کارنامه جدید ارتباطات کشور؛ رشد مشترکان موبایل و افت اینترنت ثابت

به گزارش خبرنگار مهر، جدیدترین گزارش آماری از وضعیت زیرساخت‌های ارتباطی کشور در پایان سال ۱۴۰۴، از یک تغییر پارادایم دیجیتال در میان کاربران ایرانی پرده‌برداری کرده است. داده‌های رسمی نشان می‌دهند که بازار ارتباطات ایران با یک دوگانه متفاوت روبه‌روست: از یک سو، «ارتباطات سیار» با تکیه بر فناوری ۴G و خیزش نسل پنجم (۵G)، به ضریب نفوذ بی‌سابقه ۱۴۴ درصدی دست یافته و به رکن اصلی زندگی دیجیتال تبدیل شده است؛ و از سوی دیگر، «ارتباطات ثابت» سنتی در حال از دست دادن جایگاه خود است.

در حالی که آمارها از کاهش تعداد مشترکان پهن‌باند ثابت حکایت دارد، رشد پوشش فیبر نوری می‌تواند نقطه اتکای اصلی برای بازسازی این بازار باشد. رسیدن پوشش فیبر نوری به بیش از ۹.۲ میلیون خانوار در زمستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که توسعه زیرساخت‌های پرسرعت ثابت، پس از یک دوره کندی، به نظر می رسد دوباره در مسیر رشد قرار گرفته است.

رشد چشمگیر در حوزه ارتباطات سیار

بر اساس داده‌های استخراج شده، تعداد مشترکان تلفن همراه از حدود ۱۶۳ میلیون نفر در زمستان ۱۴۰۳ به بیش از ۱۷۱ میلیون نفر در زمستان ۱۴۰۴ رسیده که نشان‌دهنده رشدی ۴.۹۹ درصدی است. همسو با این افزایش، ضریب نفوذ تلفن همراه نیز از ۱۹۷.۶۰ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۹۷.۶۸ درصد در پایان سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.

در حوزه اینترنت همراه نیز، روند توسعه زیرساخت‌ها با رشد ۴.۰۷ درصدی تعداد مشترکان همراه بوده است، به‌طوری که تعداد مشترکان پهن‌باند سیار از حدود ۱۲۰.۹ میلیون نفر در زمستان ۱۴۰۳ به ۱۲۴.۹ میلیون نفر در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده و ضریب نفوذ این بخش نیز با رشد ۳.۳۵ درصدی، از ۱۳۹.۷۱ به ۱۴۴.۳۹ ارتقا یافته است. این داده‌ها نشان می‌دهد که تعداد مشترکین پهن‌باند سیار در بازه ۵ ساله از ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴، روندی کاملاً صعودی داشته و از حدود ۸۰ میلیون مشترک به رقم خیره‌کننده ۱۲۴.۹ میلیون در پایان ۱۴۰۴ رسیده است.

وضعیت نزولی در ارتباطات ثابت

در مقابل روند رو به رشد ارتباطات سیار، گزارش فصلنامه آماری سازمان تنظیم مقررات از کاهش استقبال از خدمات مبتنی بر شبکه ثابت حکایت دارد. تعداد مشترکان تلفن ثابت با افتی ۲.۵۳ درصدی از ۲۸ میلیون و ۸۵ هزار نفر در زمستان ۱۴۰۳ به ۲۷ میلیون و ۳۷۵ هزار نفر در زمستان ۱۴۰۴ کاهش یافته و ضریب نفوذ آن به ۳۱.۶۳ درصد رسیده است. همچنین تعداد مشترکان اینترنت پهن‌باند ثابت (ADSL/VDSL/FTTH) نیز با افت ۲.۱۴ درصدی، از ۱۱ میلیون و ۱۶۳ هزار نفر به ۱۰ میلیون و ۹۲۴ هزار نفر رسیده و ضریب نفوذ این بخش با کاهش ۲.۸۲ درصدی، عدد ۱۲.۶۲ درصد را به ثبت رسانده است.

توسعه شتابان شبکه فیبر نوری

جدیدترین آمارها همچنین تعداد خانوارهای تحت پوشش این شبکه (شامل امکان اتصال اماکن اداری، تجاری و مسکونی) را در پایان زمستان ۱۴۰۴ به ۹,۲۳۸,۸۶۵ خانوار نشان می دهد. بررسی داده‌های هشت فصل اخیر نشان می‌دهد که پس از توقف روند توسعه در سال ۱۴۰۳ (ثابت ماندن روی عدد ۸,۰۶۹,۵۶۵ خانوار در سه فصل متوالی)، از ابتدای سال ۱۴۰۴ شتاب توسعه افزایش یافته است به طوری که این عدد در سه‌ماهه اول به ۸,۲۲۷,۹۲۰، در سه‌ماهه دوم به ۸,۷۰۹,۰۸۷، در سه‌ماهه سوم به ۹,۲۰۵,۴۹۶ و در نهایت در سه‌ماهه چهارم به ۹,۲۳۸,۸۶۵ خانوار رسید.

آرایش بازار اینترنت ثابت؛ سلطه مس و پیشتازی UNSP

در بخش اینترنت پهن‌باند ثابت، هنوز بخش بزرگی از بازار در قبضه فناوری‌های سنتی است. فناوری X-DSL با ۶۵ درصد، بیشترین سهم بازار را در اختیار دارد، در حالی که TD-LTE با ۲۳ درصد در رتبه دوم، FTTH (فیبر نوری) با ۹ درصد و WiFi با ۳ درصد در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. در بخش اپراتورها، ظهور اپراتورهای دارای پروانه یکپارچه (UNSP) یک تغییر ساختاری ایجاد کرده و با در اختیار گرفتن ۹۱ درصد از سهم بازار، به بازیگر اصلی تبدیل شده‌اند؛ در حالی که شرکت‌های FCP و Servco هرکدام ۴ درصد و فراربرداده‌های ایرانیان ۱ درصد از سهم بازار را در اختیار دارند. همچنین بیشترین تمرکز سرعت کاربران در بازه ۲ تا ۱۰ مگابیت بر ثانیه (۲۰۴۸ تا ۱۰۲۴۰ Kbps) است و بخش اعظم اشتراک‌ها (بیش از ۹۰ درصد) متعلق به کاربران خانگی است.

سلطه نسل چهارم و خیزش ۵G در بازار سیار

نمودار روند زمانی نشان می‌دهد که تعداد مشترکین پهن‌باند سیار از تابستان ۱۳۹۹ با حدود ۸۰ میلیون مشترک، مسیری کاملاً صعودی را طی کرده است. در پایان زمستان ۱۴۰۴، این عدد به حدود ۱۲۴ میلیون مشترک رسیده است. همسو با این رشد، ضریب نفوذ اینترنت همراه نیز از حدود ۹۰ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۱۴۴.۳۹ درصد در پایان ۱۴۰۴ ارتقا یافته است. این جهش آماری نشان‌دهنده وابستگی روزافزون جامعه به خدمات پهن‌باند سیار در تمامی ابعاد زندگی است.

بررسی سهم بازار بر اساس تکنولوژی نشان می‌دهد که فناوری نسل چهارم (۴G) با ۹۲ درصد سهم، همچنان ستون فقرات اینترنت همراه کشور است. نکته قابل توجه، سهم ۵ درصدی نسل پنجم (۵G) از کل اشتراک‌های پهن‌باند سیار است که نشان‌دهنده ورود جدی این فناوری به چرخه مصرف است.

نسل سوم (۳G) در آستانه خروج کامل از بازار

در مقابل، نسل سوم (۳G) با تنها ۳ درصد سهم، در آستانه خروج کامل از بازار قرار دارد. این آرایش نشان‌دهنده گذار موفق شبکه سیار کشور از نسل‌های قدیمی به سمت فناوری‌های پرسرعت و نوین است.

رقابت اپراتورها در بازار پهن‌باند سیار

در بخش سهم بازار مشترکین به تفکیک اپراتور، همراه اول با ۵۵ درصد سهم، جایگاه اول خود را در جذب مشترکین اینترنت پرسرعت حفظ کرده است. ایرانسل با ۴۲ درصد سهم بازار، رقابت بسیار نزدیکی را به عنوان جدی‌ترین رقیب در این حوزه دنبال می‌کند. اپراتور رایتل نیز ۳ درصد از سهم بازار مشترکین پهن‌باند سیار کشور را به خود اختصاص داده است. این آمار تایید می‌کند که بازار پهن‌باند سیار ایران همچنان در یک فضای رقابتی دو قطبی میان اپراتور اول و دوم در حال توسعه است.

مقایسه روند فصلی تکنولوژی‌های ۳G، ۴G و ۵G

نمودار مقایسه‌ای نشان می‌دهد که تعداد مشترکین نسل چهارم از سال ۱۳۹۹ به طور مداوم در حال افزایش بوده و اکنون به بلوغ رسیده است. در مقابل، تعداد مشترکین نسل سوم (۳G) از سال ۱۴۰۰ روند نزولی شدیدی را آغاز کرده و جای خود را به نسل‌های بالاتر داده است. ظهور ستون‌های مربوط به نسل پنجم (۵G) در نمودارهای اخیر، شروع یک دوره جدید در زیرساخت‌های ارتباطی را نوید می‌دهد. این تغییرات ساختاری در طول ۸ فصل اخیر، برتری مطلق فناوری‌های نوین بر نسل‌های قدیمی را به وضوح نشان می‌دهد.