آذربایجان‌غربی پایتخت صنعت زنبورداری کشور؛ برند سازی حلقه مفقوده

خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: آذربایجان‌ غربی سال‌هاست عنوان قطب نخست تولید عسل ایران را یدک می‌کشد، استانی که با برخورداری از طبیعت کم‌نظیر، مراتع غنی، پوشش گیاهی متنوع و شرایط اقلیمی مناسب، بستر مطلوبی برای توسعه صنعت زنبورداری فراهم کرده است.

تولید سالانه هزاران تن عسل مرغوب در این استان، نه‌تنها جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشاورزی منطقه ایجاد کرده بلکه آذربایجان‌ غربی را به یکی از برندهای شناخته‌شده صنعت عسل و پایتخت این صنعت در کشور تبدیل کرده است.

فعالیت گسترده زنبورداران در شهرستان‌های مختلف استان به‌ویژه خوی، ارومیه، سلماس و پیرانشهر، نقش مهمی در رونق این صنعت ایفا می‌کند، وجود صدها هزار کلنی زنبور عسل و حضور فعال بهره‌ برداران حرفه‌ای موجب شده تولید عسل در آذربایجان‌ غربی هر سال روندی افزایشی داشته باشد و سهم قابل‌توجهی از نیاز بازار داخلی و حتی صادرات را تامین کند.

کارشناسان، تنوع گیاهان دارویی و شهدزا در مناطق کوهستانی و ییلاقی استان را یکی از مهم‌ترین عوامل کیفیت بالای عسل تولیدی آذربایجان‌ غربی می‌دانند، این ویژگی باعث شده عسل تولیدی استان از نظر طعم، عطر و خواص دارویی در میان مصرف‌کنندگان از محبوبیت بالایی برخوردار باشد.

در سال‌های اخیر توسعه صنایع جانبی زنبورداری از جمله بسته‌بندی، فرآوری موم، گرده گل، ژل رویال و بره‌موم نیز مورد توجه قرار گرفته و زمینه ایجاد ارزش افزوده بیشتر و اشتغال پایدار را فراهم کرده است، با این حال فعالان این حوزه معتقدند حمایت از زنبورداران، تسهیل صادرات، مقابله با عسل‌های تقلبی و توسعه بازارهای جهانی به همراه برندسازی می‌تواند مسیر رشد این صنعت را هموارتر کند.

صنعت زنبورداری امروز در آذربایجان‌غربی تنها یک فعالیت کشاورزی نیست، بلکه ظرفیتی اقتصادی و اشتغال‌آفرین به شمار می‌رود که می‌تواند نقش مهمی در توسعه پایدار و اقتصادی منطقه داشته باشد.

زنبورداران این استان در هر چهار فصل با حضور در مناطق مختلف اقدام به تولید و تهیه عسل ناب می‌کنند، این استان با دارا بودن افزون بر یک میلیون و صد هزار کندو از لحاظ تعداد کندو و تولید عسل در کشور سرآمد است و رتبه نخست کشوری را دارد.

با توجه به این که آذربایجان غربی قطب تولید عسل در کشور است بدیهی است که یکی از راهکارهای فروش این محصول صادرات باشد اما برخی موانع مانند ضعف تبلیغات و بازاریابی، فقدان انسجام تشکل‌های زنبورداری و عرضه عسل‌های غیر استاندارد از سایر نقاط کشور به بازار توسط سودجویان صادرات عسل استان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

نکته قابل تامل اینکه عسل تولیدی آذربایجان غربی با این میزان مرغوبیت برند به خصوصی ندارد و با وجود اینکه در این استان ۶ کارخانه بسته بندی عسل، در شهرستان‌های خوی و ارومیه وجود دارد و عسل‌های تولیدی را به نحو مطلوب بسته بندی می‌کنند، اما بخش زیادی از این عسل تولیدی با توجه به نبود سیستم بسته بندی مناسب از کشور خارج می شود.

تشکیل اولین زنجیره ارزش زنبور کشور در آذربایجان غربی

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی در خصوص ظرفیت صنعت زنبورداری در استان گفت: آذربایجان غربی در زمینه تولید، جمعیت زنبور عسل و اشتغالزایی قطب اول کشور به شمار می رود و اولین زنجیره ارزش زنبور در عسل نیز در این استان تشکیل شده است.

پرویز بستانچی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار کندوی زنبور عسل در استان وجود دارد، اظهار کرد: از این تعداد یک میلیون و ۴۵۰۰ کندوی مدرن و مابقی سنتی هستند.

وی با اشاره به اینکه استان با تولید بیش از ۲۸ هزار تن عسل رتبه اول کشور را به خود اختصاص داده است، ادامه داد: بر اساس بازش های مناسب و وضعیت گل دهی در دشت ها پیش بینی می شود این میزان امسال به بیش از ۳۰ هزار تن برسد.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی از استان به عنوان پایتخت زنبور عسل در کشور نام برد و گفت: هم اکنون ۶ واحد صنایع تبدیلی و فرآوری در این زمینه در استان فعالیت می کنند و دومین زنجیره ارزش زنبور عسل نیز بزودی راه اندازی می شود.

بستانچی با اشاره به فعالیت ۱۶ تعاونی در حوزه زنبور عسل در استان عنوان کرد: در حال حاضر ۶ هزار و ۲۷ نفر به صورت مستقیم در این صنعت مشغول فعالیت هستند .

وی با اشاره به تنوع فرآورده‌های زنبورداری در استان خاطرنشان کرد: در سال گذشته، ۸ هزار و ۱۳۲ کیلوگرم «نان زنبور عسل» (پرگا) در آذربایجانغربی تولید شد که این میزان نیز رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان تاکید: توسعه صادرات فرآورده‌های زنبور عسل از جمله گرده گل، موم، بره‌موم، ژله رویال و زهر زنبور عسل در دستور کار قرار گرفته است.

نیازمند برند مخصوص عسل در آذربایجان غربی هستیم

بستانچی با اشاره به اینکه به دلیل تولید مازاد نیاز استان بخشی از عسل تولید صادر می شود، گفت: تولید عسل در آذربایجان غربی تنوع زیادی دارد در سال های گذشته بخشی از عسل تولید ی به صورت فله ای صادر می شد اما در سال های اخیر تلاش شده با برند سازی این چالش برطرف شود اما همچنان نیازمند برند مخصوص عسل استان هستیم.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی با تاکید بر زمینه سازی برای صادرات چندانی عسل از استان اضافه کرد: استان به دلیل هم مرزی با سه کشور خارجی طرفیت صادرات چمدانی عسل را دارد در این راستا می توان با راه اندازی نمایشگاه ها در مرزهای استان این زیرساخت را فراهم‌کرد.

بستانچی خاطرنشان کرد: هر چند بخشی از عسل تولیدی استان به صورت فله ای صادر می شود اما هم اکنون عسل تولیدی استان به کشورهای حوزه خلیج فارس، اقلیم کردستان و حتی کشورهای اروپایی صادر می شود.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی گفت: هم اکنون سرانه مصرف عسل در کشور یک کیلو و ۵۰۰ گرم است و در استان ۷۰ الی ۸۰ درصد عسل تولیدی مازاد بر نیاز استان است.

بستانچی ارومیه، خوی و چالدران را سه شهر اول تا سوم تولید عسل در استان برشمرد و گفت: خوی قطب تولید عسل استان به شمار می رود.

صنعت زنبورداری فقط تولید عسل نیست

مدیرعامل اتحادیه زنبورداران آذربایجان غربی در خصوص وضعیت صنعت زنبورداری به خبرنگار مهر گفت: آذربایجان غربی سال گذشته با تولید بیشرلز ۲۸ هزار تن عسل رتبه اول کشور را به خود اختصاص داده و امسال با توجه بارش ها وگل دهی ها پیش بینی می شود شاهد افزایش تولید عسل در استان باشیم.

هادی حمیدزادگان با بیان اینکه بیش از یک میلیون و ۵۰۰ کندوی عسل در استان داریم، ادامه داد: صنعت زنبورداری فقط تولید عسل نیست از مزیت های این صنعت در استان تولید محصولات و تنوع محصولات این صنعت از جمله ژل، گرده، نان و زهر زنبور عسل است.

وی بی توجهی به صنعت از سوی دولت را از مشکلات اساسی این صنعت دانست و گفت: با وجود ظرفیت صنعت زنبورداری در صادرات و اشتغالزایی و … همانند سایر صنایع بخش کشاورزی از حمله دامپروری و … به این صنعت توجه نمی شود.

وی گرده افشانی را از محورهای مهم صنعت زنبورداری دانست و گفت: متاسفانه به دلیل بی توجهی شاهد سمپاشی باغات و مزارع هستیم در زمان گرده افشانی زنبورها که این امر موجب بروز مشکلاتی در تولید عسل در منطقه می شود.

حمیدزادگان خاطرنشان کرد: سم پاشی باغات علاوه بر عدم حضور فعالان صنعت زنبورداری در زمان گرده افشانی می شود بلکه موجب تلفات بالا در زنبورها و مشکلات زیاد در خصوص توسعه صنعت زنبورداری می شود.

مدیرعامل اتحادیه زنبورداران آذربایجان غربی نبود برند مخصوص صنعت زنبورداری در استان را از دیگر مشکلات این بخش عنوان کرد و گفت: هر چند در سال های اخیر برخی برندها در خصوص عسل در استان از سوی برخی شرکت ها ایجاد شده اما هنوز برند مخصوص استان در این صنعت نداریم که این امر در صادرات موجب می شود بخشی از عسل تولیدی به نام سایر استان ها صادر شود.

حمیدزادگان صادرات فله ای، عدم بسته بندی مناسب، بازاریابی، نبود برند، سمپاشی و تلفات زنبورها را از مهمترین مشکلات پیش روی این صنعت دانست وخواستار توجه ویژه دولت در این زمینه شد.

وجود دلالان و واسطه ها از وجود چالش های صنعت زنبورداری در آذربایجان غربی است

یکی از فعالان صنعت زنبورداری در خوی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: درست است آذربایجان غربی قطب زنبور عسل کشور به شمار می رود اما چندان توجهی به فعالان این صنعت صورت نمی گیرد.

محسن زاده عنوان کرد: این بی توجهی ها و نبود زیرساخت های لازم موجب شده خیلی از فعالان با وجود زمینه و طرفیت بالا در تولید تعداددکندوهای خود را کاهش دهند.

وی تلفات زنبورها به دلیل سمپاشی بالا، پرداخت بسیار دیر هنگام خسارت‌های زنبورداران را چالش های این صنعت دانست که موجب دلسردی فعالان این بخش شده است.

محسن زاده وجود دلالان و واسطه ها را از دیگر مشکلات این بخش دانست و افزود: زنبورداری برای کشاورزی سرشار از فایده است ولی نمی‌دانم چرا برخی‌ها به خاطر سود خودشان تیشه به ریشه این صنعت می‌زنند.

وی تاکید کرد: در صنعت زنبورداری دلالان تولیدات را به صورت فله ای با قیمت ناچیز از تولید کننده خریداری و با قیمت های هنگفت به فروش می رسانند.

کریمی از دیگر فعالان صنعت زنبورداری در ارومیه نیز گفت: یکی از مشکلات این صنعت مانند سایر صنایع در استان نبود مرکز مشاوره در خصوص تولید محصول است، افراد با هزینه شخصی بدون نیاز سنجی بازار داخلی و خارجی وارد بخش تولید می شود و در نهایت در ادامه دچار مشکل می شود.

وی با تاکید بر اینکه اگر مرکز مشاوره تولید در استان ایجاد شود تولید کننده با توجه به نیاز بازارها اقدام به تولید می کند،گفت: در کنار نبود مرکز مشاوره تولید بازاریابی نیز از دیگر مشکلات فعالان این صنعت است تولید کننده باید خودش دنبال بازار بگردد در حالی که با توجه به ظرفیت بالای عسل باید محصول تولیدی مانند سایر محصولات کشاورزی به صورت تضمینی خریداری شود.

ضرورت استفاده از ضرورت دیپلماسی مرزی برای صادرات محصولات کشاورزی

کریمی با اشاره به ظرفیت مرزی استان گفت: با استفاده از این ظرفیت مرزی و توان بالای استان در بخش کشاورزی و افزایش رقابت پذیری در بازار می توان در دستگاه دیپلماسی از ظرفیت سفرا برای معرفی این محصولات جهت صادرات و بازاریابی بهره جست.

وی بروکراسی بالا و پرپیچ و خم در زمینه صدور مجوزهای لازم نیز گفت: پنجره واحد در حد حرف باقی مانده و عملا برای دریافت مجوز همچنان تولید کنندگان وفعالان صنعت با بروکراسی زیاد مواجه است.

این فعال حوزه صنعت زنبورداری در ارومیه بانک های عامل و پروسه طولانی اخذ تسهیلات بانکی را از دیگر مشکلات این صنعت دانست و گفت: فعالان این بخش نیز همانند سایر فعالان صنعت در دریافت تسهیلات بانکی با بروکراسی و روند طولانی مواجه هستن این امر فعالان صنعت را دلسرد می کند.

در استانی که عنوان پایتخت زنبور عسل را یدک می کشد صادرات، برندسازی، رفع چالش های پیش رو باید در اولویت کار متولیان این حوزه باشد تا بتوان به آینده تولید و اشتغال پایدار و رونق صادرات امیدوار بود.