برای هشدار به مردم اقدام به نصب تابلوهای هشدار در محدوده تأسیسات آبی شده و امسال نیز تابلوهای جدیدی طراحی شده است عبدالطیف عباسی‌نژاد با بیان اینکه آب در این کانال‌ها با سرعت زیاد و روی شیب مناسب حرکت می‌کند، گفت: وجود پوشش بتنی و جریان‌های گردابی در نزدیکی دریچه‌ها، شرایط این مناطق را با استخر کاملاً متفاوت کرده و حتی شناگران ماهر نیز ممکن است در این نقاط کنترل خود را از دست بدهند.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش ایمنی، افزود: شرکت آب منطقه‌ای بوشهر برای هشدار به مردم اقدام به نصب تابلوهای هشدار در محدوده تأسیسات آبی کرده و امسال نیز تابلوهای جدیدی طراحی شده است.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای بوشهر ادامه داد: به دلیل احتمال تخریب یا سرقت تابلوهای فلزی و بنری، تابلوهای بتنی برای نصب در شبکه و تأسیسات آبی ساخته شده است.

عباسی‌نژاد با تأکید بر اینکه شنا در این تأسیسات ممنوع است، خاطرنشان کرد: بی‌توجهی به این ممنوعیت می‌تواند عواقب قانونی برای متخلفان به همراه داشته باشد.

در حالی گروه‌های گشت و بازرسی ادارات منابع آب و شرکت بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان بوشهر به‌صورت شبانه‌روزی در حال پایش نقاط پرخطر هستند، حقیقت این است که هیچ فنس و خاکریزی نمی‌تواند جایگزین آگاهی و همراهی مردم شود.

حادثه غرق‌شدگی در کانال‌های آبیاری، موضوعی نیست که تنها به نهادهای دولتی مربوط باشد. بخش بزرگی از این مسئولیت بر عهده خانواده‌هاست. والدین باید خطرات پنهان و غیرقابل پیش‌بینی کانال‌های آب را برای فرزندان خود تشریح کنند و به جای منعِ خشک و خالی، آن‌ها را با واقعیت‌های مرگبار این محیط‌ها آشنا سازند.

شنا در کانال‌های آبیاری، قمار بر سر زندگی است؛ قماری که خروجی آن در اکثر موارد، نه لذت خنک شدن، بلکه مرگی تلخ و خاموش است. تا زمانی که نگاه ما به این کانال‌ها به عنوان محیط تفریحی تغییر نکند و هشدارها جدی گرفته نشود، تابستان‌های پیش رو همچنان شاهد روایت‌های دردناکی از دست رفتن سرمایه‌های انسانی خواهد بود.