تشنگی نخلستان‌ها زیر آفتاب جنوب؛ مطالبه جدی برای آب پایدار در بوشهر

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: استان بوشهر به عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید خرما در کشور شناخته می‌شود و نقشی تعیین‌کننده در امنیت غذایی و صادرات این محصول استراتژیک دارد.

حدود ۱۵ درصد خرمای ایران در این استان تولید می‌شود و بیش از ۶ میلیون اصله نخل در پهنه‌های کشاورزی آن گسترده است. نخلستان‌های بوشهر نه تنها بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی جنوب کشور را شکل می‌دهند، بلکه ستون فقرات اقتصاد بسیاری از روستاها و شهرهای استان محسوب می‌شوند.

با این حال، مهم‌ترین چالش پیش‌روی نخلداران، کمبود آب پایدار و مشکلات زیرساختی در حوزه تأمین و توزیع آب است. کاهش بارندگی، افت منابع زیرزمینی و فرسودگی شبکه‌های آبیاری، فشار مضاعفی بر کشاورزان وارد کرده و ضرورت تکمیل سدها و توسعه سامانه‌های نوین آبیاری را دوچندان ساخته است.

بوشهر از نظر تنوع ارقام خرما جایگاه ویژه‌ای دارد. گونه غالب در این استان «کبکاب» است که بخش عمده‌ای از تولید را به خود اختصاص داده است. علاوه بر آن، ارقام زاهدی، خاصویی، برهی، حاج باقری و سایر واریته‌ها نیز در نخلستان‌های استان کشت می‌شود.

بخشی از این محصولات به صورت خارک و رطب در بازار داخلی عرضه می‌شود و بخش قابل توجهی نیز به شکل خرمای خشک یا نیمه‌خشک راهی بازارهای صادراتی می‌شود.

کیفیت مناسب و قابلیت نگهداری بالا، خرمای بوشهر را به محصولی رقابتی در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل کرده است.

برداشت سالانه ۲۰۰ هزار تن محصول

رئیس جهاد کشاورزی استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در استان بوشهر بیش از ۶ میلیون اصله نخل وجود دارد که بخش عمده نخلستان‌ها در شهرستان دشتستان متمرکز است.

مرتضی بحرانی افزود: سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن محصول از نخلستان‌های استان برداشت می‌شود که از این میزان حدود ۵۰ هزار تن به صورت خارک و رطب و ۱۵۰ هزار تن نیز به صورت خرما است.

وی ادامه داد: سال گذشته حدود ۳۰ هزار تن از محصولات تولیدی به خارج از کشور صادر شد و پیش‌بینی می‌شود امسال شاهد افزایش صادرات باشیم.

بحرانی با تأکید بر ضرورت رفع مشکلات زیرساختی نخلستان‌ها تصریح کرد: توسعه آبیاری تحت فشار، بهبود وضعیت تأمین آب و اجرای طرح‌های آب و خاک در دستور کار قرار دارد.

وی تصریح کرد: طرح‌های متعددی اجرا شده و پروژه‌های مهمی نیز در دست اقدام است تا بتوانیم کیفیت و کمیت برداشت را افزایش داده و اقتصاد کشاورزان را تقویت کنیم.

سد دالکی کلید احیای نخلستان‌های دشتستان

کشاورزان استان، به‌ویژه در شهرستان دشتستان، بیش از هر چیز نیازمند آب پایدار هستند. یکی از مهم‌ترین راهکارها برای تأمین این نیاز، تکمیل پروژه‌های سدسازی به‌ویژه سد دالکی است.

این سد می‌تواند بخش قابل توجهی از نخلستان‌های بخش مرکزی و بخش سعدآباد شهرستان دشتستان را تحت پوشش قرار دهد و حیات دوباره‌ای به اراضی کشاورزی منطقه ببخشد.

تأمین آب از این پروژه نه تنها موجب پایداری تولید می‌شود، بلکه از فشار بر منابع زیرزمینی می‌کاهد و زمینه مدیریت علمی منابع آب را فراهم می‌کند.

بسیاری از کارشناسان معتقدند بهره‌برداری به‌موقع از سد دالکی می‌تواند نقطه عطفی در اقتصاد کشاورزی استان باشد.

سد دالکی ۶۰ درصد پیشرفت دارد

رئیس مجمع نمایندگان استان بوشهر در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به پیگیری‌های گسترده برای تأمین آب پایدار نخلستان‌ها گفت: یکی از پروژه‌های مهمی که با جدیت دنبال می‌شود، تکمیل سد دالکی است که هم‌اکنون حدود ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.

ابراهیم رضایی افزود: همه ظرفیت‌های ملی و استانی برای تسریع در اجرای این پروژه به کار گرفته شده و امیدواریم طبق وعده مجریان، این سد تا پایان سال آینده به بهره‌برداری برسد تا شاهد تأمین آب مورد نیاز کشاورزان باشیم.

رضایی همچنین توسعه سامانه‌های نوین آبیاری را مکمل پروژه‌های تأمین آب دانست و تأکید کرد: افزایش راندمان آبیاری در نخلستان‌ها ضروری است و تلاش شده اعتبارات مناسبی برای اجرای طرح‌های آبیاری تحت فشار در شهرستان دشتستان جذب شود تا بهره‌وری آب افزایش یابد.

ضرورت توسعه آبیاری تحت فشار

با توجه به محدودیت منابع آبی، راهی جز استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری وجود ندارد. تقویت سامانه‌های آبیاری تحت فشار می‌تواند راندمان مصرف آب را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد و از هدررفت منابع جلوگیری کند. در شرایطی که اقلیم منطقه خشک و نیمه‌خشک است، هر مترمکعب آب ارزش حیاتی دارد و باید با مدیریت علمی مصرف شود.

کارشناسان معتقدند اجرای گسترده این سامانه‌ها در نخلستان‌های بوشهر می‌تواند علاوه بر کاهش مصرف آب، موجب افزایش عملکرد در واحد سطح و بهبود کیفیت محصول شود.

۵۰۰۰ هکتار شبکه آبیاری نوین اجرا شد

استاندار بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت توسعه زیرساخت‌های آب و خاک اظهار کرد: توسعه آبیاری تحت فشار در استان با جدیت دنبال می‌شود و طرح‌های متعددی در دست اجراست که نیازمند حمایت و تأمین اعتبار است.

ارسلان زارع افزود: تاکنون پنج هزار هکتار شبکه داخلی در شهرستان دشتستان، به‌ویژه در بخش‌های سعدآباد و آب‌پخش اجرا شده و پروژه‌های دیگری نیز در حال انجام است.

وی ادامه داد: تلاش کرده‌ایم از ظرفیت‌های ملی برای جذب اعتبارات بیشتر استفاده کنیم تا طرح‌های حوزه آب و خاک در استان تکمیل شود.

زارع بر لزوم تکمیل سدها، اجرای سامانه‌های نوین آبیاری و تأمین آب پایدار برای کشاورزان تأکید کرد و این اقدامات را پیش‌نیاز توسعه پایدار کشاورزی استان دانست.

نخلستان‌های بوشهر سرمایه‌ای راهبردی برای اقتصاد جنوب کشور هستند، اما بقای آن‌ها در گرو تأمین آب پایدار و مدیریت علمی منابع آبی است. تکمیل پروژه‌هایی مانند سد دالکی، توسعه شبکه‌های آبیاری تحت فشار و افزایش راندمان مصرف آب، سه ضلع اصلی نجات نخلستان‌ها به شمار می‌روند.

اگر این پروژه‌ها با تأمین اعتبار کافی و نظارت دقیق به سرانجام برسد، می‌توان امیدوار بود که علاوه بر افزایش تولید و صادرات، معیشت هزاران کشاورز بهبود یابد و جایگاه بوشهر به عنوان یکی از قطب‌های اصلی خرمای کشور بیش از پیش تقویت شود.

آینده نخلستان‌های جنوب، بیش از هر زمان دیگر، به تصمیم‌های امروز در حوزه آب گره خورده است.