ورزش همگانی مسیری هوشمندانه برای ارتقای سلامت جامعه

خبرگزاری مهر، گروه استانها- محمدرضا بهرامی‌صفت: ورزش‌های همگانی امروز یکی از کم‌هزینه‌ترین و در عین حال اثرگذارترین ابزارهای ارتقای سلامت عمومی و پیشگیری از بیماری‌ها به شمار می‌رود؛ توسعه هدفمند ورزش همگانی در سطح محلات، مدارس، محیط‌های کاری و فضاهای شهری می‌تواند به شکل مستقیم کیفیت زندگی مردم را افزایش داده و همزمان بار سنگین درمان را از دوش نظام سلامت بردارد.

از منظر سلامت جامعه، ورزش همگانی تنها به معنای «فعالیت بدنی» نیست؛ بلکه یک مداخله اجتماعی برای کاهش بیماری‌های غیرواگیر مانند دیابت، چاقی، فشار خون، بیماری‌های قلبی-عروقی و برخی اختلالات اسکلتی-عضلانی است. کاهش شیوع این بیماری‌ها به معنی کاهش مراجعات درمانی، کاهش مصرف دارو، کاهش هزینه‌های بستری و از کارافتادگی و در مجموع کاهش هزینه در نظام سلامت است؛ به بیان دیگر، سرمایه‌گذاری در توسعه ورزش همگانی، به‌مراتب هزینه‌ای کمتر از هزینه‌های درمان را در پی دارد.

اما اهمیت ورزش‌های همگانی فقط در جسم خلاصه نمی‌شود. در سطح روانی و اجتماعی نیز افزایش نشاط عمومی، کاهش استرس و اضطراب، تقویت تعاملات خانوادگی و محله‌ای، کاهش رفتارهای پرخطر و ایجاد احساس تعلق اجتماعی از نتایج مهم گسترش فعالیت‌های ورزشی در دسترس مردم است. جامعه‌ای که در آن پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، ورزش‌های پارکی و برنامه‌های ساده و منظم ورزشی به عادت روزانه تبدیل شود، هم سالم‌تر است و هم تاب‌آوری اجتماعی بالاتری دارد.

با این حال تحقق این هدف، صرفاً وظیفه یک دستگاه یا یک هیئت ورزشی نیست. ورزش همگانی یک پروژه ملی-محلی است و دستگاه‌های مختلف باید ورود جدی به این مقوله مهم داشته باشند. شهرداری‌ها با ایجاد و استانداردسازی فضاهای ورزشی محلات، توسعه مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه و افزایش سرانه فضاهای عمومی نقش کلیدی در توسعه ورزش همگانی دارند.

آموزش‌وپرورش می‌تواند با تقویت ورزش دانش‌آموزی و فرهنگ‌سازی از سنین پایین، سبک زندگی فعال را از کودکی در دانش آموزان نهادینه کند.

دانشگاه‌ها و مراکز علمی می‌توانند با پژوهش‌های کاربردی و ارزیابی برنامه‌ها، مسیر سیاست‌گذاری دقیق‌تر را فراهم کنند و رسانه‌ها و فضای مجازی با تولید محتوای انگیزشی، آموزش‌های ساده و کمپین‌های مردمی می‌توانند مشارکت عمومی را افزایش دهند. همچنین مشارکت محیط‌های کاری و دستگاه‌های اجرایی در اجرای برنامه‌های ورزش کارمندی، نقش مهمی در کاهش فرسودگی شغلی و افزایش بهره‌وری دارد.

اما نقش نظام سلامت و شبکه بهداشت در زمینه ورزش‌های همگانی بسیار چشمگیر است، چراکه پزشکان، مراقبان سلامت و مراکز جامع سلامت می‌توانند ورزش را به‌عنوان یک «نسخه پیشگیرانه» در کنار آموزش تغذیه سالم و کنترل عوامل خطر، به مردم توصیه و پیگیری کنند. همکاری مشترک بین حوزه سلامت و ورزش، مسیر اجرای برنامه‌های منظم غربالگری، آموزش، مشاوره و هدایت افراد به فعالیت بدنی متناسب با سن و شرایط جسمی را هموار می‌سازد.

ورزش همگانی همدان روی موج مشارکت است

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به آمار ورزشکاران استان اظهار کرد: هیئت ورزش‌های همگانی در دو بخش ورزشکاران سازمان‌یافته و غیرسازمان‌یافته فعالیت دارد.

هادی سبزواری افزود: ورزشکاران سازمان‌یافته از طریق بیمه ورزشی شناخته می‌شوند و سال گذشته نزدیک به ۶ هزار ورزشکار سازمان‌یافته در همدان ثبت شد.

وی با اشاره به چالش بیمه ورزشی تصریح کرد: یکی از مشکلات این است که برخی افراد به دلیل داشتن بیمه تأمین اجتماعی یا بیمه سلامت، تمایلی به پرداخت هزینه بیمه ورزشی ندارند، در حالی که این بیمه ماهیتی متفاوت دارد.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان ادامه داد: آمار ورزشکاران غیرسازمان‌یافته در استان همدان بسیار بیشتر از ورزشکاران سازمان‌یافته است و در حوزه ورزش همگانی، جمعیت قابل توجهی در حال فعالیت هستند.

سبزواری با بیان اینکه براساس برآوردها بیش از ۳۰۰ هزار نفر در استان همدان در زمینه ورزش‌های همگانی فعال هستند، گفت: حدود ۲۰۰ ایستگاه ورزش روزانه در همدان وجود دارد.

وی ادامه داد: اگر به طور میانگین در هر ایستگاه روزانه ۱۰۰ نفر ورزش کنند، ۲۰ هزار نفر هر صبح در استان ورزش می‌کنند و این رقم در طول ماه به حدود ۶۰۰ هزار نفر-نوبت می‌رسد.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان خاطرنشان کرد: این آمار نشان می‌دهد که ورزش همگانی از گسترده‌ترین حوزه‌های ورزشی است و باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

سبزواری درباره نحوه راه‌اندازی ایستگاه‌های ورزش صبحگاهی نیز گفت: نقاط مختلف شهر بررسی می‌شود و هر نقطه‌ای از شهر که نیاز به ایستگاه ورزشی داشته باشد، به دستگاه مربوطه اطلاع رسانی شده و هماهنگی‌ها برای راه اندازی ایستگاه انجام می‌شود.

وی افزود: در برخی موارد نیز خود مربیان پیشنهاد می‌دهند که در منطقه‌ای خاص ظرفیت راه‌اندازی ایستگاه وجود دارد که از این موضوع استقبال می‌کنیم.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان در ادامه درخصوص کارت مربیگری مربیان ورزش‌های همگانی ادامه داد: اعتبار کارت مربیگری برای مربیان ورزش‌های همگانی سه‌ساله است و مربیان در این مدت باید امتیازهای لازم را از طریق حضور در کارگاه‌های آموزشی کسب کنند تا در پایان دوره، گواهینامه خود را دریافت یا تمدید کنند.

وی گفت: آموزش‌های در نظر گرفته شده برای مربیان باعث می‌شود آنها علاوه بر مسائل تخصصی ورزش، با نکات اولیه اورژانسی و سلامت ورزشکاران نیز آشنا باشند تا در صورت بروز حادثه، اقدامات اولیه را انجام دهند.

سبزواری با اشاره به ساختار هیئت ورزش‌های همگانی همدان اظهار کرد: ما ۴۰ کمیته تحت پوشش داریم که با احتساب بخش‌های اصلی و فرعی، تعداد آن‌ها به حدود ۸۰ کمیته می‌رسد.

وی افزود: این کمیته‌ها در شهر همدان فعال هستند و در شهرستان‌ها نیز با توجه به شرایط اقلیمی و ظرفیت‌های هر منطقه، میزان فعالیت آن‌ها متفاوت است.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان ادامه داد: ممکن است در یک شهرستان ۱۰ کمیته فعال باشد و در شهرستانی دیگر تعداد کمتری یا بیشتری فعالیت کنند، اما از همه کمیته‌ها حمایت می‌شود.

وی گفت: همه این اقدامات با هدف داشتن شهری سرزنده، بانشاط و سالم انجام می‌شود و امیدواریم مردم نیز بیش از گذشته از این برنامه‌ها استقبال کنند.

شهرستان‌ها زیر چتر ورزش همگانی‌ هستند

سبزواری درباره وضعیت شهرستان‌ها با بیان اینکه در بین شهرستان‌های استان همدان از عملکرد دو شهرستان رضایت نداریم، ادامه داد: به مسئولان مربوطه شهرستان‌ها تذکر داده شده تا ظرف مدت تعیین شده خود را با ضوابط و انتظارات هیئت همگانی هماهنگ کنند، در غیر این صورت ناچار به تصمیم‌گیری خواهیم بود.

وی ادامه داد: حدود ۱۰ هیئت فعال در بخش‌ها وجود دارد و در مجموع نزدیک به ۲۰ هیئت در سطح شهرستان‌ها و بخش‌ها فعالیت می‌کنند.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان گفت: با وجود این گستردگی، از وضعیت کلی رضایت نسبی وجود دارد و حتی برخی بخش‌ها از بعضی شهرستان‌ها نیز فعال‌تر هستند، برای مثال، لالجین عملکرد بسیار خوبی داشته و این نشان می‌دهد بخش‌ها هم می‌توانند نقش مؤثری در توسعه ورزش همگانی ایفا کنند.

وی درباره برنامه‌های پیش‌رو نیز اظهار کرد: برای سال ۱۴۰۴ هنوز چیزی به صورت رسمی از سوی فدراسیون یا اداره کل اعلام نشده، اما اطمینان داریم که مانند سال‌های گذشته دچار عقب‌ماندگی نخواهیم شد.

وی افزود: برنامه‌ها، همایش‌ها و فعالیت‌های پیش‌رو گسترده است و برای همه کمیته‌ها برنامه‌ریزی شده است.

سبزواری تأکید کرد: هدف ما این است که همدان در زمره استان‌های پیشرو باقی بماند و حتی گام‌های بلندتری در حوزه ورزش همگانی بردارد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از حمایت‌های صورت‌گرفته از ورزش‌های همگانی در استان همدان گفت: وزارت ورزش بودجه‌هایی در ۲ سال اخیر به هیئت ورزش‌های همگانی اختصاص داده و این بودجه‌ها طبق ضوابط ابتدا به اداره ورزش اختصاص پیدا می‌کند و سپس از طریق این اداره کل در اختیار هیئت قرار می‌گیرد.

رئیس هیئت ورزش‌های همگانی همدان تصریح کرد: برخلاف برخی تصورها، منابع دریافتی ما چندان زیاد نیست و هر آنچه پرداخت شده، بر اساس نامه‌ها و ضوابط رسمی بوده است.

وی درباره تعامل شهرداری همدان نیز گفت: در گذشته این تعامل زیاد نبود، اما اکنون با حضور معاونت ورزشی، همکاری خوبی شکل گرفته و این تعامل سبب شده ورزش شهروندی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و در زمینه تربیت مربیان نیز همراهی‌های مناسبی انجام شود.

سبزواری از مسئولان استان که در زمینه توسعه ورزش‌های همگانی گام برداشتند قدردانی کرد و گفت: البته هنوز برخی دستگاه‌ها همکاری لازم را ندارند و انتظار می‌رود امکانات و فضاهای بیشتری در اختیار ورزش همگانی قرار گیرد و امیدواریم با همراهی بیشتر دستگاه‌های اجرایی اتفاقات خوبی در این حوزه رقم بخورد.

در مجموع، آنچه از وضعیت ورزش‌های همگانی در همدان برمی‌آید، ظرفیت بالای این حوزه برای تبدیل شدن به یکی از موثرترین ابزارهای ارتقای سلامت عمومی، افزایش نشاط اجتماعی و کاهش هزینه‌های درمانی است؛ ظرفیتی که با وجود گستردگی مشارکت مردمی، همچنان برای شکوفایی بیشتر به حمایت جدی‌تر دستگاه‌ها، توسعه زیرساخت‌ها، تقویت تعاملات بین‌بخشی و برنامه‌ریزی منسجم‌تر نیاز دارد.

به نظر می‌رسد اگر این مسیر با همراهی مستمر نهادهای مسئول و استقبال بیشتر مردم ادامه پیدا کند، ورزش همگانی در همدان نه‌تنها می‌تواند جایگاه خود را به‌عنوان یک ضرورت اجتماعی تثبیت کند، بلکه به الگویی موفق در پیشگیری، سلامت‌محوری و پویایی شهری تبدیل شود.