شاهراه تجارت ایران نیازمند نوسازی؛ مرز بازرگان در انتظار جهش زیرساختی

خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: مرز بازرگان در ماکو به‌عنوان بزرگ‌ترین و فعال‌ترین مرز زمینی کشور، مرز ریلی و جاده‌ای رازی خوی، مرز سرو در مجاورت مراکز استان‌های آذربایجان‌غربی و شرقی با ترکیه، مرز صنم‌بلاغی پلدشت با نخجوان و همچنین مرز تمرچین به‌عنوان یکی از مسیرهای مهم تجاری به شمال عراق، ظرفیت‌هایی منحصربه‌فرد برای این استان آذربایجان غربی ایجاد کرده که کمتر نقطه‌ای در کشور چنین مزیتی را داراست.

یکی از مهم ترین گذرگاه‌های زمینی کشور در همسایگی ترکیه، سالانه میزبان حجم بالایی از صادرات، واردات و ترانزیت منطقه‌ای است؛ ظرفیتی راهبردی که با وجود اهمیت ژئواکونومیک، همچنان از کمبودها و نارسایی‌های زیرساختی رنج می‌برد و نوسازی و ساماندهی آن به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تحقق جهش جارت خارجی تبدیل شده است.

مرز بازرگان دروازه اصلی دسترسی ایران به بازارهای اروپا به شمار می‌رود. بخش قابل توجهی از صادرات غیرنفتی کشور از این مسیر به مقصد ترکیه و سپس سایر کشورهای اروپایی ارسال می‌شود.

حجم بالای تردد کامیون‌ها در این گذرگاه، از یک‌سو نشان‌دهنده ظرفیت اقتصادی آن است و از سوی دیگر فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های موجود وارد می‌کند. صف‌های طولانی ناوگان، کمبود فضای توقف، محدودیت انبارها و پایانه‌های بار از جمله چالش‌های مکرر فعالان حوزه حمل‌ونقل است.

کارشناسان اقتصادی معتقدند، زیرساخت‌های فیزیکی این مرز متناسب با رشد مبادلات تجاری در سال‌های اخیر توسعه نیافته است. افزایش خطوط عبوری، توسعه پارکینگ‌های استاندارد و بهسازی مسیرهای دسترسی، از مطالبات جدی رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل محسوب می‌شود.

در کنار زیرساخت‌های فیزیکی، موضوع هوشمندسازی فرآیندهای گمرکی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. تسریع در تشریفات اداری، کاهش بروکراسی و یکپارچه‌سازی سامانه‌های نظارتی می‌تواند زمان توقف کامیون‌ها را به شکل محسوسی کاهش دهد.

مرز بازرگان علاوه بر کارکرد تجاری، نقش مهمی در ترانزیت منطقه‌ای دارد. قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی، جایگاه این گذرگاه را در معادلات حمل‌ونقل فرامرزی برجسته کرده است. در چنین شرایطی، ساماندهی مدیریت تردد، ارتقای هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و تقویت دیپلماسی مرزی با طرف ترکیه‌ای می‌تواند بخشی از گره‌های موجود را باز کند.

استان آذربایجان‌غربی با ۹۶۷ کیلومتر مرز مشترک با ترکیه، اقلیم کردستان عراق و جمهوری خودمختار نخجوان، از استان‌های دارای بیشترین ظرفیت مرزی کشور به‌شمار می‌رود. این نوار مرزی ۹ شهرستان از جمله پلدشت، ماکو، چالدران، خوی، سلماس، ارومیه، اشنویه، پیرانشهر و سردشت را دربر می‌گیرد و پنج پایانه رسمی و یک بازارچه غیررسمی در آن فعال است.

سالن های مسافری مرز بازرگان نیازمند نوسازی هستند

مدیر پایانه مرز بازرگان گفت: با توجه به حجم بالای تردد مسافر از مرز بازرگان دومین مرز زمینی کشور سالن های مسافری این پایانه نیازمند نوسازی و بازسازی هستند.

ایرج آزادی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به بازسازی سالن های مسافری در مرز مقابل بازرگان در کشور ترکیه عنوان کرد: اقدامات زیرساختی در پایانه مرزی با توجه به روابط دو جانبه بین کشورها باید متقابل صورت گیرد در این راستا نوسازی سالن های مسافری مرز بازرگان ضروری است.

وی با اشاره به بازگشایی بازارچه سازی سو در ماکو، عنوان کرد: با توجه به تردد قابل توجه مرزنشینان در مرز بازرگان راه اندازی این بازارچه می تواند بخشی از ازدحام تردد نشینان در پایانه مرزی بازرگان را ساماندهی کند.

آزادی با اشاره به اینکه سالن های مسافری هم راستا با کشور ترکیه در سمت مرز ما نیز باید بروزرسانی شود، گفت: رایزنی های لازم در این زمینه با وزارت امور خارجه و طرف مقابل انجام شده و امیدواریم بزودی شاهد اجرایی شدن این امر باشیم.

مدیر پایانه مرز بازرگان با بیان اینکه از ابتدای سال جاری تاکنون یک میلیون مسافر از پایانه مرز بازرگان تردد کرده اند، عنوان کرد: با توجه به نزدیک شدن به ایام نوروز اقدامات در زمینه ساماندهی مرز بازرگان برای استقبال شایسته از مسافران نوروزی در دست انجام است.

آزادی، رنگ آمیزی، محیط آرایی، فضاسازی، منظر آرایی و بهسازی سالن های مسافری بخشی از اقدامات در دست اجرا عنوان کرد و افزود: همچنین صفر تا ۱۰۰ ساماندهی سالن های مسافری در مرز بازرگان به مشاور طرح واگذار شده و طرح های مطالعاتی در دست اجراست و پیش بینی می شود ۱۴۰۵ شاهد بازسازی سالن های مسافری باشیم.

بازرگان پایلوت اولین مرز هوشمند در کشور؛ دهکده لجستیک در منطقه مرز بازرگان ایجاد شود

آزادی همچنین از انتخاب مرز بازرگان به عنوان اولین مرز هوشمند در کشور خبر داد و گفت: مرز بازرگان درشمال آذربایجان غربی به عنوان فعال ترین مرز زمینی کشور و دروازه مهم ایران به اروپا میزبان طرح هوشمندسازی مرز است که علاوه بر برداشتن اولین گام در مسیر هوشمندسازی، می‌تواند الگویی برای دیگر مرزهای کشور نیز باشد.

مدیر پایانه مرز بازرگان در خصوص تجهیزات مستقر در مرز بازرگان نیز افزود: هم اکنون دو ایکس ری کامیونی و دو ایکس ری مسافری در مرز بازرگان مستقر است ولی با توجه به حجم تردد و ترانزیت نیازمند نوسازی و تکنولوژی به روز این ایکس ری ها هستیم.

آزادی در ادامه با تاکید بر توجه به زیرساخت های مسیرهای منتهی به مرز بازرگان نیز گفت: در کنار نوسازی و ساماندهی پایانه باید مسیر دسترسی به این پایانه جاده مواصلاتی در دست اجرای بازرگان تا ایواوغلی نیز در این مرز اتمام یابد.

مدیر پایانه مرز بازرگان همچنین خواستار ایجاد دهکده لجستیک در منطقه مرز بازرگان شد و عنوان کرد: وجود بزرگترین مرز زمینی کشور در داخل محدوده ماکو یکی از مزیت‌های اصلی این منطقه آزاد است که می تواند این منطقه را به هاب لجستیکی تبدیل کرده و رشد روز افزون صادرات، واردات و ترانزیت را فراهم کند.

وی با بیان اینکه روزانه بیش از ۷۰۰ دستگاه کامیون ترانزیتی از مرز بازرگان تردد می کند، گفت: طبق سند برنامه هفتم توسعه، سالانه حدود ۲.۵ میلیون تن کالای ترانزیتی از مرزهای این استان عبور می‌کند که بیانگر جایگاه ویژه آذربایجان‌غربی در اقتصاد حمل‌ونقل کشور است.

اجرای عملیات راهسازی در ۵۱ کیلومتر از محور سه راهی ایواوغلی تا ماکو

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان غربی در خصوص زیرساخت های راه در منطقه ماکو در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد:عملیات راهسازی در ۵۱ کیلومتر از محور سه راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو در قالب پنج قطعه در حال اجراست.

پیمان آرامون با بیان اینکه عملیات اجرایی این طرح ۳۰ سال پیش آغاز و بلاتکلیف مانده بود که بعد از روی کار آمدن دولت چهاردهم عملیات اجرایی آن از سر گرفته شد، ادامه داد: اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح ۱۸ هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده و تزریق منابع مالی موجب اجرای هر چه بهتر و اتمام هر چه سریع‌تر طرح سه‌راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو می‌شود.

وی با بیان اینکه قطعه یک این محور ۱۲‌.۵ کیلومتر از سمت سه راهی ایواوغلی بوده و در حال حاضر ۱۰ کیلومتر آن زیربارترافیک رفته است، ادامه داد: بیش از ۵ هزار میلیارد ریال اعتبار به روز برای اجرای این قطعه از محور سه راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو هزینه شده است.

آرامون با اشاره به اینکه ابنیه های فنی و مراحل خاکریزی در قطعه ۲ محور سه راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو به اتمام رسیده و این قطعه بالای ۶۰ درصد پیشرفت اجرایی دارد، افزود: اعتبار پیش بینی شده برای این قطعه ۵ هزار میلیارد ریال بوده است.

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان‌غربی گفت: قطعه ۳ محور سه راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو به طول ۵ کیلومتر است و این قطعه نیز از سه راهی قره ضیاالدین به سمت گیت ورودی منطقه آزاد ماکو اجرایی می‌شود.

وی با اشاره به اینکه عملیات اجرایی در قطعه ۳ این طرح نیز در دست اجرا بوده و تاکنون این قطعه ۸۰ درصد پیشرفت اجرایی دارد، اضافه کرد: اعتبار پیش بینی شده برای قطعه ۳ محور سه راهی ایواوغلی تا گیت ورودی منطقه آزاد ماکو ۳ هزار میلیارد ریال بوده است.

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان‌غربی با اشاره به اینکه عملیات قطعه چهارم این محور نیز در دست اجراست، گفت: این قطعه نیز ۱۰ کیلومتر بوده و برای اجرای آن ۴ هزار میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده است.

آرامون خاطر نشان کرد: قطعه پنجم محور نیز به طول ۱۲.۵ کیلومتر و با هفت هزار و ۳۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده روند اجرایی آن آغاز شده است.

زیرساخت‌های مرزی بازرگان به صورت جدی بازطراحی شوند

استاندار آذربایجان‌غربی با تأکید بر ضرورت ساماندهی و نوسازی زیرساخت‌های مرزی استان گفت: مسیرهای ترانزیت کامیون‌ها، بخش مسافری و محل استقرار تجهیزات کنترلی از جمله اسکنرها در مرزهای استان باید به‌صورت جدی بازطراحی، تعویض و نوسازی شود و این موضوع در دستور کار گمرک قرار گیرد.

رضا رحمانی اظهار کرد: ارتقای زیرساخت‌های مرزی علاوه بر تسهیل تردد کالا و مسافر، نقش مؤثری در افزایش کیفیت خدمات، توسعه مبادلات تجاری، رونق اقتصادی منطقه و افزایش رضایتمندی فعالان اقتصادی و مسافران دارد.

وی با اشاره به جایگاه راهبردی مرز بازرگان افزود: آذربایجان‌غربی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دروازه‌های ترانزیتی کشور، نیازمند زیرساخت‌های به‌روز و کارآمد است تا بتواند پاسخگوی حجم بالای تجارت، ترانزیت و تردد مسافران داخلی و خارجی باشد.

استاندار آذربایجان‌غربی با بیان اینکه توسعه ظرفیت‌های اقتصادی استان در گرو تقویت زیرساخت‌های مرزی است، گفت: تسهیل تجارت و ترانزیت، رفع موانع پیش‌روی فعالان اقتصادی و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های مرزی و منطقه آزاد ماکو، از اولویت‌های مدیریت استان به شمار می‌رود.

روزانه حدود ۴۵۰ دستگاه کامیون از مرز بازرگان وارد کشور می‌شود

فرماندار شهرستان ماکو نیز با تاکید بر جایگاه راهبردی مرز بازرگان، خواستار بازنگری و تسریع در نوسازی زیرساخت‌های این گذرگاه مهم بین‌المللی شد و گفت: مرز بازرگان نه‌تنها دروازه ارتباطی ایران با ترکیه، بلکه یکی از مهم‌ترین معابر زمینی کشور در تعاملات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است و اقتضای این جایگاه، برخورداری از زیرساخت‌های متناسب و در شأن این مرز بین‌المللی است.

شهلا تاجفر با بیان اینکه طرف ترکیه‌ای، گمرک گوربولاغ را به سیستم‌های نوین تجهیز و نوسازی کرده است، افزود: علی‌رغم برخی اقدامات انجام‌شده در داخل کشور، همچنان با کمبود زیرساخت‌ها در بخش ایرانی مرز مواجه هستیم که این مسئله نیازمند توجه جدی به اجرای طرح ساماندهی گمرک بازرگان است.

فرماندار شهرستان ماکو همچنین با اشاره به تراز نامتوازن تردد ناوگان باری گفت: روزانه حدود ۴۵۰ دستگاه کامیون وارد کشور می‌شود، در حالی که خروج کامیون از بزرگ‌ترین مرز بین‌المللی کشور به مقصد ترکیه در خوش‌بینانه‌ترین حالت حدود ۱۰۰ دستگاه است؛ این عدم توازن، ضرورت بازنگری در فرآیندها و تقویت زیرساخت‌های مرتبط را دوچندان می‌کند.

تاجفر مسیرهای ترانزیت کامیون‌ها، بخش مسافری و محل استقرار اسکنرها را متناسب با شأن مرز بازرگان ندانست و تصریح کرد: ساماندهی، تعویض و نوسازی زیرساخت‌ها باید در دستور کار گمرک جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد تا ضمن تسهیل تردد، شاهد ارتقای کیفیت خدمات و افزایش رضایتمندی فعالان اقتصادی و مسافران باشیم.

مرز بازرگان علاوه بر کارکرد تجاری، نقش مهمی در ترانزیت منطقه‌ای دارد. قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی، جایگاه این گذرگاه را در معادلات حمل‌ونقل فرامرزی برجسته کرده است. در چنین شرایطی، ساماندهی مدیریت تردد، ارتقای هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و تقویت دیپلماسی مرزی با طرف ترکیه‌ای می‌تواند بخشی از گره‌های موجود را باز کند.