افت آبخوان‌های استان زنجان به دو برابر میانگین کشور رسیده است

به گزارش خبرنگار مهر، سعید صنعتی منفرد روز پنج شنبه در جمع خبرنگاران اظهار کرد: استان زنجان با وسعت حدود ۲۲ هزار کیلومتر مربع، دارای میانگین بارندگی سالانه ۳۱۵ میلی‌متر است و حجم متوسط نزولات جوی آن به حدود هفت میلیارد مترمکعب می‌رسد.

وی افزود: از این میزان، حدود پنج و نیم میلیارد مترمکعب در اثر تبخیر و تعرق از دست می‌رود و حجم کل منابع آب تجدیدپذیر استان حدود یک و نیم میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود.

پنج دشت از هفت دشت مطالعاتی استان ممنوعه است

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با اشاره به وضعیت منابع آب زیرزمینی استان گفت: از هفت محدوده مطالعاتی استان، پنج محدوده در وضعیت دشت ممنوعه قرار دارند و دو محدوده باقی‌مانده نیز عملاً فاقد منابع آب زیرزمینی قابل اتکا هستند و تنها از طریق روان‌آب‌ها و منابع آب سطحی تغذیه می‌شوند.

صنعتی منفرد ادامه داد: حدود ۸۵ درصد مساحت استان در حوزه آبریز سفیدرود و ۱۵ درصد نیز در حوزه آبریز فلات مرکزی قرار دارد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با بیان اینکه مهم‌ترین دغدغه استان در حوزه آب، افت شدید آبخوان‌ها است، تصریح کرد: در حال حاضر ۹۲ درصد آب شرب و ۹۵ درصد آب مورد نیاز بخش صنعت استان از منابع آب زیرزمینی تأمین می‌شود.

صنعتی منفرد خاطرنشان کرد: میانگین وابستگی بخش شرب و صنعت استان به منابع زیرزمینی حدود ۹۳ درصد است؛ در حالی که این شاخص در سطح کشور حدود ۵۹ درصد برآورد می‌شود. به عبارتی استان زنجان حدود ۵۷ درصد بیش از میانگین کشور به آب‌های زیرزمینی متکی است که فشار بسیار سنگینی بر آبخوان‌ها وارد کرده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با اشاره به روند نگران‌کننده کاهش منابع زیرزمینی اظهار کرد: میانگین افت سالانه سطح آبخوان‌های استان حدود ۷۳ سانتی‌متر است، در حالی که میانگین افت آبخوان‌ها در کشور حدود ۳۹ سانتی‌متر است.

وی افزود: این آمار نشان می‌دهد سرعت افت آبخوان‌ها در استان زنجان تقریباً دو برابر میانگین کشوری است که زنگ خطری جدی برای آینده تأمین آب محسوب می‌شود.

کسری مخزن آبخوان دشت زنجان به ۹۴۱ میلیون مترمکعب رسید

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با اشاره به وضعیت آبخوان دشت زنجان گفت: بررسی هیدروگراف بلندمدت این دشت نشان می‌دهد از سال ۱۳۷۰ تا مهرماه ۱۴۰۴، حدود ۹۴۱ میلیون مترمکعب کسری مخزن در آبخوان دشت زنجان ایجاد شده است.

وی تصریح کرد: این حجم عظیم از منابع آب متعلق به نسل‌های آینده بوده و تداوم این روند می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای استان به همراه داشته باشد.

تعداد چاه‌های تأمین آب شرب زنجان چهار برابر شده اما آبدهی به یک‌سوم رسیده است

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با ارائه آماری از وضعیت تأمین آب شرب مرکز استان اظهار کرد: در سال ۱۳۹۰ آب شرب شهر زنجان از طریق ۱۸ حلقه چاه با آبدهی حدود یک هزار و ۲۰۰ لیتر در ثانیه تأمین می‌شد.

صنغتی منفرد افزود: امروز تعداد چاه‌های بهره‌برداری شده برای تأمین آب شرب شهر زنجان به ۷۲ حلقه رسیده است اما مجموع آبدهی آنها تنها حدود ۴۵۰ لیتر در ثانیه است.

وی گفت: این آمار نشان می‌دهد علی‌رغم افزایش چهار برابری تعداد چاه‌ها، میزان آبدهی به حدود یک‌سوم کاهش یافته که نشانه افت شدید توان تولید آب در آبخوان‌ها است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با اشاره به چشم‌انداز تأمین آب استان اظهار کرد: نیاز آبی بخش شرب استان در افق ۱۴۲۵ حدود ۱۲۰ میلیون مترمکعب برآورد شده است.

وی افزود: بر اساس مطالعات انجام شده، در صورت عدم بهره‌برداری از طرح‌های جدید تأمین آب، استان با کمبود حدود ۷۸ میلیون مترمکعبی مواجه خواهد شد.

تکمیل سدها وابستگی به منابع زیرزمینی را کاهش می‌دهد

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان گفت: راهکار اصلی کاهش فشار بر آبخوان‌ها، بهره‌برداری هرچه سریع‌تر از سدهای در دست ساخت و استفاده از ظرفیت منابع آب سطحی است.

وی اظهار کرد: در صورت بهره‌برداری از این طرح‌ها، وابستگی آب شرب استان به منابع زیرزمینی از ۹۲ درصد به ۵۵ درصد کاهش می‌یابد و وابستگی بخش صنعت نیز از ۹۵ درصد به حدود ۶۰ درصد خواهد رسید.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با تأکید بر اینکه سدها الزاماً در تعارض با محیط زیست نیستند، تصریح کرد: تجربه سدهای موجود استان نشان می‌دهد این تأسیسات نقش مهمی در پایداری جریان‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند.

وی افزود: سدهای تهم، کینه‌ورس و گلابر از زمان بهره‌برداری تاکنون در مجموع حدود ۳۷ میلیون مترمکعب حقابه زیست‌محیطی را تأمین کرده‌اند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان با ارائه نمونه‌هایی از عملکرد سدهای استان گفت: در حال حاضر ورودی سد کینه‌ورس در شهرستان ابهر حدود ۵۴ لیتر در ثانیه است اما خروجی آن به ۸۵ لیتر در ثانیه می‌رسد.

صنعتی منفرد افزود: در سد گلابر نیز ورودی رودخانه حدود ۱۶ لیتر در ثانیه است اما خروجی سد حدود ۱۵۰ لیتر در ثانیه تنظیم شده است.

وی ادامه داد: همچنین در سد تالوار که تأمین‌کننده بخشی از آب شرب همدان است، ورودی حدود ۶۹ لیتر در ثانیه و خروجی حدود ۲۵۰ لیتر در ثانیه است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان تأکید کرد: این آمار نشان می‌دهد سدها نقش مهمی در حفظ جریان‌های پایه رودخانه‌ها و پایداری زیست‌بوم‌های پایین‌دست دارند.

صنعتی منفرد در ادامه به تشریح وضعیت سد مشمپا پرداخت و گفت: این سد مهم‌ترین پروژه آبی استان برای تأمین آب شرب و صنعت محسوب می‌شود و ظرفیت تأمین سالانه ۳۲.۵ میلیون مترمکعب آب شرب را دارد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان افزود: عملیات اجرایی سد مشمپا از سال ۱۳۸۷ آغاز شد اما با وجود پیشرفت حدود ۴۰ درصدی، به دلیل مسائل مرتبط با مطالعات زیست‌محیطی با وقفه‌های طولانی مواجه شده است.

وی ادامه داد: این سد در سال ۱۳۹۰ دارای مجوز زیست‌محیطی بود اما در سال ۱۳۹۶ مطالعات زیست‌محیطی آن مورد بازنگری قرار گرفت و چهار سال مطالعات تکمیلی و دو پنل تخصصی برای بررسی تمامی ابعاد پروژه برگزار شد.

وی تصریح کرد: در نهایت مجوز لازم برای ادامه پروژه صادر شد و حتی در متن مجوز تأکید شده است که پروژه تا مرحله آبگیری قابلیت اجرا دارد و صرفاً پیش از آبگیری، نتایج مطالعات تکمیلی باید به تأیید سازمان حفاظت محیط زیست برسد.

اخذ مجوز ماده ۲۰ و موافقت‌نامه جدید برای سد مشمپا

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان خاطرنشان کرد: برای سد مشمپا موافقت‌نامه جدید صادر شده و مجوز ماده ۲۰ نیز در سال ۱۴۰۲ اخذ شده است.

وی افزود: با این وجود در حال حاضر برای صدور مجوز زیست‌محیطی خط انتقال آب سد، ابهاماتی وجود دارد که انتظار می‌رود با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست این موضوع تعیین تکلیف شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان گفت: سد مراش در شهرستان ماهنشان برای تأمین آب شرب شهرهای دندی و ماهنشان دارای مجوزهای لازم زیست‌محیطی است.

صنعتی منفرد افزود: سد بلوبین در شهرستان ایجرود نیز دارای مجوز زیست‌محیطی بوده و طرح آبرسانی از سد تالوار نیز از مجوزهای لازم برخوردار است.

وی با اشاره به سد میرزاخانلو در شهرستان طارم اظهار کرد: این سد بر اساس مصوبات قانونی سال ۱۳۸۸ و با موافقت دستگاه‌های عضو کارگروه‌های استانی اجرا شده و اکنون به بهره‌برداری رسیده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای زنجان افزود: با وجود تکمیل سد، در خصوص صدور مجوز زیست‌محیطی خط انتقال آب شرب آن همچنان ابهاماتی وجود دارد که انتظار می‌رود مورد بازنگری قرار گیرد.

صنعتی منفرد سه مطالبه اصلی بخش آب استان را مطرح کرد و گفت: صدور مجوز زیست‌محیطی طرح انتقال آب از سد مشمپا به شهر زنجان، صدور مجوز زیست‌محیطی آبرسانی از سد میرزاخانلو و صدور مجوز زیست‌محیطی آبرسانی از سد مراش به شهر زنجان از مهم‌ترین درخواست‌های استان است.

وی تأکید کرد: با توجه به شرایط بحرانی منابع آب زیرزمینی، تسریع در تعیین تکلیف این پروژه‌ها می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تأمین پایدار آب شرب، کاهش فشار بر آبخوان‌ها و حفظ منابع آبی برای نسل‌های آینده داشته باشد.