پرچم ایران را از مناسبت‌ها به متن زندگی آوردیم

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی: در عصر هجمه‌های گسترده فرهنگی، حفظ هویت و ریشه‌های اصیل ایرانی به ضرورتی استراتژیک برای ملت‌ها تبدیل شده است. هویت ملی، زمانی آسیب‌پذیر می‌شود که از فضای زندگی روزمره مردم خارج شود و تنها در کتاب‌های تاریخ یا مراسم رسمی محدود بماند. برای ماندگاری یک فرهنگ، حضور نمادهای ملی در محصولات فرهنگی روزمره اهمیت فراوانی دارد؛ محصولاتی که می‌توانند مفاهیمی چون وطن‌دوستی، ایستادگی و اقتدار ملی را به شکلی جذاب و کاربردی به مخاطب منتقل کنند. مجموعه فرهنگی «ماهد» با درک عمیق این ضرورت، از سال ۱۳۹۱ در مسیر تولید محصولات فرهنگی ایرانی-اسلامی گام برداشته است. این مجموعه فعالیت خود را در حوزه تولید و توزیع محصولات فرهنگی از دکوراسیون، انواع قاب، بیرق و محصولات عبادی آغاز و به محصولاتی با هویت و اقتدار ملی گسترش داد. پس از جنگ تحمیلی ۱۲روزه و جنگ تحمیلی رمضان، تولیدات «ماهد» در حوزه طرح‌های ایرانی و ملی با استقبال بیشتری از سوی مخاطبان روبه‌رو شد. این مجموعه خود را صرفاً یک تولیدکننده نمی‌داند، بلکه با تمرکز بر تولیدات هویت‌محور، تلاش کرده است نمادهای ملی و اقتدار کشور را به بخشی از کالاهای روزمره و سبک زندگی مردم تبدیل کند. برای شناخت بهتر محصولات این مجموعه و آگاهی از فرآیند تبدیل نمادهای اصیل ملی به کالاهای کاربردی با علی لعل‌دولت‌آباد، مدیر پلتفرم این مجموعه به گفت‌وگو نشستیم.

مجموعه فرهنگی «ماهد» از چه زمانی و با چه رویکردی تأسیس شد؟

مجموعه فرهنگی «ماهد» فعالیت خود را از سال ۱۳۹۱ آغاز کرد. این مجموعه در ابتدا در تهران مستقر بود و در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ به شهر قم منتقل شد. از همان ابتدا سه مأموریت اصلی برای ماهد تعریف شد: تأمین، تولید و توزیع محصولات فرهنگی مرتبط با سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی. البته مسیر «ماهد» مانند بسیاری از کسب‌وکارها با فراز و فرودهای مختلفی همراه بود. این مجموعه در مقاطع مختلف تجربه فعالیت در حوزه‌های متنوعی را برای ارتقای سبک زندگی ایرانی - اسلامی دنبال کرده است، اما در نهایت به این جمع‌بندی رسید که می‌تواند از طریق طراحی، تولید و توسعه زیرساخت‌های عرضه محصولات فرهنگی، تأثیر عمیق‌تر و ماندگارتری ایجاد کند. امروز «ماهد» علاوه بر تولید محصولات فرهنگی، در حال توسعه زیرساخت‌هایی است که بتواند فرایند تولید و عرضه محصولات فرهنگی کشور را متحول کند و دسترسی مخاطبان به محصولات متنوع، باکیفیت و هویت‌محور را تسهیل نماید.

تنوع محصولات «ماهد» بسیار گسترده است و طیف وسیعی از محصولات فرهنگی و سبک زندگی را در بر می‌گیرد. در حوزه پوشاک، محصولاتی مانند تیشرت، هودی، دورس و سایر تن‌پوش‌ها تولید می‌شود. در حوزه دکور و فضای زندگی نیز انواع قاب‌ها، رومیزی‌ها، سفره‌ها، رانرها، کوسن‌ها، بیرق‌ها، پرچم‌ها و کتیبه‌های خانگی طراحی و عرضه می‌شوند. همچنین محصولات عبادی و هویتی نیز بخش مهمی از تولیدات «ماهد» را تشکیل می‌دهند. در میان محصولات شاخص می‌توان به مجموعه محصولات طراحی‌شده با پرچم ایران، تن‌پوش‌های الهام‌گرفته از شعارها و سرودهای ملی، انواع پرچم و بیرق‌های ایرانی، آویزهای خودرو، محصولات دکوراتیو با نمادهای ملی و همچنین محصولاتی مانند مهر همراه اشاره کرد که با استقبال مخاطبان روبه‌رو شده‌اند.

شما اشاره کردید که «ماهد»، از تولید صرف محصولات فرهنگی گذر کرده است و در حال توسعه‌ زیرساخت‌های لازم برای تولیدات محصولات است. لطفاً در این مورد بیشتر توضیح دهید.

شاید بسیاری از مخاطبان، «ماهد» را با محصولات فرهنگی، محصولات عبادی، تن‌پوش‌ها، بیرق‌ها، کتیبه‌ها و سایر تولیدات این مجموعه بشناسند؛ اما واقعیت این است که امروز مهم‌ترین پروژه ما، تولید یک محصول جدید نیست، بلکه ساخت یک زیرساخت جدید برای کل بازار محصولات فرهنگی کشور است. در سال‌های گذشته یکی از چالش‌های جدی فعالان حوزه محصولات فرهنگی، مسئله تأمین، انبارداری و خواب سرمایه بوده است. فروشندگان ناچار بودند حجم زیادی از محصولات را پیشاپیش خریداری کنند، بخشی از سرمایه خود را برای مدت طولانی در انبارها بلوکه کنند و در نهایت نیز با محصولاتی مواجه شوند که ممکن بود هرگز به فروش نرسند. این مسئله به‌ویژه در حوزه محصولات فرهنگی که تنوع طرح، رنگ و سلیقه مخاطب بسیار بالاست، چالش‌های جدی ایجاد می‌کرد.

ماهد طی چند سال اخیر روی توسعه زیرساختی متمرکز شده که این مسئله را حل کند. در این مدل، محصول پس از ثبت سفارش تولید می‌شود و دیگر نیازی به انبار کردن حجم بالایی از کالا وجود ندارد. فروشنده می‌تواند بدون خواب سرمایه، تنوع بسیار گسترده‌ای از محصولات را در اختیار مخاطب قرار دهد و تولیدکننده نیز تنها محصولی را تولید می‌کند که مشتری آن را انتخاب کرده است. این مدل که در دنیا با مفاهیمی مانند Print on Demand و Just In Time شناخته می‌شود، در «ماهد» با تمرکز بر نیازهای بازار محصولات فرهنگی ایران بومی‌سازی شده است. نسخه آزمایشی این زیرساخت طی ماه‌های اخیر و حتی در شرایط پرتنش اقتصادی کشور مورد استفاده قرار گرفته و توانسته گردش مالی چند میلیارد تومانی را تجربه کند. اما اهمیت این موضوع صرفاً به فروش محصولات فعلی محدود نمی‌شود. این زیرساخت امکان آن را فراهم می‌کند که هر طراح، هنرمند، مجموعه فرهنگی یا صاحب یک شخصیت رسانه‌ای بتواند بدون نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین، محصولات مرتبط با آثار خود را تولید و عرضه کند. برای مثال شخصیت‌های انیمیشن‌ها، برنامه‌های تلویزیونی، تولیدات رسانه‌ای، کاراکترهای محبوب فضای مجازی و حتی آثار هنری مستقل می‌توانند بدون ریسک انبارداری و تولید انبوه، وارد بازار محصولات فرهنگی شوند و مخاطبان خود را پیدا کنند.

از نگاه «ماهد»، آینده بازار محصولات فرهنگی کشور، در گرو شبکه‌سازی میان طراحان، تولیدکنندگان و فروشندگان است. به همین دلیل این مجموعه تلاش می‌کند به جای رقابت با فروشگاه‌ها و سکوهای فروش، زیرساختی را فراهم کند که ویترین آن‌ها را با محصولات متنوع‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر پر کند. به بیان دیگر، ماهد امروز فقط یک تولیدکننده محصولات فرهنگی نیست؛ بلکه در حال تبدیل شدن به سکویی برای هم‌آفرینی، تولید و توزیع محصولات فرهنگی در مقیاس ملی است؛ مسیری که می‌تواند مدل تولید و عرضه محصولات فرهنگی در کشور را متحول کند.

در مجموعه «ماهد»، از چه زمانی تولید محصولات مرتبط با ایران و اقتدار دفاعی آغاز شد؟

توجه «ماهد» به موضوع ایران و نمادهای ملی سابقه‌ای چندساله دارد، اما این موضوع به‌صورت جدی از اواخر دهه ۱۳۹۰ و به‌ویژه در دوران کرونا دنبال شد. در همین راستا رویداد «پرچم ایران بالاست» با حضور جمعی از اساتید، طراحان و هنرمندان کشور در تهران برگزار شد. هدف این رویداد آن بود که پرچم ایران و نمادهای ملی از فضای رسمی و اداری خارج شده و وارد زندگی روزمره مردم شود. حاصل این رویداد، شکل‌گیری ده‌ها ایده و طرح خلاقانه بود که بعدها به محصولات مختلف فرهنگی تبدیل شدند. از آن زمان تاکنون، طراحی و تولید محصولات با محوریت ایران، پرچم جمهوری اسلامی ایران، هویت ملی، مقاومت و اقتدار کشور به یکی از جریان‌های ثابت تولید محتوا و محصول در ماهد تبدیل شده است.

ایده طراحی محصولات، به‌خصوص آن‌هایی که به نمادهای ملی و اقتدار دفاعی اشاره دارند، از کجا نشأت می‌گیرد؟

بخش مهمی از ایده‌ طراحی محصولات «ماهد» از نیازها و دغدغه‌های فرهنگی جامعه و همچنین تأکید بر حضور پررنگ‌تر نمادهای ملی در زندگی مردم الهام می‌گیرد. به همین دلیل تلاش شده است که پرچم ایران و عناصر هویتی کشور صرفاً در مناسبت‌های رسمی دیده نشوند و در قالب محصولات روزمره نیز حضور پیدا کنند. از سوی دیگر، جریان‌های اجتماعی، رخدادهای ملی و ترندهای فرهنگی نیز در شکل‌گیری ایده‌ها نقش دارند. برای مثال زمانی که یک سرود، شعار یا رویداد ملی مورد توجه مردم قرار می‌گیرد، این استقبال مردمی می‌تواند به خلق محصولات جدید منجر شود. در واقع تلاش می‌کنیم آنچه مردم با آن احساس هویت، افتخار و تعلق می‌کنند، در قالب محصولات فرهنگی ماندگار شود. همچنین رویدادهای تخصصی طراحی مانند «پرچم ایران بالاست» بستری برای شکل‌گیری ایده‌های نو و تربیت نسل جدیدی از طراحان در این حوزه فراهم کرده‌اند.

استقبال مخاطبان از محصولات مرتبط با ایران و اقتدار ملی چگونه بوده است؟

استقبال مخاطبان از محصولات مرتبط با ایران و هویت ملی را مثبت ارزیابی می‌کنیم. البته ارزیابی این موضوع باید متناسب با شرایط اقتصادی کشور صورت گیرد. در ماه‌های اخیر، بازار کشور با چالش‌ها و فشارهای اقتصادی مختلفی روبه‌رو بوده و طبیعی است که این شرایط بر سبد خرید خانواده‌ها نیز اثر بگذارد. با این وجود، برخی از محصولات «ماهد» نه ‌تنها با کاهش استقبال مواجه نشده‌اند، بلکه در مواردی رشد فروش قابل توجهی را نیز تجربه کرده‌اند. از سوی دیگر، برخی رویدادهای ملی و اجتماعی باعث افزایش توجه مردم به نمادهای هویتی و ملی شده و این موضوع در استقبال از محصولات مرتبط با ایران نیز تأثیر مثبتی داشته است.

به نظر شما تولید و عرضه محصولاتی با مضامین ملی و اقتدار چه تأثیری در ترویج و حفظ فرهنگ وطن‌دوستی، ایستادگی و افتخار ملی در میان مردم، به‌ویژه نسل جوان دارد؟

فرهنگ و هویت ملی زمانی ماندگار می‌شود که در زندگی روزمره مردم حضور داشته باشد. محصولات فرهنگی می‌توانند این مفاهیم را از سطح شعار و گفتار به تجربه‌ای ملموس تبدیل کنند. وقتی یک نوجوان یا جوان از پوشاک، دکور منزل، پرچم، کتیبه یا محصولی استفاده می‌کند که نمادهای ملی و هویتی کشور را در خود دارد، این مفاهیم به بخشی از زندگی روزمره او تبدیل می‌شوند. به همین دلیل محصولات فرهنگی می‌توانند نقش مهمی در تقویت حس تعلق، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، افتخار ملی و آشنایی نسل جدید با هویت ایرانی ایفا کنند. ما معتقدیم هویت ملی، زمانی تقویت می‌شود که مردم بتوانند آن را در خانه، محل کار، فضای مجازی و سبک زندگی خود ببینند و تجربه کنند. تولید محصولات فرهنگی باکیفیت و جذاب، یکی از مسیرهای تحقق این هدف است.