از خانه شیخ فضل‌الله تا موزه عروسک؛ بناهای در حال احیای تهران

به گزارش خبرنگار مهر، در میان هیاهوی ساخت‌وسازهای جدید در تهران، هنوز بناهایی وجود دارند که روایتگر بخش مهمی از تاریخ و هویت این شهرند؛ بناهایی که حفظ و مرمت آن‌ها به فرآیندی دقیق، زمان‌بر و تخصصی نیاز دارد. سازمان زیباسازی شهرداری تهران با اجرای چند پروژه مرمتی در نقاط مختلف پایتخت، تلاش دارد این میراث ارزشمند را از فرسودگی نجات داده و دوباره به چرخه زندگی شهری بازگرداند.

در همین راستا، حمید عسگری، معاون سازمان زیباسازی شهرداری در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری مهر، درباره روند شناسایی و مرمت بناهای تاریخی اظهار کرد: در حوزه منابع ابنیه، اولین موضوع شناسایی بناهاست. این شناسایی از مسیرهای مختلف انجام می‌شود؛ بخشی از آن از طریق اظهار مجموعه‌هایی است که مالکیت یا تملک بناها را در اختیار دارند و این مجموعه‌ها می‌توانند شهرداری‌های مناطق، سازمان میراث فرهنگی یا دیگر مجموعه‌هایی باشند که این بناها را در اختیار دارند.

وی افزود: کمترین موارد مربوط به بناهایی است که مالکیت شخصی دارند؛ برخی مالکان خودشان نسبت به حفظ و استفاده از این بناها اقدام کرده‌اند و ممکن است آنها را به کافه یا مجموعه‌های مختلف تبدیل کرده باشند. اما بیشتر بناهایی که برای مرمت به سازمان زیباسازی معرفی می‌شوند، بناهایی هستند که تملک دولتی یا حاکمیتی دارند و این مجموعه‌ها خودشان بناها را معرفی می‌کنند یا در جلسات مختلف امکان شناسایی و ورود سازمان برای مرمت فراهم می‌شود.

عسگری درباره زمان‌بندی مرمت بناها گفت: مدت زمان مرمت بستگی به میزان تخریب و جزئیات معماری هر بنا دارد. بناهای مربوط به دوره قاجار معمولاً جزئیات بیشتری دارند و به همین دلیل مرمت آنها زمان بیشتری نیاز دارد؛ از آیینه‌کاری‌ها، کاشی‌کاری‌ها و تزئینات معماری گرفته تا جزئیات دیگر و در بناهای مربوط به دوره پهلوی معمولاً این جزئیات کمتر است و روند مرمت نیز متفاوت خواهد بود.

وی ادامه داد: بسیاری از بناهای دوره قاجار دارای ارزش‌های میراثی هستند و مرمت آنها نیازمند دقت و دانش تخصصی است و در مرمت، کارشناسان تلاش می‌کنند با استفاده از اطلاعات معماری آن دوره، مصالح و اجزای باقی‌مانده بنا را شناسایی کنند و گاهی مانند یک پازل، قطعات باقی‌مانده کاشی‌ها و تزئینات کنار هم قرار می‌گیرند تا طرح اصلی بازسازی شود و این بخش، کاملاً تخصصی و مربوط به حوزه مرمت معماری است.

معاون سازمان زیباسازی شهرداری درباره هزینه‌های مرمت نیز گفت: هزینه مرمت معمولاً چندین برابر ساخت یک بنای جدید است؛ چرا که در مرمت با یک ساختمان معمولی روبه‌رو نیستیم، بلکه با بنایی مواجهیم که جزئیات، ظرافت‌ها و ارزش تاریخی دارد، هر بخش از بنا نیازمند بررسی دقیق است و کوچک‌ترین تغییر می‌تواند به اصالت آن آسیب بزند.

وی در ادامه از پروژه‌های در حال اجرای سازمان زیباسازی خبر داد و گفت: در حال حاضر طراحی و مرمت خانه شیخ فضل‌الله در خیابان بهشت در دستور کار قرار دارد و این بنا که متعلق به خود شیخ فضل‌الله بوده، خریداری شده و اکنون در اختیار سازمان زیباسازی است و عملیات مربوط به آن در حال انجام است.

عسگری افزود: علاوه بر خانه شیخ فضل‌الله، مرمت بنای صانعی و موزه عروسک خانه نیز در حال انجام است. موزه عروسک خانه در خیابان سی‌تیر، در محدوده پشت سردر باغ ملی و نزدیک مجموعه‌های مرتبط با وزارت امور خارجه قرار دارد و این سه پروژه در حال حاضر از جمله بناهایی هستند که سازمان زیباسازی روی مرمت آنها کار می‌کند.