صرفه‌جویی فقط برای روزهای کمبود نیست؛انرژی مازادبه تولید و صادرات برسد

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: ناترازی انرژی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده است. رشد مصرف، افزایش تقاضا در بخش‌های خانگی و صنعتی، ضرورت توسعه نیروگاه‌ها و همچنین لزوم اصلاح الگوی مصرف، موضوعاتی هستند که بیش از گذشته مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گرفته‌اند. در همین راستا، دولت و مجلس برنامه‌های مختلفی را برای مدیریت مصرف، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و افزایش بهره‌وری دنبال می‌کنند.

در این میان، بسیاری از کارشناسان معتقدند عبور موفق از پیک مصرف تابستان و زمستان تنها با توسعه زیرساخت‌ها امکان‌پذیر نیست و مشارکت مردم و همه بخش‌های کشور نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

در همین رابطه با رمضانعلی سنگدوینی، نماینده مردم گرگان و آق‌قلا در مجلس شورای اسلامی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

* برخی معتقدند صرفه‌جویی در مصرف انرژی بیشتر یک ضرورت اقتصادی است؛ شما چه نگاهی به این موضوع دارید؟

نگاه ما به مسئله صرفه‌جویی تنها یک نگاه اقتصادی نیست. جمهوری اسلامی ایران یک کشور مبتنی بر ارزش‌ها و اعتقادات دینی است و مردم ما نیز بسیاری از مسائل را با همین نگاه دنبال می‌کنند. در قرآن کریم و آموزه‌های دینی بارها بر پرهیز از اسراف تأکید شده و کسانی که دچار اسراف می‌شوند مورد نکوهش قرار گرفته‌اند.

بنابراین صرفه‌جویی پیش از آنکه یک الزام اقتصادی باشد، یک فرهنگ و یک وظیفه دینی است. وقتی فرهنگ درست مصرف در جامعه نهادینه شود، بسیاری از مشکلات نیز کاهش پیدا می‌کند.

*ارزیابی شما از همراهی مردم در این زمینه چیست؟

مردم ایران در همه عرصه‌ها نشان داده‌اند که هر زمان کشور به حضور آنها نیاز داشته باشد، در میدان حاضر هستند. ملت ایران سرمایه بزرگی برای نظام محسوب می‌شوند. همین روحیه مسئولیت‌پذیری و مشارکت می‌تواند در حوزه مصرف انرژی نیز راهگشا باشد.

البته معتقدم نباید همه بار مسئولیت را بر دوش مردم گذاشت. همان‌طور که مردم باید همکاری کنند، دولت، دستگاه‌های اجرایی، صنایع، واحدهای تولیدی و همه نهادها نیز باید سهم خود را در مدیریت مصرف ایفا کنند.

*برخی می‌گویند اگر تولید انرژی افزایش پیدا کند دیگر نیازی به صرفه‌جویی نیست. آیا این دیدگاه درست است؟

خیر، چنین نگاهی درست نیست. حتی اگر فرض کنیم کشور در تولید برق، گاز، بنزین و سایر حامل‌های انرژی کاملاً خودکفا باشد و حتی بیش از نیاز داخلی تولید داشته باشد، باز هم صرفه‌جویی ضروری است.

انرژی یک سرمایه ملی است. اگر بتوانیم مصرف را مدیریت کنیم، مازاد آن می‌تواند در اختیار بخش تولید قرار گیرد. امروز صنایع و واحدهای تولیدی برای توسعه فعالیت خود به انرژی پایدار نیاز دارند. از سوی دیگر بخشی از انرژی مازاد نیز قابلیت صادرات دارد و می‌تواند برای کشور درآمد ارزی ایجاد کند.

بنابراین صرفه‌جویی فقط برای دوران کمبود نیست بلکه یک راهبرد بلندمدت اقتصادی محسوب می‌شود.

*وضعیت تأمین انرژی کشور در سال جاری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خوشبختانه امسال شرایط نسبت به سال گذشته بهتر است. در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۴ و همچنین ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۵ شاهد بارش‌های مناسبی در کشور بودیم که این موضوع در تأمین منابع آبی و تولید برق اثرگذار بوده است.

البته در برخی روزها افزایش دما را شاهد بودیم اما در مجموع وضعیت مناسب‌تر از سال گذشته ارزیابی می‌شود. با این وجود همچنان نیازمند مدیریت مصرف هستیم تا بتوانیم با کمترین مشکل از فصل گرما عبور کنیم.

*دولت چه اقداماتی برای کاهش مصرف و عبور از پیک تابستان در دستور کار قرار داده است؟

دولت برنامه‌های مختلفی را دنبال می‌کند. یکی از این اقدامات اصلاح ساعت کاری ادارات بود که به کاهش مصرف برق در ساعات اوج بار کمک می‌کند.

از سوی دیگر وزارت نیرو طرح‌های تشویقی متعددی را برای مشترکان در نظر گرفته است. بر اساس این طرح‌ها، خانوارهایی که بتوانند مصرف خود را بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش دهند، از مشوق‌هایی همچون تخفیف یا رایگان شدن بخشی از قبض برق بهره‌مند می‌شوند.

این سیاست‌ها می‌تواند نقش مهمی در تغییر رفتار مصرفی و مشارکت بیشتر مردم داشته باشد.

*در حوزه بهینه‌سازی مصرف چه اقداماتی در حال انجام است؟

یکی از مهم‌ترین راهکارها، بهینه‌سازی تجهیزات مصرف‌کننده انرژی است. در حوزه گاز و برق برنامه‌هایی برای جایگزینی تجهیزات کم‌مصرف با تجهیزات قدیمی در حال اجرا است.

به عنوان مثال در برخی طرح‌ها پنجره‌های دوجداره، تجهیزات گرمایشی پربازده و همچنین سامانه‌های سرمایشی کم‌مصرف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اقدامات علاوه بر کاهش مصرف خانوارها، به کاهش فشار بر شبکه انرژی کشور نیز کمک می‌کند.

همچنین شرکت توانیر و وزارت نیرو در زمینه اصلاح و ارتقای برخی تجهیزات سرمایشی مانند کولرهای آبی برنامه‌های مشخصی را دنبال می‌کنند.

*نقش انرژی‌های تجدیدپذیر را در آینده انرژی کشور چگونه می‌بینید؟

انرژی‌های تجدیدپذیر یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه کشور در سال‌های آینده خواهند بود. امروز توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و سایر منابع انرژی پاک با جدیت دنبال می‌شود.

خوشبختانه بسترهای قانونی لازم برای این موضوع فراهم شده و سرمایه‌گذاری‌های خوبی نیز در حال انجام است. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر علاوه بر کمک به تأمین برق کشور، موجب کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و افزایش پایداری شبکه انرژی خواهد شد.

*برخی کارشناسان معتقدند امنیت انرژی با امنیت ملی گره خورده است. نظر شما چیست؟

کاملاً درست است. امروز امنیت انرژی بخشی از امنیت ملی کشورها محسوب می‌شود. هر کشوری که بتواند منابع انرژی خود را به‌درستی مدیریت کند، در حوزه اقتصادی و حتی سیاسی نیز قدرت بیشتری خواهد داشت.

به همین دلیل است که در کنار موضوع صرفه‌جویی، باید به توسعه زیرساخت‌ها، افزایش بهره‌وری، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و اصلاح الگوی مصرف نیز توجه ویژه داشته باشیم.

وحدت ملی، همدلی مردم و همکاری دستگاه‌های اجرایی می‌تواند در تقویت امنیت انرژی کشور نقش بسیار مهمی ایفا کند.

*مجلس در این حوزه چه اقداماتی انجام داده است؟

مجلس شورای اسلامی در برنامه هفتم توسعه توجه ویژه‌ای به موضوع بهره‌وری و مدیریت مصرف انرژی داشته است. یکی از اقدامات مهم، ایجاد ساختارها و سازوکارهای لازم برای بهینه‌سازی مصرف انرژی است.

در همین راستا سازمان بهینه‌سازی مصرف انرژی شکل گرفته و مأموریت دارد با استفاده از ظرفیت‌های قانونی، منابع موجود را به سمت پروژه‌های بهره‌وری و کاهش مصرف هدایت کند.

این سازمان می‌تواند نقش مهمی در ساماندهی طرح‌های مرتبط با مدیریت انرژی و افزایش بهره‌وری در بخش‌های مختلف ایفا کند.

*چه پیامی برای مردم در آستانه فصل گرما دارید؟

مردم همیشه ثابت کرده‌اند که در کنار نظام و کشور خود هستند. امروز نیز با یک مقدار صرفه‌جویی در مصرف برق، گاز و سوخت می‌توانند کمک بزرگی به کشور کنند.

اگر هر خانواده تنها بخشی از مصرف خود را مدیریت کند، مجموع این صرفه‌جویی در سطح ملی رقم بسیار بزرگی خواهد شد. این اقدام علاوه بر جلوگیری از خاموشی‌ها، به رونق تولید، حمایت از صنایع، کاهش هزینه‌ها و افزایش توان اقتصادی کشور کمک می‌کند.

من معتقدم با همکاری مردم، همراهی دولت، تلاش بخش خصوصی و برنامه‌ریزی دقیق، می‌توانیم تابستان امسال را با کمترین مشکل پشت سر بگذاریم و گام‌های مؤثری در مسیر توسعه پایدار کشور برداریم.

سنگدوینی معتقد است عبور موفق از چالش‌های انرژی کشور نیازمند مشارکت همزمان مردم، دولت و بخش تولید است و مدیریت مصرف در کنار توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند به کاهش ناترازی، تقویت تولید و افزایش درآمدهای کشور منجر شود.