سیمرغی که به جانباز جنگ تقدیم شد؛ سال‌هاست نمی‌توانم فیلم بلند بسازم!

سعید نجاتی کارگردان فیلم کوتاه «دابر» که اکران عمومی خود را در پلتفرم «هاشور» آغاز کرده است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره داستان این اثر گفت: «دابر» درباره پدری است که به همراه دخترش در سفری جاده‌ای قرار می‌گیرد و در طول مسیر با نخستین نشانه‌های بلوغ دخترش مواجه می‌شود؛ موضوعی که دختر نیز شناختی نسبت به آن ندارد.

وی ادامه داد: این فیلم محصول سال ۱۳۹۷ است و در سال ۱۳۹۸ موفق به دریافت سیمرغ بلورین شد. ساخت این اثر برای ما بسیار دشوار و سنگین بود. جدا از حساسیت موضوع، تقریباً هیچ نهادی حاضر به حمایت از تولید فیلم نشد. البته دوستان تجربه همکاری من در فیلم «صراحی» را داشتند و می‌دانستند که همواره چارچوب‌ها و قوانین سینمایی کشور را رعایت می‌کنم اما با این حال کسی حاضر به حمایت نشد.

نجاتی بیان کرد: در نهایت تهیه‌کنندگانی شخصی از جمله مهدیه غلامحسینی، مرحوم امیر الوندی، مریم‌سادات فاضلی همراه ما شدند و کمک کردند پروژه کلید بخورد. واقعیت این است که من بودجه‌ای برای ساخت فیلم نداشتم و به دلیل موضوع اثر، هیچ نهادی حاضر به همکاری نبود. حتی امروز هم این موضوع در جامعه نوعی تابو محسوب می‌شود و همچنان برخی دوستان نمی‌دانند که می‌توان درباره چنین موضوعی با رویکردی دغدغه‌مند و اجتماعی فیلم ساخت؛ رویکردی که شاید بتواند به بهبود شرایط جامعه کمک کند.

کارگردان «دابر» با اشاره به همراهی عوامل فیلم توضیح داد: تلاش کردم مانند دیگر کارهایم دوستانم را دور هم جمع کنم. باید از خانم اشعری به‌عنوان همکار فیلمنامه‌نویس و آرمان فیاض به‌عنوان مدیر فیلمبرداری نام ببرم که به همراه گروهش کمک بزرگی به ما کردند. همچنین دفاتر انجمن سینمای جوانان ایران اگرچه بودجه‌ای در اختیار ما نگذاشتند اما دوستانی که در این دفاتر حضور داشتند، مثل اعضای خانواده کنار ما بودند.

از برف و بوران حین فیلمبرداری تا لوکیشن‌هایی که پیدا کردن آنها یک سال زمان برد

وی افزود: آقای سرپیمان، آقای بهمنی در دفتر کاشان، سرجه پیما احسانداری در دفتر ساوه، عبدالحمیدی دفتر اراک و همچنین آقای ابوذر در دفتر قم، هر جا که نیاز به کمک داشتیم همراه ما بودند. مجید نجاتی نیز در بخش صدا زحمت بسیار زیادی کشید و علاوه بر همکاری حرفه‌ای، به‌عنوان برادر نیز همراهم بود.

نجاتی درباره دشواری‌های تولید فیلم گفت: ما با چالش‌های زیادی از جمله برف و بوران مواجه بودیم. پیدا کردن لوکیشن حدود یک سال زمان برد تا در نهایت به روستای دوزج رسیدیم. مردم و مسئولان آن منطقه همکاری فوق‌العاده‌ای با ما داشتند تا فیلم ساخته شود.

وی با اشاره به بازیگران فیلم اظهار کرد: مجید پتکی، فرن حسنی‌نیا و مهری آل‌آقا از جمله بازیگرانی بودند که همکاری بسیار خوبی با پروژه داشتند. بسیاری از دوستان به‌صورت داوطلبانه کنار ما قرار گرفتند، چون با بودجه محدود فیلم عملاً امکان تولید وجود نداشت.

این کارگردان ادامه داد: عماد خدابخش در تدوین کمک بزرگی به ما کرد. همچنین حسین حکیمیان تجهیزات و وسایل مورد نیاز را در اختیارمان گذاشت، چرا که واقعاً امکان اجاره تجهیزات حرفه‌ای را نداشتیم. حتی پیدا کردن یک پیکان قرمز یا لوکیشن رنگرزی هم خودش به چالشی جدی تبدیل شده بود که در این مسیر عباس گلکار در کاشان کمک زیادی به ما کرد.

نجاتی در ادامه درباره اکران و نمایش فیلم توضیح داد: تا زمانی که امکان اکران در گروه «هنروتجربه» فراهم نشد، فیلم را در هیچ جایی نمایش ندادیم. سال گذشته مجموعه‌ای با عنوان «سیمرغ» همراه با پشت‌صحنه فیلم‌ها منتشر شد که «دابر» هم در آن حضور داشت و خوشبختانه با استقبال بسیار خوبی روبه‌رو شد. همچنین با همکاری انجمن سینمای جوانان، در شهرهای مختلف کارگاه‌هایی برگزار کردیم و این فرصت فراهم شد که به‌صورت مستقیم با مخاطبان گفتگو کنیم.

سال‌هاست می‌خواهم فیلم بلند بسازم

وی درباره وضعیت حمایت از فیلمسازان مستقل و دغدغه‌هایش برای ساخت نخستین فیلم بلند خود بیان کرد: راستش را بخواهید من سال‌هاست تلاش می‌کنم فیلم بلندم را بسازم اما در سه دولت مختلف حمایت ویژه‌ای از من نشده است. البته آدم متوقعی نیستم و توقعم تنها در این حد بوده که فیلمسازی که سال‌ها فعالیت حرفه‌ای داشته، بیش از ۳۰۰ جایزه ملی و بین‌المللی کسب کرده، در جشنواره‌های مختلف داخلی و خارجی داوری داشته و کارگاه‌های آموزشی متعددی برگزار کرده، بتواند برای ساخت فیلم اولش مورد حمایت قرار بگیرد؛ اتفاقی که در بسیاری از کشورهای دنیا برای فیلمسازان مستقل رخ می‌دهد.

وی افزود: من هیچ‌وقت نخواستم فیلم تجاری بسازم. تنها گلایه‌ام این است که طی هفت، هشت سالی که فیلمنامه‌ام آماده بوده و آن را به دولت‌های مختلف ارائه داده‌ام، حمایتی دریافت نکردم و تنها پاسخی که شنیدم این بود که فیلمنامه‌ات را به خاطر فرم متفاوتش تغییر بده. امروز دیگر به این نتیجه رسیده‌ام که شاید ناخواسته فیلمساز را به سمتی هل می‌دهند که کاری برخلاف اعتقاداتش انجام دهد و این یکی از آسیب‌های جدی سینمای ایران است.

کارگردان «دابر» ادامه داد: با این حال گله‌مند نیستم، چون بسیاری از مدیرانی که امروز در رأس کارند دوستان من‌ هستند و نگاهشان به سینما را می‌شناسم اما به نظر می‌رسد شرایط به گونه‌ای نیست که از یک فیلم مستقل و متفاوت حمایت شود. با این وجود معتقدم سینمای کوتاه همچنان قدرتمندترین گونه سینمایی در ایران است. من نزدیک به ۲۸ سال است که در سینمای کوتاه زندگی کرده‌ام و می‌دانم این سینما چه مسیر سخت و متفاوتی را پشت سر گذاشته است.

نجاتی با اشاره به تغییر جایگاه فیلم کوتاه در سال‌های اخیر گفت: زمانی حتی فیلم کوتاه را به رسمیت نمی‌شناختند اما امروز مخاطبان با سینمای کوتاه و مستقل ارتباط برقرار می‌کنند و برای آن احترام قائل هستند. البته درباره آموزش سینما و شیوه تولید در ایران هم حرف‌های زیادی دارم که شاید الان زمان مناسبی برای مطرح کردن آنها نباشد.

وی درباره وضعیت تولید فیلم کوتاه در سال‌های اخیر توضیح داد: واقعیت این است که امروز اساساً شرایط تولید در سینما دشوار شده است. جنگ، سختی دریافت مجوزها و مشکلات اقتصادی باعث شده بسیاری از فیلمسازان کوتاه عملاً از چرخه تولید خارج شوند. ما بارها از مسئولان خواسته‌ایم که فضای بازتری برای سینمای کوتاه در نظر بگیرند، چون این سینما محل بیان دغدغه‌ها و دردهای جامعه است و حتی می‌تواند برای مدیران فرهنگی نوعی امکان رصد مسائل اجتماعی باشد.

این فیلمساز درباره برگزاری اکران‌ها و برنامه‌های فرهنگی در دوران جنگ نیز گفت: در دوران جنگ و روزهای ابتدایی جنگ بیش از پانصد نفر از فیلمسازان فیلم کوتاه بیانیه‌ای را امضا کردند. علاوه بر اعلام آمادگی همکاران در پاتوق انجمن سینمای جوانان ایران و با حمایت آقای شعیبی، تلاش کردیم اکران‌ها و کارگاه‌های آموزشی را متوقف نکنیم، چون معتقد بودیم همه زندگی جنگ نیست. در آن روزها فضای خبری جامعه به شدت ملتهب بود و بسیاری از جوان‌ها نسبت به آینده ناامید شده بودند. ما سعی کردیم با برگزاری کارگاه‌ها و جلسات نمایش فیلم، امید را زنده نگه داریم.

وی افزود: همراه با مدرسانی چون عماد خدابخش و داوود رضایی، کارگاه‌هایی به‌صورت آنلاین و حضوری برگزار کردیم. بچه‌ها در تئاتر شهر دور هم جمع می‌شدند، فیلم می‌دیدند و گفتگو می‌کردند. به نظرم این اتفاق نشان داد که حتی در سخت‌ترین شرایط هم نباید خط مقدم فرهنگ و هنر را فراموش کرد، چون تاب‌آوری فرهنگی بخشی از مقاومت اجتماعی است.

سیمرغی که به یک جانباز جنگ رسید؛ «دابر» در جشنوراه‌های مختلفی موفق ظاهر شد

نجاتی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به اهدای سیمرغ بلورین فیلم «دابر» اشاره کرد و گفت: بعد از فروکش کردن شرایط جنگ، همراه آقای معرف به کرمانشاه رفتیم و سیمرغ بلورینی را که برای «دابر» گرفته بودم، به حسین محمدی، جانبازی که هر ۲ دست و ۲ پای خود را از دست داده بود، تقدیم کردیم. این جایزه در برابر فداکاری ایشان چیز بزرگی نبود اما برای من افتخار بزرگی بود که بتوانم از طرف جامعه فیلم کوتاه و سینما این احترام را ابراز کنم.

وی درباره وضعیت اکران فیلم کوتاه نیز اظهار کرد: تا زمانی که شیوه دقیق اکران‌ها مشخص نشود، نمی‌توان قضاوت دقیقی داشت. در «هنروتجربه» یکی از مهم‌ترین نکات این بود که فیلمسازان در کنار آثارشان حضور داشتند و با فرآیند جذب مخاطب آشنا می‌شدند. البته گاهی نمایش برخی فیلم‌های ضعیف باعث دلزدگی مخاطبان می‌شد اما امیدوارم در شیوه جدید، آثار شاخص فیلم کوتاه روی پرده بروند.

کارگردان «دابر» درباره پخش بین‌المللی این فیلم هم گفت: «دابر» در جشنواره‌های متعددی حضور داشت و جوایز مهمی از جمله جایزه گویا، که به نوعی اسکار سینمای اسپانیاست، دریافت کرد. برخلاف تصوری که ابتدا درباره موضوع فیلم وجود داشت، این اثر هم در ایران و هم در خارج از کشور با استقبال خوبی روبه‌رو شد و جوایز متعددی گرفت؛ از جشنواره رشد و جشنواره تهران گرفته تا سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر.

نجاتی در پایان گفت: همچنان در کنار انجمن سینمای جوانان و کانون دانش‌آموختگان فعالیت می‌کنم و امیدوارم بتوانم هرچه زودتر فیلم بلندم را بسازم؛ آن هم بدون اینکه مجبور شوم از جهان‌بینی و اعتقاداتم فاصله بگیرم. همچنین جا دارد از پلتفرم «هاشور» و مدیریت این پلتفرم آقای فرزاد آذری‌پور تشکر ویژه‌ای کنم که همواره از سینمای کوتاه و دغدغه‌های فیلمسازان مستقل حمایت کرده‌اند.

فیلم کوتاه «دابر» به کارگردانی سعید نجاتی پس از موفقیت در بخش فیلم کوتاه سی‌وهشتمین جشنواره فیلم فجر، حضور در جشنواره‌های داخلی و خارجی متعدد و اکران در سینماهای «هنروتجربه»، از ۵ خرداد در پلتفرم «هاشور» به اکران آنلاین رسیده است.

از عوامل اصلی فیلم کوتاه «دابُر» که محصول نجات فیلم و پارادوکس پروداکشن کشور ترکیه است، می‌توان به کارگردان: سعید نجاتی، نویسنده: فاطمه اشعری و سعید نجاتی، بازیگران: مجید پتکی، مهری سادات آل‌آقا و فرن حسنی‌نیا، مدیر فیلمبرداری: آرمان فیاض، مدیر صدابرداری: مجید نجاتی، طراحی و ترکیب صدا: سامان شهامت و مجید نجاتی، تدوین: عماد خدابخش و سعید نجاتی، چهره‌پرداز: الهام اطیابی، طراح صحنه و لباس: سعید نجاتی، دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز: امین قشقائیان، دستیاران کارگردان: سجاد ایمانی و نواب محمودی، منشی صحنه: مهتاب ابراهیمی، جلوه‌های ویژه بصری: سیدحسن جوادی، مدیر تولید: مهرداد حاجی ظهیری، مجری طرح: انجمن سینمای جوانان ایران دفتر کاشان، اراک و ساوه، مشاور پخش: میرعباس خسروی‌نژاد، مدیر پروژه: تحسین ایشبیلن، ساخت تیزر: میدیا کیاست، طراح پوستر: متین خیبلی، مشاور رسانه‌ای: آزاده فضلی و تهیه‌کننده: سعید نجاتی و مهدیه غلامحسینی اشاره کرد.