کشاورزی بوشهر نیازمند تکمیل زنجیره ارزش؛ صنایع تبدیلی تقویت شود

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- حامد عرب زاده: نام بوشهر بیش از هر چیز با صنعت نفت، گاز و دریا گره خورده است، اما در کنار این ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی، کشاورزی نیز یکی از پایه‌های اصلی تولید، اشتغال و امنیت غذایی استان محسوب می‌شود.

شرایط اقلیمی خاص، زمستان‌های معتدل، دسترسی به بازارهای صادراتی حوزه خلیج فارس و تجربه چند دهه‌ای بهره‌برداران موجب شده بوشهر در تولید برخی محصولات راهبردی کشور جایگاهی ممتاز به دست آورد.

تولید گوجه‌فرنگی خارج از فصل، خرما، میگوی پرورشی، محصولات گلخانه‌ای، لیموترش و آبزیان، امروز بوشهر را به یکی از قطب‌های مهم کشاورزی ایران تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، سهم قابل توجهی در صادرات غیرنفتی کشور نیز دارد.

با این وجود، کشاورزی استان همچنان با چالش‌هایی همچون محدودیت منابع آبی، نوسانات بازار، خام‌فروشی محصولات، کمبود صنایع فرآوری، هزینه‌های بالای تولید و ضعف در توسعه زنجیره ارزش روبه‌رو است.

بسیاری از محصولات استان هنوز بدون ایجاد ارزش افزوده کافی راهی بازارهای داخلی و خارجی می‌شوند؛ موضوعی که موجب کاهش درآمد تولیدکنندگان و از دست رفتن بخشی از ظرفیت اقتصادی این بخش شده است.

آینده کشاورزی بوشهر بیش از افزایش سطح زیرکشت، به ارتقای بهره‌وری، توسعه فناوری‌های نوین، تکمیل صنایع تبدیلی، توسعه صادرات هدفمند و مدیریت هوشمند منابع آب وابسته است؛ مسیری که می‌تواند علاوه بر افزایش درآمد کشاورزان، جایگاه اقتصادی استان را نیز تقویت کند.

تولید سالانه ۱.۷ میلیون تن محصول کشاورزی

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در استان بوشهر حدود ۳۱۵ هزار هکتار اراضی شناسایی‌شده کشاورزی وجود دارد که در بخش‌های زراعت، باغداری، دام، طیور و آبزیان فعال هستند.

حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد شاغلان استان در حوزه کشاورزی فعالیت دارند و بیش از ۵۷ هزار بهره‌بردار در بخش‌های مختلف دام، طیور، شیلات و آبزیان مشغول تولید هستند مرتضی بحرانی افزود: سالانه حدود یک میلیون و ۷۷۹ هزار تن انواع محصولات کشاورزی در استان تولید می‌شود که معادل حدود ۱.۳ درصد تولیدات کشاورزی کشور است.

وی با اشاره به ظرفیت اشتغال این بخش تصریح کرد: حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد شاغلان استان در حوزه کشاورزی فعالیت دارند و بیش از ۵۷ هزار بهره‌بردار در بخش‌های مختلف دام، طیور، شیلات و آبزیان مشغول تولید هستند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر ادامه داد: از مجموع تولیدات استان، بیشترین سهم مربوط به محصولات زراعی با یک میلیون و ۲۶۸ هزار تن است که حدود ۷۲ درصد کل تولیدات کشاورزی را تشکیل می‌دهد.

وی افزود: گوجه‌فرنگی خارج از فصل مهم‌ترین محصول زراعی استان محسوب می‌شود که بسته به شرایط سالانه بین ۶۵۰ تا ۷۰۰ هزار تن تولید دارد و بیش از نیمی از تولیدات زراعی استان را شامل می‌شود.

بحرانی بیان کرد: مجموع تولیدات باغی و گلخانه‌ای استان نیز حدود ۳۱۶ هزار تن است که خرما با تولید سالانه بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تن، سهم اصلی این بخش را به خود اختصاص داده است.

وی خاطرنشان کرد: تولید آبزیان استان نیز سالانه حدود ۹۸ هزار تن است که میگوی پرورشی بیشترین سهم را دارد و بوشهر در اغلب سال‌ها رتبه نخست کشور را در این حوزه کسب می‌کند.

جایگاه ملی محصولات کشاورزی بوشهر

بحرانی با اشاره به رتبه‌های کشوری استان گفت: بوشهر در تولید خرما رتبه سوم کشور و در بسته‌بندی خرما رتبه نخست را در اختیار دارد. همچنین در تولید گوجه‌فرنگی خارج از فصل و میگوی پرورشی رتبه اول و در تولید لیموترش نیز رتبه سوم کشور به استان اختصاص دارد.

وی تأکید کرد: توسعه زیرساخت‌ها، افزایش بهره‌وری و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی از مهم‌ترین برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی استان در سال‌های آینده است.

صنایع تبدیلی همچنان حلقه مفقوده کشاورزی بوشهر

استاد اقتصاد کشاورزی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: آمارهای تولید نشان می‌دهد بوشهر یکی از قطب‌های کشاورزی کشور است، اما ارزش اقتصادی این تولیدات متناسب با ظرفیت واقعی استان نیست.

مجید رضایی افزود: هنوز بخش قابل توجهی از محصولات کشاورزی استان به صورت خام عرضه می‌شود و صنایع تبدیلی، بسته‌بندی پیشرفته و فرآوری متناسب با حجم تولید توسعه نیافته است.

وی تصریح کرد: تا زمانی که بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش محصولات کشاورزی به صورت جدی وارد میدان نشود، کشاورزان همچنان بیشترین آسیب را از نوسانات بازار و افت قیمت محصولات متحمل خواهند شد.

مدیریت منابع آب شرط تداوم کشاورزی استان است

پژوهشگر منابع آب و توسعه پایدار نیز در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: موفقیت کشاورزی بوشهر در سال‌های آینده بیش از هر چیز به مدیریت منابع آب وابسته خواهد بود.

احمد نیک‌رفتار افزود: توسعه گلخانه‌ها، اصلاح الگوی کشت، استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند باید با سرعت بیشتری دنبال شود، زیرا اقلیم استان اجازه توسعه سنتی کشاورزی را نمی‌دهد.

نیک‌رفتار خاطرنشان کرد: اگرچه عملکرد جهاد کشاورزی در افزایش بهره‌وری قابل توجه بوده، اما برای حفظ جایگاه استان در تولید محصولات راهبردی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آبی و فناوری‌های نوین یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

کشاورزی بوشهر نیازمند عبور از خام‌فروشی

بوشهر امروز یکی از مهم‌ترین استان‌های تولیدکننده محصولات کشاورزی، باغی و آبزی کشور محسوب می‌شود و رتبه‌های ملی متعددی در تولید محصولات راهبردی در اختیار دارد.

آینده این بخش نه در افزایش سطح تولید، بلکه در تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع تبدیلی، مدیریت منابع آب، تقویت صادرات و افزایش بهره‌وری رقم خواهد خورد؛ مسیری که می‌تواند سهم کشاورزی را در اقتصاد استان و درآمد تولیدکنندگان به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

انتظار می رود با حمایت مسئولان زمینه توسعه کشاورزی نوین در استان بوشهر فراهم شود؛ تقویت طرح های گلخانه ای یکی از مهمترین کارهایی است که ضمن افزایش راندمان آب و خاک نقش مهم در ارتقای تولید محصولات سالم خواهد داشت.